Inburgeringsexamen 2026: Complete Gids voor Alle Niveaus, Examens & Kosten

Het Nederlandse inburgeringsexamen is de toets die elke nieuwkomer van buiten de EU moet halen om permanent in Nederland te mogen wonen. Afhankelijk van uw situatie doet u examen op A1-niveau (voor komst), A2-niveau of B1-niveau (na aankomst). Deze gids behandelt alle drie de niveaus in detail—exameneisen, slagingsnormen, kosten en de inschrijfprocedure—zodat u precies weet wat u in 2026 kunt verwachten.

Inhoudsopgave

Hoe het inburgeringsstelsel werkt

Nederland vereist dat de meeste nieuwkomers van buiten de EU aantonen dat ze Nederlands spreken en de samenleving begrijpen. Deze verplichting heet de inburgeringsplicht en valt onder de Wet inburgering 2021, die op 1 januari 2022 inging. De wet geldt voor iedereen van 16 jaar tot de AOW-leeftijd met een niet-tijdelijke verblijfsvergunning.

In de praktijk bestaat het inburgeringsproces uit twee fasen. Ten eerste: komt u van buiten de EU voor gezinshereniging of als geestelijk bedienaar, dan moet u het basisexamen inburgering buitenland op A1-niveau halen voordat u uw visum krijgt. Ten tweede: zodra u in Nederland woont, bepaalt de gemeente uw leerroute en moet u het bijbehorende examen halen—meestal op B1-niveau, of A2 als terugvaloptie—binnen drie jaar.

De drie leerroutes

Onder de Wet inburgering 2021 neemt de gemeente een brede intake af om uw opleidingsachtergrond, leerbaarheid en persoonlijke situatie te beoordelen. Op basis hiervan wordt u in een van de drie routes geplaatst.

De B1-route is de standaardroute. U moet het Staatsexamen NT2 Programma I halen, dat alle vier de taalvaardigheden (spreken, luisteren, lezen, schrijven) toetst op CEFR-niveau B1. Er is geen apart KNM-examen op dit niveau—de kennis van de maatschappij wordt geacht aanwezig te zijn als u KNS (A1) of KNM (A2) heeft gehaald. Als u na minimaal 600 uur taalles het B1-niveau niet haalt, kan de gemeente u toestaan om af te schalen naar het A2-examen.

De Onderwijsroute is voor nieuwkomers die willen doorstromen naar het Nederlandse onderwijs (mbo, hbo of universiteit). U volgt een taalschakeltraject en moet het Staatsexamen NT2 op B1- of B2-niveau halen, afhankelijk van uw persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP). De MAP-module vervalt in deze route.

De Zelfredzaamheidsroute is voor mensen voor wie B1 of de onderwijsroute niet haalbaar is binnen de termijn. De focus ligt hier op praktische taalvaardigheden, zelfredzaamheid en deelname aan de maatschappij in plaats van het halen van een formeel taalexamen.

A1 — Basisexamen inburgering buitenland

Het basisexamen inburgering buitenland is het instap-examen dat u aflegt voordat u naar Nederland komt. Het is verplicht voor niet-EU-burgers die zich bij een partner in Nederland willen voegen of als geestelijk bedienaar willen werken. Het behalen ervan is een voorwaarde voor uw MVV-aanvraag (machtiging tot voorlopig verblijf). Het examen vindt plaats op een Nederlandse ambassade of consulaat in uw land van herkomst.

Het A1-examen bestaat uit drie onderdelen. Alles gaat via de computer—u hoeft niets met de hand te schrijven. Het totale bezoek aan de ambassade duurt ongeveer twee uur, inclusief pauzes.

Onderdelen A1-examen

Voor het onderdeel Lezen moet u 14 van de 19 vragen goed hebben. Spreken wordt beoordeeld op adequaatheid en uitspraak. Het KNS-deel behandelt onderwerpen als de overheid, gezondheidszorg, onderwijs en omgangsvormen—vragen worden voorgelezen, waarna u kiest uit twee opties met foto's.

Let op: Luisteren en Schrijven zijn geen onderdeel van het officiële A1-examen. U hoeft in deze fase alleen spreekvaardigheid, leesvaardigheid en kennis van de samenleving aan te tonen.

Kosten A1

De drie A1-onderdelen samen kosten €150. Zakt u voor een onderdeel, dan kunt u dat specifiek herkansen: Spreken kost €60, Lezen €50 en KNS €40. DUO stuurt de uitslag binnen 8 weken (meestal sneller) per e-mail als pdf. Na het behalen van alle delen heeft u één jaar de tijd om uw MVV aan te vragen—mist u die deadline, dan moet u het hele examen opnieuw doen.

Voorbereiding A1

Het officiële zelfstudiepakket heet Naar Nederland en is gratis te downloaden op naarnederland.nl in 33 talen. Het bevat voorbeeldexamens. Veel kandidaten gebruiken daarnaast extra oefenmateriaal voor meer zekerheid, vooral voor het onderdeel Spreken waarbij u binnen een tijdslimiet op videovragen moet reageren.

A2 — Inburgeringsexamen

Het inburgeringsexamen op A2-niveau is het standaardexamen voor mensen die al in Nederland wonen. Onder de oude Wet inburgering 2013 was dit voor iedereen het standaardniveau; onder de huidige Wet inburgering 2021 wordt A2 vooral gebruikt als terugvaloptie wanneer de gemeente vaststelt dat iemand op de B1-route het B1-niveau niet haalt, ondanks 600 uur les. Alle A2-examens worden afgenomen door DUO op officiële examenlocaties.

Het A2-examen bestaat uit vijf onderdelen—vier taalvaardigheden plus kennis van de maatschappij. In tegenstelling tot A1, doen Schrijven en Luisteren nu wel mee. Elk onderdeel is apart, dus u kunt ze spreiden over meerdere dagen.

Onderdelen A2-examen

Een belangrijk verschil bij A2: het schrijfexamen gaat op papier (pen en papier), niet op de computer. Het spreekexamen is tegen een computer—u kijkt naar video's en spreekt uw antwoorden in via een microfoon. Lezen, Luisteren en KNM zijn allemaal meerkeuze op de computer. Elk examen begint met 15 minuten instructie.

Onder de Wet inburgering 2013 moest u ook de module ONA (Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt) doen (€40). Onder de Wet inburgering 2021 is dit vervangen door de MAP (Module Arbeidsmarkt en Participatie), die via de gemeente loopt zonder extra kosten.

B1 — Staatsexamen NT2 Programma I

Het Staatsexamen Nederlands als tweede taal (NT2) Programma I is het examen op B1-niveau voor de standaard inburgeringsroute onder de Wet inburgering 2021. Dit is ook het examen dat u nodig heeft voor werk of studie op mbo-niveau 3 of 4. Het examen wordt ontwikkeld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE) en afgenomen door DUO. Inschrijven gaat via Mijn DUO (duo.nl), niet via Mijn Inburgering.

Het B1-examen heeft vier taalonderdelen. Er is geen KNM-toets op dit niveau—de Wet inburgering 2021 gaat ervan uit dat u dit al bij A1 of A2 heeft behandeld (of via PVT/MAP). Alle vier de examens zijn op de computer, inclusief Schrijven (u typt uw antwoorden).

Onderdelen B1-examen

Het B1-examen is aanzienlijk zwaarder dan A2. Schrijven gaat van 40 minuten met pen naar 100 minuten typen. Luisteren verdubbelt bijna naar 90 minuten en u hoort elk fragment maar één keer. Lezen duurt 110 minuten met langere, complexere teksten. Spreken wordt beoordeeld door twee menselijke beoordelaars op inhoud, grammatica, woordenschat, uitspraak en tempo.

Bij de examens Lezen en Schrijven mag u uw eigen Van Dale Pocketwoordenboek Nederlands als tweede taal (NT2) meenemen. Andere woordenboeken zijn niet toegestaan, en bij Luisteren of Spreken mag u helemaal geen woordenboek gebruiken. Bij Lezen krijgt u een papieren tekstboekje, terwijl de vragen op het scherm staan.

De uitslag staat na ongeveer 5 weken op Mijn DUO. De officiële slaagnorm is een score van 500 of hoger op de DUO-schaal. Haalt u alle vier de onderdelen, dan krijgt u het diploma Staatsexamen NT2 Programma I, dat binnen 4 weken aangetekend wordt verstuurd. Het diploma is onbeperkt geldig.

KNM & KNS — Kennis van de Nederlandse Maatschappij

Het inburgeringsstelsel kent twee verschillende examens over de samenleving; welk examen u doet hangt af van uw niveau. Op A1-niveau doet u KNS (Kennis van de Nederlandse Samenleving)—30 vragen met foto's, waarbij elke vraag wordt voorgelezen en u kiest uit 2 opties. Op A2-niveau doet u KNM (Kennis van de Nederlandse Maatschappij)—40 standaard meerkeuzevragen in 45 minuten over omgangsvormen, onderwijs, zorg, wonen, geschiedenis en geografie. U moet 26 van de 40 vragen goed hebben.

Op B1- en B2-niveau is er geen apart examen over de samenleving. De aanname is dat u deze kennis al in een eerder stadium heeft aangetoond.

Overzicht van examenkosten

De examenkosten worden vastgesteld door DUO en gelden per onderdeel, per poging. Zakt u, dan betaalt u opnieuw voor de herkansing. Hier is een overzicht van de kosten in 2026.

Heeft u een asielstatus (statushouder) en valt u onder de Wet inburgering 2021, dan zijn uw eerste twee pogingen per onderdeel gratis—maar alleen op het niveau uit uw PIP of hoger. Verdere pogingen moet u zelf betalen. Voor anderen kunnen deze kosten vaak betaald worden uit een lening bij DUO of via de gemeente. Betaling gaat via iDEAL bij inschrijving, of per factuur tot 3 weken voor het examen.

Hoe de puntentelling werkt

De puntentelling verschilt tussen het A2-examen en het Staatsexamen NT2 (B1/B2). Inzicht hierin helpt bij het stellen van realistische doelen.

Bij A2 worden Lezen, Luisteren en KNM automatisch door de computer nagekeken. Schrijven wordt beoordeeld door menselijke beoordelaars en Spreken deels door de computer en deels door mensen. De uitslag is 'geslaagd' of 'niet geslaagd' met een cijfer. U ontvangt de uitslag binnen 8 weken per brief en via Mijn Inburgering.

Bij B1 worden Lezen en Luisteren door de computer nagekeken, terwijl Schrijven en Spreken elk door twee getrainde beoordelaars worden beoordeeld. De ruwe punten worden omgezet naar een schaalscore; u heeft minimaal 500 nodig om te slagen. De uitslag staat na ongeveer 5 weken op Mijn DUO.

Op beide niveaus telt elk onderdeel apart—zakt u voor één deel, dan hoeft u alleen dat deel over te doen. Behaalde onderdelen blijven onbeperkt geldig.

Inschrijven & Aanmelden

Hoe u zich aanmeldt, hangt af van het examen. Het A1-basisexamen boekt u via een Nederlandse ambassade of consulaat—u vult een formulier in, registreert bij DUO, betaalt en maakt een afspraak. Het A2-inburgeringsexamen regelt u via Mijn Inburgering (inburgeren.nl) met uw DigiD. Het B1 Staatsexamen NT2 gebruikt een ander systeem: Mijn DUO (duo.nl), ook met DigiD. Haal deze niet door elkaar—A2 en B1 inschrijvingen gaan via totaal verschillende websites.

Inschrijving voor het Staatsexamen NT2 opent ongeveer 8 weken voor de examendatum, om 09:00 uur op de datum in het rooster. Populaire steden zitten snel vol—Amsterdam en Rotterdam zijn vaak binnen enkele dagen volgeboekt. Heeft u flexibiliteit, kijk dan naar steden als Zwolle of Eindhoven.

Zowel A2- als B1-examens worden afgenomen bij DUO-locaties in zes steden: Amsterdam, Eindhoven, Rijswijk, Rotterdam, Utrecht en Zwolle. Locaties zijn open maandag t/m vrijdag, 9:00–16:30. U moet 30 minuten voor aanvang aanwezig zijn. U ontvangt de oproepbrief ongeveer 10 dagen voor het examen per post.

Annuleringsregels verschillen per examen. Voor A2 kunt u tot 14 dagen van tevoren annuleren met geldteruggave. Voor het Staatsexamen NT2 is de termijn 4 weken—annuleer via nt2@duo.nl. Bij te late annulering krijgt u geen geld terug. Bent u ziek op de dag zelf, neem dan binnen 10 dagen contact op met DUO (met bewijs) voor een vervangend examen.

Vrijstellingen & Ontheffingen

Niet iedereen hoeft examen te doen. De Wet inburgering 2021 kent twee vormen van verlichting: vrijstelling en ontheffing.

Vrijstellingen gelden voor mensen die hun Nederlands al hebben bewezen of niet inburgeringsplichtig zijn. U bent vrijgesteld als u: EU/EER/Zwitsers burger bent; minimaal 8 jaar leerplichtig onderwijs in Nederland heeft gevolgd; een Nederlands diploma heeft (mbo 2 of hoger, havo, vwo, hbo, wo); het Staatsexamen NT2 (I of II) heeft; of bepaalde diploma's uit België, Suriname of het Caribisch gebied heeft. Burgers van Australië, Canada, Japan, Monaco, Nieuw-Zeeland, Zuid-Korea, het VK, de VS, Zwitserland en Vaticaanstad zijn ook vrijgesteld van het A1-examen buitenland.

Ontheffingen zijn voor mensen die het examen echt niet kunnen halen door overmacht. Medische ontheffing vereist een keuring (via de ambassade voor A1 of via Argonaut in Nederland)—de verklaring mag niet ouder zijn dan 6 maanden. Ontheffing wegens aantoonbaar geleverde inspanningen vereist bewijs van uw inzet (inclusief examenscores) en een verklaring waarom u het niet kunt halen.

Termijnen & Boetes

Onder de Wet inburgering 2021 heeft u 3 jaar om in te burgeren, gerekend vanaf de dag na vaststelling van uw PIP. Verlenging is mogelijk als de vertraging niet uw schuld is en extra tijd tot slagen leidt. De gemeente beslist hierover.

Het missen van deadlines heeft financiële gevolgen. De Wet inburgering 2021 hanteert de volgende boetes:

Boetes voor het niet tijdig afronden van PVT, MAP of de leerroute kunnen elke 2 jaar worden herhaald als u in gebreke blijft. Er volgt geen boete als uw bijstandsuitkering om dezelfde reden al is gekort. Het recht op een lening bij DUO vervalt als u 6 jaar na de oorspronkelijke termijn nog niet klaar bent.

Wat te verwachten op de examendag

Voor A2- en B1-examens bij DUO in Nederland is de gang van zaken vergelijkbaar. Kom 30 minuten te vroeg met een geldig ID en uw oproepbrief. Alle persoonlijke spullen—telefoon, horloge, jas, tas—moeten in een kluisje. U mag er tijdens het examen niet bij.

De inhoud is strikt geheim. U tekent een geheimhoudingsverklaring en mag geen foto's maken of opnames maken. Wordt u betrapt met een telefoon of verboden voorwerp, dan kan uw uitslag ongeldig worden verklaard.

Bij Lezen en Schrijven (zowel A2 als B1) mag u het Van Dale Pocketwoordenboek NT2 meenemen—andere woordenboeken zijn niet toegestaan. Bij Luisteren en Spreken zijn woordenboeken niet toegestaan. Eten en drinken (flesje met dop op de grond) mag mee naar binnen. DUO biedt gratis koffie en thee in de wachtruimte, maar neem uw eigen beker mee.

Samenvatting / Belangrijkste punten

Officiële bronnen

Hoe voor te bereiden / Volgende stappen

Bron: DUO, CvTE/StaatsexamensNt2.nl, Wet inburgering 2021, Rijksoverheid.nl (cijfers 2026)