DigiD voor nieuwkomers: de login voor elke Nederlandse overheidsdienst, hoe je aanvraagt met je BSN, en het activatievenster van 21 dagen

DigiD is de login van de Nederlandse overheid. Eén account opent je belastingen, je toeslagen, je gemeente, DUO, je zorgverzekeraar en je pensioenfonds. Zonder DigiD wordt bijna elke officiële taak een telefoontje, een papieren formulier of een balieafspraak. DigiD aanvragen is gratis en duurt normaal gesproken minder dan een week: één online formulier, één brief met een activeringscode, en een venster van 21 dagen om die code te gebruiken. De brief gaat naar het adres waar je geregistreerd staat, en dat is waarom DigiD direct na je BSN komt in de aankomstvolgorde. Deze gids behandelt wat DigiD ontsluit, de aanvraag stap voor stap, de DigiD-app en de jaarlijkse ID-check, aanvragen vanuit het buitenland, iemand veilig namens jou laten handelen, en de veelvoorkomende problemen: een brief die nooit aankomt, nog geen geregistreerd adres, onjuiste persoonsgegevens en een geblokkeerd account.

DigiD werkt bij organisaties die wettelijk je BSN mogen gebruiken: overheidsorganisaties en organisaties met een publieke taak, zoals ministeries, gemeenten, pensioenfondsen en zorgverzekeraars. In je eerste jaren zijn dit de logins die je het vaakst gebruikt:

• De Belastingdienst: Mijn Toeslagen, het portaal waar je alle vier toeslagen aanvraagt, werkt alleen met DigiD, en ook je aangifte inkomstenbelasting loopt erdoorheen. Het overzicht van toeslagen en de gids inkomstenbelasting laten zien wat je kunt aanvragen en indienen.
• Je gemeente: gemeenten gebruiken DigiD voor hun online diensten.
• DUO, de Dienst Uitvoering Onderwijs: als je moet inburgeren, accepteert Mijn Inburgering precies twee inlogmethoden, DigiD met de sms-controle of de DigiD-app.
• Zorgverzekeraars en pensioenfondsen: beide staan op de lijst van organisaties die DigiD gebruiken voor hun persoonlijke portalen.
• Zorginstellingen: patiëntenportalen bevatten extra gevoelige gegevens, en steeds meer van deze organisaties vereisen de jaarlijkse ID-check in de DigiD-app. Het onderdeel over de ID-check hieronder legt uit wat dat is.

MijnOverheid is je persoonlijke pagina voor je contacten met de Nederlandse overheid. Het laat gratis zien welke gegevens de overheid over jou heeft vastgelegd, inclusief je inschrijving in de basisregistratie. Het nuttigste onderdeel is de Berichtenbox: een digitale brievenbus waar overheidsorganisaties officiële brieven afleveren in plaats van ze op papier te sturen. Je kunt MijnOverheid gebruiken vanaf 14 jaar als je een BSN hebt en een goedgekeurde inlogmethode zoals DigiD.

Activeer het één keer. Log in met DigiD, vul je e-mailadres in en stel je voorkeuren in. In de instellingen kies je welke organisaties je digitale post mogen sturen, bijvoorbeeld de Belastingdienst. Ook de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) levert daar post af: vink 'Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND)' aan onder 'Landelijke organisaties', en brieven over afgeronde aanvragen, zoals een beslissing, komen aan in je Berichtenbox. Post over een aanvraag die nog loopt, blijft in Mijn IND.

• Een BSN. Geen BSN betekent geen DigiD, voor niemand. Je BSN krijg je bij het inschrijven bij de gemeente; de BSN-gids behandelt die stap, inclusief wat je kunt doen als afspraken schaars zijn.
• Een registratieadres in de BRP (Basisregistratie Personen). De activeringsbrief gaat naar het adres waar je bij je gemeente geregistreerd staat. Heb je geen vaste woning, dan kan een postadres dat bij de gemeente geregistreerd staat werken; het onderdeel over veelvoorkomende problemen hieronder legt die route uit.
• Een mobiele telefoon, voor de sms-codes.
• Kinderen onder de 14 kunnen worden geholpen door een ouder. Vanaf 14 jaar moeten kinderen hun eigen DigiD zelf aanvragen.

De aanvraag loopt via de website digid.nl in een gewone browser. De stappen:

• Vul het aanvraagformulier op digid.nl in met je BSN en persoonsgegevens.
• Kies een gebruikersnaam en wachtwoord en bewaar ze veilig. Je hebt beide nodig om het account te activeren. Vergeet je het wachtwoord voordat het account is geactiveerd, dan is herstel niet mogelijk en moet je opnieuw aanvragen.
• Wacht op de brief. DigiD geeft aan dat de brief binnen maximaal 5 werkdagen aankomt. Hoe lang het duurt, hangt af van de postbezorging in jouw regio. De activeringscode in de brief begint met een A.
• Activeer je account binnen 21 dagen, op de activeringspagina of in de DigiD-app. Na 21 dagen verloopt de code en moet je een nieuwe DigiD aanvragen.
• Log direct na activering in bij Mijn DigiD (je accountpagina op digid.nl) en voeg je e-mailadres en mobiele nummer toe. Met beide vastgelegd kun je een vergeten wachtwoord herstellen met e-mail en sms, in plaats van te wachten op een herstelbrief.

Alleen een gebruikersnaam en wachtwoord vormen de zwakste login, en DigiD geeft aan dat veel organisaties dit binnenkort niet meer als enige optie zullen toestaan. Stel meteen na activering een van de sterkere methoden in, voordat de eerste dienst je simpele login weigert.

De DigiD-app is de standaardkeuze. Je logt in met een zelfgekozen pincode, of met je vingerafdruk of gezicht, en een app die al geactiveerd is, kan de app op je volgende apparaat activeren. Gebruik je de app liever niet, dan biedt de sms-controle dezelfde tweestapsbeveiliging met een code per sms of een gesproken bericht op een vaste lijn.

De ID-check is een aparte, hogere stap. Organisaties die bijzonder privacygevoelige gegevens beheren, zoals zorgportalen, vereisen een jaarlijkse ID-check van je paspoort, rijbewijs of identiteitskaart in de DigiD-app. De app leest de chip in het document via de NFC-lezer van je telefoon. Je hebt een iPhone 7 of nieuwer nodig, of een telefoon met Android 9.0 of nieuwer. Heeft je eigen telefoon geen NFC-lezer, dan mag je voor de check zelf de telefoon van iemand anders gebruiken. Voor nieuwkomers geldt één harde grens: de ID-check werkt alleen met Nederlandse documenten. Buitenlandse paspoorten, buitenlandse identiteitskaarten en Nederlandse verblijfsdocumenten werken niet, en een paspoort of identiteitskaart zonder BSN erop werkt ook niet. Een Nederlands rijbewijs telt wel mee, dus na een rijbewijs omwisselen wordt de ID-check voor jou beschikbaar. Tot die tijd blijft de app gewoon werken voor elke dienst die de check niet vereist.

DigiD vereist altijd een BSN. Heb je nooit in Nederland gewoond en heb je geen BSN, dan kun je nog geen DigiD krijgen; dat wordt mogelijk zodra je aankomt en je inschrijft. Mensen in het buitenland die wel een BSN hebben, bijvoorbeeld na emigratie of via een registratie in de RNI (het register niet-ingezetenen), kunnen vanuit het buitenland aanvragen. Je hebt een geldig paspoort of identiteitskaart nodig, je BSN, een telefoon die vanuit het buitenland Nederlandse sms-berichten kan ontvangen en een e-mailadres.

De aanvraag begint op hetzelfde formulier op digid.nl. In plaats van een brief ontvang je een afhaalcode per sms en e-mail: 9 cijfers, beginnend met een B, 30 dagen geldig. Binnen die 30 dagen haal je je activeringscode op via een van drie manieren: bij een DigiD-balie in het buitenland, bij een balie in Nederland, of via een videogesprek met Netherlands Worldwide. De balies in het buitenland zitten bij Nederlandse ambassades en consulaten-generaal in 14 steden, waaronder Londen, Parijs, Berlijn, Madrid, Bern, Washington, Bangkok en Sydney. In Nederland doen een aantal gemeenten en een balie op Schiphol hetzelfde, en de meeste balies vereisen een afspraak. Neem je paspoort of identiteitskaart mee, de afhaalcode en de telefoon van je aanvraag. Je ontvangt daarna de activeringscode per sms: 9 cijfers, beginnend met een A, 21 dagen geldig.

Videobelafspraken worden elke vrijdag om 9:00 en 14:00 Nederlandse tijd vrijgegeven voor de week daarna, en geannuleerde plekken verschijnen tussendoor. Je moet het originele paspoort of de originele identiteitskaart tijdens het gesprek laten zien; een kopie wordt niet geaccepteerd. Ontvang je een Nederlandse AOW-uitkering (ouderdomspensioen) in het buitenland, dan is er een aparte route via de SVB (Sociale Verzekeringsbank) die de activeringscode per brief naar je buitenlandse adres stuurt.

Geef nooit je DigiD-gebruikersnaam, wachtwoord of app-pincode aan iemand anders, ook niet aan een familielid dat het goed bedoelt. Wie als jou inlogt, kan alles zien en wijzigen, en jij weet niet wat diegene namens jou heeft geaccepteerd. De veilige route is DigiD Machtigen: je geeft een persoon of een bedrijf, bijvoorbeeld een familielid, maatschappelijk werker of belastingadviseur, toestemming voor één specifieke dienst voor een vaste periode, zoals een jaar. De hulppersoon regelt dan alleen die zaak en ziet alleen die gegevens, en je kunt de machtiging op elk moment intrekken.

Er zijn twee manieren om dit te regelen. Kun je zelf inloggen, dan vraag je een machtigingscode aan en geef je die aan je hulppersoon. Kun je het zelf niet regelen, dan vraagt je hulppersoon de code aan op machtigen.digid.nl, en de code gaat per post naar jouw huisadres. Die postale stap werkt niet vanuit het buitenland of Caribisch Nederland. Bij de Belastingdienst kan een gemachtigde bijvoorbeeld je aangifte inkomstenbelasting doen, uitstel voor het indienen aanvragen of bezwaar maken tegen een aanslag, en jij kiest hoe lang de machtiging geldt, van één belastingjaar tot alle belastingjaren.

Wacht eerst de volledige 5 werkdagen af. Dat is de eigen maximale schatting van DigiD, en de bezorging hangt af van de postronde in jouw regio. Controleer daarna het adres. De brief gaat naar het adres waar je in de BRP geregistreerd staat. Ben je verhuisd na het aanvragen, dan is de brief naar je oude adres gegaan. Is de brief echt kwijt, vraag dan op digid.nl een nieuwe activeringscode aan. Dat kan eenmalig. Komt ook de tweede brief niet aan, dan moet je een nieuwe aanvraag indienen. En als het onderliggende probleem is dat je geregistreerde adres onjuist is, corrigeer dat dan eerst bij de gemeente, want elke volgende brief gaat naar diezelfde verkeerde plek.

Zonder registratie bij een Nederlandse gemeente is er geen DigiD, dus los eerst de registratie op, niet de login. Verblijf je ergens waar je zou kunnen inschrijven maar weigert de verhuurder of gastheer dat, dan behandelt de gids adresregistratieproblemen je opties. Heb je helemaal geen vaste woning, vraag dan bij de gemeente een briefadres aan: DigiD accepteert een postadres dat bij de gemeente geregistreerd staat, zolang het geen postbus of leegstaand adres is. Zodra de registratie er is, volgen je BSN en DigiD de normale route.

DigiD en de diensten erachter gebruiken de gegevens uit de BRP. Gemeenten leggen die gegevens vast, en organisaties met een publieke taak ontvangen ze uit het register. Een naam die bij je eerste inschrijving verkeerd is gespeld, verschijnt dus bij elke DigiD-login, van de Belastingdienst tot je zorgverzekeraar, en DigiD zelf kan dit niet corrigeren. Controleer je geregistreerde gegevens gratis in MijnOverheid of bij de gemeente. Klopt er iets niet, vraag je gemeente dan het register te corrigeren en neem documenten mee die de juiste gegevens bewijzen, zoals je paspoort of geboorteakte. Na de correctie werken de organisaties die zijn aangesloten op de BRP met de gecorrigeerde gegevens.

• Te veel foutieve pogingen: DigiD blokkeert het account tijdelijk. Het inlogscherm toont hoelang; wacht die tijd af en probeer het opnieuw.
• Wachtwoord vergeten, account geactiveerd: herstel het op de pagina gebruikersnaam en wachtwoord via de DigiD-app, via e-mail plus sms als je die hebt toegevoegd, of met een herstelbrief per post.
• Wachtwoord vergeten, account nooit geactiveerd: herstel is niet mogelijk. Vraag een nieuwe DigiD aan.
• Gebruikersnaam vergeten: zoek hem op in Mijn DigiD met een geactiveerde DigiD-app, of vraag hem aan met je BSN en wachtwoord als je contactgegevens geregistreerd zijn. Ben je zowel gebruikersnaam als wachtwoord kwijt: vraag een nieuwe DigiD aan.
• DigiD 3 jaar niet gebruikt: het account is verlopen. Vraag opnieuw aan.

Problemen die alleen bij Mijn Inburgering optreden, zijn een apart geval. Werkt DigiD overal elders wel, maar laat het DUO-portaal je niet binnen, of nadert een examendeadline terwijl je login kapot is, gebruik dan het artikel over DigiD-problemen: dit behandelt de DUO-specifieke controles en de papieren formulieren die het portaal vervangen.

DigiD is de tweede stap in de aankomstvolgorde, direct na je BSN; de checklist eerste 90 dagen zet elke stap op volgorde. Met een werkende DigiD kun je bekijken wat de vier toeslagen voor jou waard zijn in het overzicht van toeslagen en je eerste Nederlandse belastingjaar afhandelen met de gids inkomstenbelasting.