B2 Spreken (Staatsexamen NT2 Programma II): format en oefening

Het B2-spreekexamen, Staatsexamen NT2 Spreken Programma II, is het onderdeel Spreken van het landelijke NT2-examen voor mensen die mikken op hbo, universiteit of werk op hoger niveau in het Nederlands. Je spreekt in een microfoon achter een computer, niet met een interviewer. Spreken II heeft korte opdrachten, middellange opdrachten en één langere presentatie, dus je oefent zowel snelle reacties als gestructureerde B2-antwoorden.

Dit artikel legt het format uit en bevat een complete oefenset met 13 opdrachten die hetzelfde soort timing, taalhandelingen en complexiteit gebruiken zodat je realistisch kunt oefenen.

• Niveau: Programma II is vergelijkbaar met ERK/CEFR B2 en richt zich op hoger onderwijs en werksituaties op hoger niveau.
• Format: je draagt een headset, luistert en leest op het scherm, en spreekt je antwoord in na de pieptoon.
• Opdrachten: Spreken II heeft 4 korte opdrachten, 8 middellange opdrachten en 1 lange presentatieopdracht.
• Timing: korte antwoorden duren 20 seconden, middellange antwoorden 30 seconden en de lange opdracht heeft 2 minuten spreektijd.
• Beoordeling: spreken en schrijven worden beoordeeld door opgeleide beoordelaars; een omgezette score van 500 of hoger betekent geslaagd, maar de ruwe puntengrens kan per examen verschillen.

De officiële website van Staatsexamens NT2 zegt dat het spreekexamen op de computer wordt afgenomen met een headset en microfoon. Je hoort de opdracht, leest die op het scherm, wacht op de pieptoon en spreekt dan. Je kunt niet terug naar een vorige opdracht, dus elk antwoord heeft snel een plan nodig.

Programma II is zwaarder dan B1, omdat de situaties vaak komen uit studie, werk, beleid, veiligheid, onderzoek of professionele communicatie. Voor de bredere NT2-route kun je de hoofdgids over het inburgeringsexamen lezen of de algemene gids over Spreken.

Oefen eerst de taalhandeling, daarna pas de woordenschat. Als de opdracht vraagt om te overtuigen, begin dan met een aanbeveling. Als de opdracht maatregelen vraagt, noem eerst de maatregelen. Bij een presentatie gebruik je zichtbare structuur in plaats van elk getal voor te lezen.

• Beschrijven: “Ik zie...”, “Op de achtergrond staat...”, “De ruimte is bedoeld voor...”
• Instrueren: “Zet eerst...”, “Daarna moet u...”, “Let erop dat...”
• Overtuigen: “Ik zou dit zeker doen, omdat...”, “Een tweede voordeel is...”
• Oplossen: “Ten eerste kunnen we...”, “Daarnaast helpt het om...”
• Presenteren: “Uit de grafiek blijkt...”, “Deze ontwikkeling kan leiden tot...”, “Een mogelijke oplossing is...”

Gebruik deze opdrachten als spreekoefeningen. Lees de opdracht niet hardop voor als antwoord. Bij deel 1 antwoord je meteen. Bij deel 2 neem je 15 seconden voorbereiding. Bij deel 3 bereid je twee minuten voor en presenteer je daarna twee minuten.

• Opgave 1 - Nieuwe overlegcabine. U werkt bij een hogeschool. Er is een nieuwe overlegcabine gekomen waar docenten korte online gesprekken met studenten kunnen voeren. Een collega heeft de cabine nog niet gezien. Kijk naar het plaatje. Beeldbeschrijving: een kleine glazen cabine met akoestische panelen, een ovaal tafeltje, twee stoelen, een scherm aan de muur, een webcam, een headset en een knop om de hoogte van het tafeltje te verstellen. Er is genoeg ruimte voor een rolstoel naast de tafel. Audio: "En, hoe ziet die nieuwe overlegcabine eruit?" Opdracht: Beschrijf de overlegcabine voor uw collega.
• Opgave 2 - Bureau instellen. U bent preventiemedewerker op kantoor. Een nieuwe medewerker krijgt pijn in zijn schouders doordat zijn bureau verkeerd staat. Kijk naar de twee plaatjes. Beeldbeschrijving: op plaatje 1 zit een man achter een te laag bureau met opgetrokken schouders en een laptop ver van zich af. Op plaatje 2 staat dezelfde man achter een hoger ingesteld bureau; zijn onderarmen liggen ontspannen op het blad en het scherm staat op ooghoogte. Audio: "Hoe kan ik mijn werkplek beter instellen?" Opdracht: Leg kort uit wat de medewerker moet doen. Gebruik beide plaatjes.
• Opgave 3 - Feedback op stageverslagen. U volgt een hbo-opleiding. Studenten moeten elkaars stageverslagen verplicht lezen en daar mondeling feedback op geven. Een medestudent vraagt wat u daarvan vindt. Audio: "Vind jij het nuttig dat we elkaars stageverslagen bespreken?" Opdracht: Geef uw mening en noem een reden.
• Opgave 4 - Textielcontainer. Voor uw flat staat een textielcontainer. Mensen zetten vaak zakken naast de container, waardoor de stoep vies en onveilig wordt. U belt de gemeente met een voorstel. Kijk naar de twee plaatjes. Beeldbeschrijving: op plaatje 1 staan volle vuilniszakken en losse kleding naast een textielcontainer. Op plaatje 2 staat dezelfde container op een schoon vak met een bord: "Alleen in de container" en een QR-code om een volle container te melden. Audio: "Wat zou de gemeente volgens u moeten doen?" Opdracht: Vertel wat de gemeente moet doen om de overlast te verminderen.

Gebruik 15 seconden om je argument, volgorde of oplossing te kiezen. Spreek daarna 30 seconden.

• Opgave 5 - Onderzoeksbuddy. U doet een masteropleiding. De opleiding wil een onderzoeksbuddyprogramma starten: studenten uit verschillende richtingen helpen elkaar met onderzoek. Een medestudent twijfelt of hij moet meedoen. Kijk naar de drie plaatjes. Beeldbeschrijving: plaatje 1 toont twee studenten die samen data bekijken op een laptop; plaatje 2 toont een kleine workshop waarin een docent uitleg geeft over interviewvragen; plaatje 3 toont studenten die tijdens een ontbijt met alumni praten. Audio: "Waarom zou ik meedoen aan dat buddyprogramma?" Opdracht: Overtuig uw medestudent om mee te doen. Gebruik alle plaatjes en geef ten minste twee argumenten.
• Opgave 6 - Trage e-mailservice. U werkt als coördinator bij de servicedesk van een gemeente. Inwoners krijgen vaak pas na twee weken antwoord op hun e-mails. De afdelingsmanager vraagt om oplossingen. Audio: "Welke oplossingen ziet u voor de lange reactietijd op e-mails?" Opdracht: Geef twee mogelijke oplossingen en leg uit waarom ze helpen.
• Opgave 7 - Beschadigde beamer. U hebt voor een presentatie een beamer van de opleiding geleend. Bij het terugbrengen ziet de medewerker dat de beamer beschadigd is. Kijk naar de drie plaatjes. Beeldbeschrijving: plaatje 1: u zet de beamer zonder hoes op de achterbank van een auto. Plaatje 2: de auto moet hard remmen en de beamer schuift tegen een metalen gereedschapskist. Plaatje 3: op de balie is een hoek van de beamer gebarsten en de HDMI-aansluiting zit scheef. Audio: "Weet u hoe deze schade is ontstaan?" Opdracht: Vertel de medewerker wat er met de beamer is gebeurd. Gebruik alle plaatjes.
• Opgave 8 - Carrière-evenementen. U zit in het bestuur van een studievereniging. Tot nu toe organiseerde de vereniging één grote carrièrebeurs per jaar. U stelt voor om volgend jaar vier kleinere themadagen te organiseren. Kijk naar het schema. Schema: Vorige jaren: één grote carrièrebeurs; alle sectoren op één dag; vooral laatstejaars studenten. Voorstel volgend jaar: vier themadagen; per sector aparte werkgevers; ook tweede- en derdejaars studenten. Audio: "Waarom zouden vier themadagen beter zijn dan één grote beurs?" Opdracht: Overtuig het bestuurslid van uw voorstel. Gebruik het schema en geef twee argumenten.
• Opgave 9 - Veiligheid in de werkplaats. U bent veiligheidscoördinator bij een mbo-opleiding techniek. U controleert een werkplaats en ziet drie problemen. Kijk naar de drie plaatjes. Beeldbeschrijving: plaatje 1: de nooduitgang is geblokkeerd door houten platen. Plaatje 2: een verlengkabel ligt dwars over de looproute. Plaatje 3: studenten slijpen metaal terwijl veiligheidsbrillen ongebruikt op tafel liggen. Audio: "Wat moet ik aanpassen voordat de studenten hier verder werken?" Opdracht: Vertel de docent welke drie maatregelen hij moet nemen.
• Opgave 10 - Excursie naar een waterlaboratorium. U volgt Milieukunde en organiseert een excursie naar een waterlaboratorium. Een medestudent vraagt wat het programma is. Kijk naar de drie plaatjes. Beeldbeschrijving: plaatje 1: studenten krijgen van 09:30 tot 10:45 een rondleiding langs meetapparatuur voor waterkwaliteit. Plaatje 2: van 11:15 tot 12:00 analyseren studenten watermonsters in een practicumruimte. Plaatje 3: van 13:00 tot 13:45 presenteert een onderzoeker resultaten over drinkwater in een collegezaal. Audio: "Hoe ziet de excursiedag eruit?" Opdracht: Vertel uw medestudent wat het programma is. Gebruik alle plaatjes.
• Opgave 11 - Stil uur op kantoor. Uw organisatie heeft vorige maand een experiment gedaan: elke ochtend van 09:00 tot 10:00 mocht niemand vergaderen of bellen op de afdeling. HR belt u om uw mening te vragen. Audio: "Wat vond u van het stille uur op kantoor?" Opdracht: Geef uw mening en noem twee argumenten.
• Opgave 12 - Opnames van colleges. Steeds meer opleidingen nemen colleges op, zodat studenten later thuis kunnen kijken. Sommige docenten vinden dat studenten daardoor minder vaak naar de les komen. Opdracht: Wat vindt u ervan dat colleges standaard worden opgenomen? Vertel ook waarom u dat vindt.

• Opgave 13 - Vervoer naar het werk. U werkt op de afdeling Mobiliteit van een groot ziekenhuis. U hebt onderzocht hoe medewerkers naar het werk komen. U vergelijkt de resultaten van tien jaar geleden met de resultaten van nu. Tijdens een personeelsbijeenkomst presenteert u de resultaten. Grafiekgegevens: auto: 45% tien jaar geleden en 25% nu; fiets: 20% tien jaar geleden en 35% nu; openbaar vervoer: 25% tien jaar geleden en 20% nu; thuiswerken: 5% tien jaar geleden en 30% nu. Opdracht: Beschrijf de belangrijkste resultaten van het onderzoek. Benoem daarna twee problemen die door deze veranderingen kunnen ontstaan. Geef voor elk probleem een mogelijke oplossing. U krijgt twee minuten voorbereidingstijd en twee minuten spreektijd.

• Neem de 13 opdrachten één keer op. Beoordeel eerst alleen of je de opdracht hebt uitgevoerd; stop niet bij elke grammaticafout.
• Herhaal zwakke opdrachtsoorten. Mis je details in plaatjes, oefen dan beschrijvingen. Ontbreken redenen, oefen dan meningen en voorstellen.
• Gebruik de gratis samenvatting B2 Spreken voor timing, antwoordzinnen, reparatiezinnen en modelantwoorden.
• Download het gratis oefenwerkboek B2 Spreken als je nog een printbare set met 13 taken en zelfchecks wilt.
• Voor getimede opnames en feedback oefen je in de B2-spreekcursus.