Welk Nederlands examen heeft u nodig? A1, A2, B1 of B2

Er zijn vier Nederlandse examens die worden gebruikt voor inburgering en als bewijs van uw Nederlands. Welk examen voor u geldt, hangt van drie dingen af: waar u bent, wanneer uw inburgeringsplicht is begonnen en of u het Nederlands ook nodig heeft voor naturalisatie, een verblijfsvergunning of studie. Deze gids vergelijkt elk pad in heldere taal en eindigt met een korte quiz die u een persoonlijk antwoord geeft.

Elk examen hoort bij een ander moment in uw leven in Nederland. De tabel hieronder laat het niveau, de naam van het examen en de bijbehorende situatie zien.

Het basisexamen inburgering buitenland legt u af buiten Nederland. De meeste mensen doen het examen omdat zij een machtiging tot voorlopig verblijf (MVV) nodig hebben. Dat is de voorlopige verblijfsvergunning waarmee partners en familieleden van buiten de EU/EER het land binnenkomen. Ook geestelijk bedienaren zoals imams, priesters en predikanten die in Nederland een gemeente komen dienen, doen dit examen.

Het examen heeft drie onderdelen op A1-niveau: lezen, spreken en KNS (Kennis van de Nederlandse Samenleving). U doet het op de computer op een Nederlandse ambassade of een consulaat. Lezen en KNS worden automatisch nagekeken; spreken wordt door gecertificeerde beoordelaars beoordeeld. Het hele pakket kost op dit moment € 150 en uw resultaat is één jaar geldig. Binnen die periode kunt u het gebruiken voor uw MVV-aanvraag.

Burgers van EU/EER-landen, Zwitserland en een aantal andere landen (zoals de VS, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië, Japan en Zuid-Korea) hebben geen MVV nodig en doen dit examen daarom niet. De IND geeft de exacte vrijstellingen. Na aankomst in Nederland heeft u soms nog een apart inburgeringsexamen nodig — het basisexamen in het buitenland is uw toegangsbewijs, niet uw eindexamen. Lees voor de details onze voorbereidingsgids voor het basisexamen.

Bent u inburgeringsplichtig geworden vóór 1 januari 2022, dan blijft u onder de Wet inburgering 2013 vallen en zijn uw examens op A2-niveau. Welke onderdelen u precies moet doen, hangt af van de startdatum van uw plicht:

• Vanaf 1 oktober 2017: lezen, luisteren, schrijven, spreken, KNM (Kennis van de Nederlandse Maatschappij), ONA (Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt) en PVT (Participatieverklaringstraject).
• 1 januari 2015 tot 1 oktober 2017: dezelfde onderdelen, maar zonder het PVT.
• 1 januari 2013 tot 1 januari 2015: de vier taalexamens en alleen KNM — dus geen ONA en geen PVT.

Elk taalexamen kost op dit moment € 50, en u meldt zich aan en betaalt via DUO. Hetzelfde inburgeringsdiploma op A2-niveau is ook het standaardbewijs van Nederlands voor naturalisatie en voor een sterkere verblijfsvergunning. Bent u zelf niet inburgeringsplichtig, maar wilt u toch zo'n status, dan kunt u het inburgeringsexamen op A2 vrijwillig doen.

A2 dekt alledaagse situaties: boodschappen doen, de weg vragen, een kort formulier invullen, vertellen waar u vandaan komt, korte mededelingen begrijpen. Dat is genoeg om u in het dagelijks leven te redden, maar nog niet genoeg om een gewone mbo-opleiding te volgen of in het Nederlands aan een werkoverleg deel te nemen. De hoofdgids van het inburgeringsexamen behandelt elk onderdeel en de kosten in detail.

Bent u inburgeringsplichtig geworden op of na 1 januari 2022, dan valt u onder de Wet inburgering 2021 en is het standaarddoelniveau B1. De grootste praktische verandering ten opzichte van de oude wet: uw gemeente begeleidt u nu. Na een brede intake stelt de gemeente samen met u een Plan Inburgering en Participatie (PIP) op. In het PIP staat welke leerroute u volgt en welke examens u doet.

Er zijn drie leerroutes:

• B1-route: het standaardpad. U doet de vier examens van NT2 Programma I en rondt KNM, MAP en PVT af.
• Onderwijsroute: vooral voor jongere nieuwkomers die naar het mbo, hbo of de universiteit willen — meestal via een taalschakeltraject.
• Z-route: de zelfredzaamheidsroute voor mensen voor wie B1 niet realistisch is. U leert Nederlands tot ongeveer A1 en rondt een participatieprogramma van minstens 800 uur af.

Volgt u de B1- of de onderwijsroute, dan is uw B1-examen het Staatsexamen NT2 Programma I — u meldt u aan via DUO en doet het examen in een van zes steden. Doet u serieus uw best, maar blijkt B1 echt te moeilijk, dan kan uw gemeente toestaan dat u afsluit op A2. Dit is een uitzondering, geen standaard. Lees meer in onze uitleg van de Wet inburgering 2021 en de gids over de B1-route.

B2 ligt boven het wettelijke inburgeringsniveau. Voor uw inburgering zelf heeft u het niet nodig, maar voor een serieuze studie of werk in het Nederlands wel. Programma II is het standaardbewijs van Nederlands voor hbo- en wo-opleidingen die in het Nederlands worden gegeven, en veel gereglementeerde beroepen vragen erom. Zorgmedewerkers die zich inschrijven in het BIG-register hebben bijvoorbeeld meestal B2 nodig.

Programma II toetst dezelfde vier vaardigheden als Programma I — lezen, luisteren, schrijven en spreken — maar op een hoger niveau. Elk examen heeft een eigen datum en het diploma verloopt niet. Plan extra tijd in: de stap van B1 naar B2 duurt meestal langer dan die van A2 naar B1.

Heeft u maar een minuut, beantwoord dan deze drie vragen op volgorde. Het antwoord wijst meestal duidelijk op één examen.

• 1. Waar bent u? Bent u in het buitenland en heeft u een MVV nodig, dan is het basisexamen inburgering buitenland uw eerste stap. Woont u al in Nederland, ga dan door naar vraag 2.
• 2. Wanneer is uw inburgeringsplicht begonnen? Vóór 1 januari 2022 betekent A2 onder de Wet 2013. Op of na die datum betekent B1 onder de Wet 2021, met de leerroute uit uw PIP. Uw startdatum vindt u in Mijn Inburgering.
• 3. Waarvoor heeft u verder Nederlands nodig? Voor naturalisatie of een sterkere verblijfsvergunning werkt het inburgeringsexamen op A2 of een NT2-diploma I/II. Voor toelating tot het mbo: NT2 Programma I (B1). Voor hbo/wo of het BIG-register: NT2 Programma II (B2).

Beantwoord een paar korte vragen en krijg een persoonlijk advies.

• A1 is voor voordat u aankomt. Het basisexamen inburgering buitenland legt u af op een Nederlandse ambassade in het buitenland en is uw toegangsbewijs voor de MVV, niet uw eindexamen.
• A2 of B1 hangt af van een datum. Inburgeringsplicht vóór 1 januari 2022 blijft op A2 (Wet 2013). Vanaf die datum is het standaarddoel B1 (Wet 2021).
• B2 is voor studie en bepaalde beroepen. B2 ligt boven de inburgeringseis en is gericht op toelating tot hbo/wo of gereglementeerde beroepen zoals het BIG-register.
• Hoger telt altijd. Een B1- of B2-diploma NT2 voldoet overal waar A2-inburgering wordt gevraagd.
• Mijn Inburgering laat zien welke wet voor u geldt. Weet u niet zeker of u onder de Wet 2013 of de Wet 2021 valt, log dan in op Mijn Inburgering — daar staan uw startdatum en uw verplichtingen.

Weet u eenmaal welk niveau u nodig heeft, dan is de volgende stap oefenen in de vorm van het echte examen. Onze cursussen behandelen lezen, luisteren, schrijven en spreken van A1 tot B2 met oefeningen die het echte examen nabootsen. Het gratis oefenexamen geeft u een snelle indruk van de vragen, en het studieplan van 30 dagen maakt er een weekschema van.

Doet u het basisexamen in het buitenland, dan vindt u het officiële voorbereidingsmateriaal op naarnederland.nl. Voor NT2 Programma I en II staan officiële informatie en oefenexamens op staatsexamensnt2.nl.