Veelgestelde vragen inburgering: De drie inburgeringsexamens uitgelegd

Het inburgeringsstelsel bestaat niet uit één enkel examen, maar uit drie afzonderlijke examens op verschillende niveaus. Elk examen is bedoeld voor een andere fase van uw proces naar Nederland. Of u nu nog in het buitenland bent voor een visumaanvraag, net bent aangekomen en inburgeringsplichtig bent, of vrijwillig een verblijfsvergunning of staatsburgerschap aanvraagt: deze FAQ legt uit welk examen voor u geldt, wat de inhoud is, wat de kosten zijn en hoe de drie examens zich tot elkaar verhouden.

Belangrijkste punten

1. Wat is inburgering precies?

Inburgering is het proces van de Nederlandse overheid om ervoor te zorgen dat langdurig ingezetenen zelfstandig kunnen functioneren in de Nederlandse samenleving. Het omvat twee onderdelen: het leren van de Nederlandse taal tot een minimumniveau en begrijpen hoe het leven in Nederland werkt – van het maken van een doktersafspraak tot het kennen van uw rechten als werknemer.

Wat voor veel mensen verwarrend is, is dat 'inburgering' niet één examen is. Afhankelijk van uw situatie kunt u te maken krijgen met drie verschillende examens op drie taalniveaus. Elk examen dient een ander juridisch doel. Onze uitgebreide gids over de betekenis van inburgering gaat dieper in op de achtergrond, maar deze FAQ richt zich op de praktische verschillen tussen de drie examens.

2. De drie inburgeringsexamens in één oogopslag

De onderstaande tabel vat de drie examens samen. In de volgende secties wordt elk examen in detail toegelicht.

3. Basisexamen Inburgering Buitenland — Het A1-examen

Het basisexamen inburgering buitenland is het allereerste examen in het proces. U legt dit af voordat u naar Nederland verhuist, op een Nederlandse ambassade of consulaat in uw land van herkomst. Het is verplicht voor niet-EU-burgers die een machtiging tot voorlopig verblijf (MVV) nodig hebben – meestal gezinsmigranten die zich bij een partner of echtgenoot in Nederland voegen.

Wat wordt er getoetst bij het A1-examen?

Het examen bestaat uit drie onderdelen die allemaal op een computer worden gemaakt op de ambassade of het consulaat. Kennis van de Nederlandse Samenleving (KNS) duurt maximaal 30 minuten. Leesvaardigheid duurt maximaal 35 minuten. Spreekvaardigheid duurt maximaal 30 minuten. In totaal bent u ongeveer twee uur op de examenlocatie. U hoeft niets te schrijven; alle antwoorden worden op het scherm aangeklikt of ingesproken.

Let op: dit examen bevat geen Luisteren of Schrijven. Deze vaardigheden worden pas getoetst op A2- en B1/B2-niveau in Nederland.

Wat kost het A1-examen?

Het volledige examen kost €150 voor de drie onderdelen samen. Als u voor één onderdeel zakt, hoeft u alleen dat onderdeel opnieuw te doen: Spreken kost €60, Lezen €50 en KNS €40. U meldt zich aan via DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) met het online aanmeldformulier, betaalt de kosten en maakt vervolgens een afspraak bij de dichtstbijzijnde Nederlandse ambassade of het consulaat.

Hoe lang is de uitslag geldig?

Uw resultaten zijn één jaar geldig. U moet uw MVV-aanvraag indienen binnen één jaar na het behalen van het examen, anders moet u het hele examen opnieuw doen. Afzonderlijk behaalde onderdelen blijven geldig zolang u de niet-behaalde onderdelen opnieuw doet (binnen de termijn).

U kunt zich voorbereiden met het gratis officiële zelfstudiepakket 'Naar Nederland', beschikbaar in 33 talen op naarnederland.nl. Dit pakket bevat voorbeeldexamens. Lees voor meer informatie onze complete gids voor het basisexamen buitenland.

4. Inburgeringsexamen — Het A2-examen in Nederland

Zodra u in Nederland bent aangekomen, is de volgende stap het inburgeringsexamen. Dit is het standaardexamen op taalniveau A2, bedoeld voor mensen met een inburgeringsplicht. De meeste nieuwkomers van buiten de EU die met een gezinsherenigingsvisum of als statushouder naar Nederland zijn gekomen, moeten dit examen halen.

Het A2-inburgeringsexamen is ook het examen dat u aflegt als u vrijwillig inburgert, bijvoorbeeld als expat of kennismigrant voor een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd of het Nederlanderschap.

Wat wordt er getoetst bij het A2-examen?

Het inburgeringsexamen heeft meer onderdelen dan het A1-examen in het buitenland. Er zijn vier taalexamens plus kennis- en participatiemodules. Alle taalexamens worden op de computer gemaakt, behalve Schrijven, dat met pen en papier wordt gedaan.

Wie op of na 1 oktober 2017 inburgeringsplichtig is geworden, moet ook het Participatieverklaringstraject (PVT) afronden, dat via de gemeente loopt. Ons overzicht van alle inburgeringsonderdelen beschrijft elk onderdeel in detail.

Wat kost het A2-examen?

Elk taalonderdeel en KNM kost €50 per poging. Het ONA-examen kost €40. Een compleet pakket van alle examens komt op €290 onder de Wet 2013, of €250 onder de Wet 2021 (waarbij ONA wordt vervangen door de MAP-module via de gemeente). Onder de Wet 2021 krijgen asielstatushouders de eerste twee pogingen per onderdeel gratis. Vrijwillige inburgeraars betalen alle kosten zelf. Onze gids over kosten, leningen en tarieven bevat het volledige overzicht.

Waar kan ik het A2-examen doen?

DUO heeft examencentra in diverse steden in Nederland, waaronder Amsterdam, Eindhoven, Rijswijk, Rotterdam, Utrecht en Zwolle. U meldt zich aan via Mijn Inburgering met uw DigiD. Examendata zijn ongeveer zes weken van tevoren beschikbaar en u kiest bij aanmelding uw voorkeursstad en datum.

5. Staatsexamen NT2 — De examens op B1- en B2-niveau

Het Staatsexamen Nederlands als tweede taal (meestal 'Staatsexamen NT2' of gewoon 'NT2' genoemd) is het taalexamen op hoger niveau. Er zijn twee programma's:

U hoeft niet eerst Programma I te doen voordat u Programma II doet; u kunt direct het niveau kiezen dat bij uw situatie past. Het Staatsexamen NT2 is vooral relevant voor mensen in de B1-route of Onderwijsroute onder de Wet inburgering 2021, omdat deze routes taalniveau B1 vereisen in plaats van A2. Het behalen van het NT2 voldoet ook aan de taaleis van het inburgeringsexamen, wat betekent dat u de A2-taalexamens niet apart hoeft te doen.

Wat wordt er getoetst bij het Staatsexamen NT2?

Het examen bestaat uit vier onderdelen, die allemaal op de computer worden afgenomen. In tegenstelling tot het A2-inburgeringsexamen bevat het NT2 geen KNM of ONA/MAP-onderdeel; het is puur een taaltest. Als u echter inburgert onder de Wet 2021 en de B1-route volgt, moet u KNM en MAP wel apart afronden.

U heeft een minimumscore van 500 per onderdeel nodig om te slagen. U mag een Van Dale Pocketwoordenboek (NT2-editie) meenemen voor de examens Lezen en Schrijven, maar bij Luisteren en Spreken is geen woordenboek toegestaan. Bekijk voor gedetailleerde examenvormen en tips onze gidsen voor Lezen, Luisteren, Schrijven en Spreken.

Wat kost het Staatsexamen NT2?

Elk onderdeel kost €50. Het volledige examen (alle vier de onderdelen) kost €200, dezelfde prijs voor zowel Programma I als Programma II. U meldt zich ongeveer acht weken voor de examendatum aan via Mijn DUO met uw DigiD. Het NT2 wordt aangeboden in zes steden: Amsterdam, Eindhoven, Rijswijk, Rotterdam, Utrecht en Zwolle. Als u inburgeringsplichtig bent, kunt u mogelijk betalen vanuit uw DUO-lening of een gratis examenpoging gebruiken.

6. Moet ik eigenlijk wel inburgeren?

Veel Engelssprekende expats en kennismigranten zijn verbaasd dat inburgering niet verplicht is voor iedereen. Burgers van EU/EER-landen en Zwitserland zijn vrijgesteld. Mensen met een tijdelijk visum voor werk (inclusief kennismigranten), studie of uitwisseling zijn doorgaans ook vrijgesteld. Daarnaast bent u vrijgesteld als u jonger bent dan 18 jaar, de AOW-leeftijd heeft bereikt, 8 jaar of langer in Nederland heeft gewoond tijdens de leerplichtige leeftijd, of bepaalde Nederlandse of Belgische/Surinaamse diploma's heeft.

De inburgeringseis wordt echter van kracht zodra u een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd of het Nederlanderschap (naturalisatie) aanvraagt. Zelfs als u nooit inburgeringsplichtig was, moet u voor deze aanvragen uw Nederlandse taalvaardigheid aantonen. Lees voor het volledige plaatje over vrijstellingen onze gids over vrijstellingen en uitzonderingen en wie moet inburgeren.

7. A2 of B1 — welk niveau heb ik nodig?

Als u onder de Wet inburgering 2013 valt, is het minimum taalniveau A2. U doet het inburgeringsexamen op A2-niveau en u bent klaar. Als u onder de Wet inburgering 2021 valt (u bent inburgeringsplichtig geworden op of na 1 januari 2022), is het doelniveau B1. Uw gemeente wijst u toe aan een van de drie leerroutes – de B1-route, de Onderwijsroute of de Z-route – en dit bepaalt welk examen u doet.

In de B1-route of Onderwijsroute doet u het Staatsexamen NT2 Programma I (B1). In de Z-route (zelfredzaamheidsroute) is het doel A1 en regelt de gemeente de toetsing. Voor vrijwillige inburgeraars die voor het staatsburgerschap gaan is A2 het minimum, maar velen kiezen voor B1 omdat dit toegang geeft tot betere banen en vereist is voor mbo-opleidingen. Onze vergelijking tussen A2 en B1 helpt u bij uw keuze.

8. Is het examen volledig in het Nederlands?

Ja, alle drie de examens worden volledig in het Nederlands afgenomen. Er zijn geen Engelse vertalingen van vragen of instructies tijdens het examen zelf. Wel biedt het A1-examen in het buitenland studiemateriaal in 33 talen via het 'Naar Nederland'-pakket en heeft de website van DUO enkele pagina's in het Engels. Maar op de examendag is alles – instructies, vragen en antwoordopties – in het Nederlands.

9. Hoeveel tijd heb ik om te slagen?

Onder zowel de Wet 2013 als de Wet 2021 heeft u drie jaar de tijd vanaf de datum dat u inburgeringsplichtig wordt om alle vereiste examens te halen. Verlenging is mogelijk als u kunt aantonen dat u voldoende inspanning heeft geleverd, maar DUO kan boetes opleggen als u de termijn zonder goede reden overschrijdt. Voor het basisexamen buitenland is de geldigheid van één jaar de belangrijkste deadline: u moet uw MVV binnen een jaar na het behalen aanvragen.

Vrijwillige inburgeraars (bijv. expats die naturaliseren) zijn niet gebonden aan de termijn van drie jaar, maar individuele examenresultaten vervallen niet, dus u kunt in uw eigen tempo werken. Zie voor meer details onze gids over de inburgeringstermijn en verlengingen.

10. Wet 2013 vs Wet 2021 — welke wet geldt voor mij?

De Wet inburgering 2013 geldt als u vóór 1 januari 2022 inburgeringsplichtig bent geworden. Onder deze wet regelt en betaalt u uw eigen cursussen en is het doelniveau A2. De Wet inburgering 2021 geldt als u op of na 1 januari 2022 inburgeringsplichtig bent geworden. Onder deze wet speelt uw gemeente een grotere rol: zij bepalen uw leerroute, helpen bij het vinden van een school en stellen samen met u een Plan Inburgering en Participatie (PIP) op. Het doelniveau is B1.

De grootste praktische verschillen zijn: onder de wet van 2021 begeleidt de gemeente u en is het ONA-examen vervangen door de MAP (Module Arbeidsmarkt en Participatie) die u via de gemeente afrondt. Onder de wet van 2013 doorloopt u het proces zelfstandiger. Controleer Mijn Inburgering om te zien welke wet op u van toepassing is, of lees onze gids over de veranderingen in de Wet inburgering 2021.

11. Kan het Staatsexamen NT2 het inburgeringsexamen vervangen?

Ja, gedeeltelijk. Als u het Staatsexamen NT2 (Programma I of II) haalt, voldoet u aan de taaleis van het inburgeringsexamen. U hoeft de vier A2-taalexamens (Lezen, Luisteren, Schrijven, Spreken) niet apart te doen. Het NT2 is echter alleen een taalexamen, dus u moet nog steeds het KNM-examen en de ONA/MAP-module halen om uw inburgering af te ronden. Het NT2-diploma is ook direct bruikbaar voor toelating tot Nederlandse onderwijsinstellingen of om uw taalniveau aan te tonen bij werkgevers.

12. Wat als ik zak?

U kunt elk onderdeel waarvoor u bent gezakt opnieuw doen zonder de onderdelen die u al heeft gehaald opnieuw te hoeven doen. Voor het A1-examen in het buitenland meldt u zich opnieuw aan en betaalt u voor het specifieke onderdeel waarvoor u bent gezakt. Voor het A2-inburgeringsexamen meldt u zich opnieuw aan via Mijn Inburgering en betaalt u €50 per herkansing. Voor het Staatsexamen NT2 meldt u zich aan via Mijn DUO. Er is geen limiet aan het aantal herkansingen, maar elke poging kost geld en u moet wachten op uw uitslag voordat u zich opnieuw kunt aanmelden.

Voorbereiding en vervolgstappen

Weten welk examen u nodig heeft is de eerste stap. Het vervolg hangt af van uw situatie en niveau.

Officiële bronnen