Staatsexamen NT2: welk niveau je nodig hebt, aanmelden en uitslag

Staatsexamen NT2 is het Nederlandse staatsexamen voor volwassenen die Nederlands als tweede taal hebben geleerd. Er zijn twee niveaus: Programma I op B1 en Programma II op B2. Je maakt vier onderdelen op de computer: Lezen, Luisteren, Schrijven en Spreken. Je kunt het NT2-diploma gebruiken voor werk, studie, inburgering of naturalisatie. Kies het programma dat DUO, je gemeente, je school of je werkgever voor jouw doel vraagt.

• Programma I is B1. Programma II is B2. Je hoeft Programma I niet te halen voordat je Programma II doet.
• Beide programma's hebben vier onderdelen: Lezen, Luisteren, Schrijven en Spreken.
• Alle vier de onderdelen maak je op de computer. Bij Lezen gebruik je daarnaast een papieren tekstboekje.
• Elk onderdeel kost in augustus 2026 €50, dus een volledig examen met vier onderdelen kost €200.
• Je haalt een onderdeel met een omgezette score van 500 of hoger.
• Haal je alle vier de onderdelen van hetzelfde programma, dan stuurt DUO het NT2-diploma. Certificaten en diploma's verlopen niet, maar voor een registratie in de zorg heb je meestal een certificaat van maximaal twee jaar oud nodig.

Voor de zorg en voor de kinderopvang ligt het niveau landelijk vast. Scholen, universiteiten en werkgevers bepalen het zelf. De rijen hieronder lopen van de zorg naar de kinderopvang, dan studie en tot slot inburgering en naturalisatie. Zoek de regel die voor jou geldt en meld je daarna aan voor het programma en de onderdelen die die regel accepteert.

De Nederlandse wet beschermt zorgberoepen op twee manieren. Een verpleegkundige, verloskundige, fysiotherapeut, arts, tandarts, apotheker of gezondheidszorgpsycholoog komt in het BIG-register (Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg). Een verzorgende-IG, apothekersassistent, diëtist of logopedist heeft in plaats daarvan een beschermde opleidingstitel en komt niet in het register. Voor allebei geldt dezelfde taaleis. Je niveau volgt het opleidingsniveau van je beroep, dus voor een academisch beroep geldt B2+, wat het BIG-register omschrijft als boven B2 en onder C1.

Staatsexamen NT2 gaat niet verder dan B2, dus Programma II is niet genoeg voor B2+. Voor die beroepen heb je een B2+-certificaat nodig van een van de instituten die het BIG-register accepteert.

Waar je je opleiding hebt gedaan, bepaalt welk bewijs telt. Heb je buiten de EU gestudeerd, dan moet je certificaat voor B1 of B2 van Staatsexamen NT2 komen, of van een CNaVT-examen (Certificaat Nederlands als Vreemde Taal) dat je in het buitenland hebt gedaan. Bij die route moet je ook aantonen dat je Engels kunt lezen, behalve als verzorgende-IG. Heb je in de EU of de EER (Europese Economische Ruimte) gestudeerd, dan mag je elke aanbieder kiezen die aan de voorwaarden voldoet. In beide gevallen moet het certificaat lezen, luisteren, schrijven en spreken omvatten, en meestal mag het bij je aanvraag niet ouder zijn dan twee jaar. De commissie kan een ouder certificaat accepteren als je andere studie of ander werk in het Nederlands laat zien.

De AKV-toets (Algemene kennis- en vaardighedentoets) is op 1 januari 2024 gestopt. Je stuurt nu taalcertificaten mee met je aanvraag in plaats van die toets te doen. Een AKV-toets die je voor die datum hebt gehaald, telt nog wel: twee jaar vanaf het laatste onderdeel dat je hebt gehaald.

Pedagogisch medewerkers in de dagopvang moeten sinds 1 januari 2025 mondeling Nederlands op B2 beheersen. De regel gaat over drie deelvaardigheden: gesprekken voeren, luisteren en spreken. Dat zijn vaardigheden, geen examenonderdelen. Schrijven valt buiten de regel, en lezen ook. De onderdelen Luisteren en Spreken van Programma II tonen alle drie aan, dus je kunt je voor twee onderdelen aanmelden in plaats van vier.

Het niveau verschuift met de opvangsoort. Voor de BSO ligt de lat lager, op B1, en daar is Programma I genoeg. De voorschoolse educatie vraagt hetzelfde niveau als de dagopvang en telt lezen erbij; de regeling schrijft dat niveau als 3F. Medewerkers die geboren zijn op of vóór 31 december 1964 moeten vanaf 1 januari 2028 aan de regel voldoen.

De eis komt van je instelling, niet van het examen. De Nederlandse wet noemt voor toelating geen examen en geen niveau van het ERK (Europees Referentiekader voor Talen). De wet op het hoger onderwijs staat een instelling toe om iemand met een buitenlands diploma te laten aantonen dat zijn Nederlands goed genoeg is om de opleiding te volgen, en haar eigen examencommissie beoordeelt dat bewijs. De officiële NT2-site benoemt de grens: scholen en universiteiten stellen hun eigen eisen, dus het diploma laat je niet automatisch toe.

De eis kan per faculteit van dezelfde universiteit verschillen. Universiteit Leiden accepteert Programma II voor haar bètafaculteit en voor het LUMC (Leids Universitair Medisch Centrum), en vraagt elders het gevorderde Examen Nederlands TUL van haar eigen talencentrum. Elke Leidse faculteit accepteert daarnaast een CNaVT-certificaat Educatief Startbekwaam of Educatief Professioneel. De VU Amsterdam accepteert Programma II wel, maar niet voor de bacheloropleidingen Rechtsgeleerdheid en Notarieel Recht. Controleer de taaleis op de pagina van je eigen opleiding voordat je je aanmeldt.

Toelating tot het mbo loopt via diploma's, niet via een taalniveau. De officiële NT2-site verwijst iedereen die op mbo 3 of mbo 4 wil studeren of werken naar Programma I. Nederlands wordt daarna aan het eind van de opleiding beoordeeld: 2F om mbo 2 of mbo 3 af te ronden en 3F om mbo 4 af te ronden. 2F en 3F zijn Nederlandse referentieniveaus; de examencommissie ziet 2F als vergelijkbaar met B1 en 3F als vergelijkbaar met B2.

Voor naturalisatie geldt A2, en zowel het diploma van Programma I als dat van Programma II voldoet daaraan. Dat is lager dan de B1 die de Wet inburgering 2021 voor de B1-route stelt, dus dit zijn twee losse eisen op twee verschillende niveaus.

De regering heeft een verhoging naar B1 opgesteld. Die geldt nog niet. De verhoging komt als algemene maatregel van rijksbestuur, een besluit dat niet langs het parlement gaat, dus er is geen stemming om te volgen. Zodra het besluit in het Staatsblad staat, duurt het nog minstens vier weken voordat het geldt. Kijk op de dag dat je je aanvraag doet welk niveau op de pagina van de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) staat, en lees NT2 voor naturalisatie voor de volledige eis.

Onder de Wet inburgering 2021 bepaalt de gemeente je route in het PIP. Volg je de B1-route of de onderwijsroute, dan zegt de officiële NT2-site dat je examen doet op taalniveau B1, meestal Staatsexamen NT2 Programma I. Programma II kan relevant zijn als je plan of je toekomstige studie of werk B2 vraagt. Volg je de Z-route, dan doe je geen Staatsexamen NT2.

Weet je niet zeker welk Nederlands examen voor jou geldt, vergelijk dan eerst de routes in welk Nederlands examen je nodig hebt voordat je iets boekt.

Lezen en Luisteren toetsen begrip. Schrijven en Spreken toetsen wat je zelf produceert. De officiële tijden zijn voor beide programma's hetzelfde, behalve bij Lezen.

Je meldt je aan via DUO, meestal met DigiD in MijnDUO. Aanmelden opent ongeveer acht weken voor het examen, en het officiële examenrooster laat de exacte openingsdatum en -tijd zien. Je kiest het programma, het onderdeel, de stad, de week en een beschikbare tijd. NT2-examens worden aangeboden in Amsterdam, Eindhoven, Rijswijk, Rotterdam, Utrecht en Zwolle.

In augustus 2026 kost elk onderdeel €50. Ben je inburgeringsplichtig, dan kan DUO je tijdens het aanmelden laten betalen met je inburgeringslening of een gratis poging laten gebruiken. Na betaling stuurt DUO een oproepbrief met de definitieve plaats en tijd. Kom 30 minuten eerder.

Het examenrooster geeft de datum van de uitslag. Op die datum staat de uitslag vanaf 15:00 in Mijn DUO als je DigiD kunt gebruiken, en DUO stuurt de uitslag ook per e-mail en post. Lezen en Luisteren worden door de computer nagekeken. Schrijven en Spreken worden beoordeeld door twee getrainde beoordelaars. Een score van 500 of hoger betekent dat je dat onderdeel hebt gehaald.

Haal je één onderdeel niet, dan meld je je voor dat onderdeel apart opnieuw aan. DUO geeft een certificaat voor elk onderdeel dat je haalt. Heb je certificaten voor alle vier de onderdelen van Programma I of voor alle vier de onderdelen van Programma II, dan stuurt DUO het diploma. Je kunt ook gratis een uittreksel downloaden via Mijn diploma's. Officiële NT2-certificaten en diploma's blijven onbeperkt geldig. Een registratie in de zorg is de uitzondering: daar mag het taalcertificaat op de dag van je aanvraag meestal niet ouder zijn dan twee jaar.

• Bevestig eerst het niveau en de precieze onderdelen die je doel vraagt, en kies daarna het programma: Programma I voor B1, Programma II voor B2.
• De officiële oefenomgeving gebruikt hetzelfde scherm en dezelfde vraagstijl als het examen. Probeer die voor de examendag.
• Oefen de vier vaardigheden eerst apart en combineer ze daarna in een weekplan.
• Oefen voor Lezen en Schrijven met een schoon papieren Van Dale NT2-woordenboek, maar vertrouw er niet op voor elke zin.
• Administratieve fouten kunnen je examen blokkeren. Lees voordat je boekt de aanmeldregels, de timing van de uitslag en de regels voor de examendag.

Gebruik de gratis oefenhub voor examens om te oefenen en lees daarna de gids voor aanmelden voor NT2, regels voor de NT2-examendag en NT2-uitslag en herkansingen wanneer je klaar bent om te boeken.