Je eerste 90 dagen in Nederland: BSN, DigiD, verzekering, bank — in de juiste volgorde

Regel je aankomstadministratie in deze volgorde: schrijf je eerst in bij de gemeente — daarmee krijg je je BSN (burgerservicenummer) — vraag dan DigiD aan, sluit een zorgverzekering af, open een bankrekening en schrijf je in bij een huisarts. De volgorde is belangrijk omdat bijna alles afhangt van het BSN: DigiD vereist het, banken vragen ernaar, en het aanvragen van zorgtoeslag vereist DigiD. Slechts twee stappen kennen een officiële deadline — inschrijving binnen 5 dagen na aankomst, zorgverzekering binnen 4 maanden — en deze gids loopt elke stap langs, en wat je doet als een van die stappen vastloopt.

De officiële verhuischecklist van de Nederlandse overheid zet inschrijving bij de gemeente niet zonder reden bovenaan: het BSN dat je daarmee krijgt is het nummer waar de rest van het systeem op draait — zorgverzekering, belastingen, pensioenen, en de DigiD-login die je voor bijna elke online overheidstaak nodig hebt. Elke stap hieronder ontgrendelt de volgende.

Blijf je langer dan 4 maanden in Nederland, dan moet je je binnen 5 dagen na aankomst in persoon inschrijven in de BRP (Basisregistratie Personen) bij de gemeente waar je woont — en iedereen die met je is meeverhuisd, kinderen inbegrepen, moet mee naar de afspraak. Te laat inschrijven kan een boete van de gemeente opleveren, maar de grotere kostenpost is praktisch: elke week zonder BSN is een week waarin je de meeste andere stappen niet kunt starten.

In de meeste steden heb je een afspraak nodig, en de wachttijden worden per gemeente bepaald — het officiële advies is om de inschrijfafspraak ruim voor je vertrek te boeken. Neem een geldig paspoort of identiteitsbewijs mee en, als je geen EU-, EER- of Zwitserse burger bent, je verblijfsdocument. Gemeenten verschillen in wat ze verder willen zien (bewijs van je woonadres, geboorte- of huwelijksakte), dus controleer de lijst van je eigen gemeente; buitenlandse documenten die niet in het Nederlands, Engels, Frans of Duits zijn, hebben een beëdigde vertaling nodig, en veel hebben legalisatie of een apostille van het land van afgifte nodig.

De gemeente schrijft je in en je ontvangt je BSN — volgens de officiële checklist binnen een paar weken, en hoelang het precies duurt hangt af van de gemeente. Het volledige loketverhaal, inclusief wat je doet als afspraken schaars zijn, staat in de gids over BSN en inschrijving bij de gemeente.

DigiD is de login voor Nederlandse overheidsdiensten — belastingen, toeslagen, zorgportalen, DUO. Om aan te vragen heb je precies drie dingen nodig: je BSN, een inschrijfadres bij een Nederlandse gemeente, en een mobiele telefoon. Daarom kan deze stap niet als eerste komen: geen BSN, geen DigiD.

Vraag aan op digid.nl, onthoud de gebruikersnaam en het wachtwoord die je kiest, en wacht op de brief met je activeringscode. Volgens DigiD komt die binnen 3 werkdagen aan (maximaal 5, afhankelijk van de postbezorging in jouw regio) — en hij gaat naar het adres waarop je in de BRP staat ingeschreven, nog een reden om Stap 1 goed te doen in plaats van je in te schrijven op een adres waar je geen post kunt ontvangen.

Iedereen die in Nederland woont of werkt is wettelijk verplicht een standaard Nederlandse zorgverzekering af te sluiten — een bestaande buitenlandse polis vervangt dit niet. Dit moet binnen 4 maanden na aankomst. De polis gaat niet in op de dag dat je je aanmeldt: voor houders van een verblijfsvergunning moet die ingaan vanaf de datum waarop de vergunning van kracht werd, en als een polis met terugwerkende kracht ingaat, betaal je de premie ook met terugwerkende kracht. Wachten maakt het dus niet goedkoper — het brengt je alleen dichter bij de deadline.

Mis je de termijn, dan schrijft het CAK (de instantie die onverzekerden behandelt) je aan: vanaf die brief heb je 3 maanden om alsnog een verzekering af te sluiten of een Wlz-beoordeling (Wet langdurige zorg) aan te vragen. Daarna volgt een boete van €529,74 (bedrag voor 2026, jaarlijks geïndexeerd), die twee keer kan worden opgelegd — en ben je 3 maanden na de tweede boete nog steeds onverzekerd, dan sluit het CAK namens jou een verzekering af. Kinderen onder de 18 zijn verzekerd zonder dat er premie voor het basispakket wordt betaald. Verzekeraars vergelijken, het eigen risico van €385 (verplicht, 2026), en wat het basispakket dekt is een onderwerp op zich — zie de gids over zorgverzekering.

Zodra je verzekerd bent, kijk dan of zorgtoeslag voor jou geldt: in 2026 kun je die krijgen als je jaarinkomen niet hoger is dan €40.857 alleen, of €51.142 samen met een toeslagpartner. Je vraagt aan via Mijn Toeslagen, en die login is DigiD — de afhankelijkheid van Stap 1 en 2 in de praktijk. Nog geen DigiD? De BelastingTelefoon kan een afspraak bij het belastingkantoor maken of je doorverwijzen naar een Steunpunt Toeslagen. Er is ook geen haast: je kunt voor een bepaald jaar aanvragen tot 31 december van het jaar erna, en de toeslag wordt uitbetaald over de maanden waarin je er recht op had.

De officiële checklist is hier duidelijk over: je hebt een Nederlandse bankrekening nodig om bepaalde dingen te regelen — een telefoonabonnement bijvoorbeeld — en om er een te openen, vragen banken om je BSN. In de praktijk is dit de stap die mensen als eerste willen doen en meestal niet kunnen; hij past logisch na de inschrijving.

Heb je een rekening nodig voordat je BSN binnen is, dan staan sommige banken dat toe: bunq laat je bijvoorbeeld een rekening openen met alleen je identiteitsbewijs en telefoon, en je BSN binnen 90 dagen aanleveren. Welke banken dit doen, welke documenten elke bank wil, en hoe de keuze eruitziet als je een gewoon inkomen hebt in plaats van een verhuispakket, staat in de gids over een bankrekening openen.

Je bent niet verplicht je in te schrijven bij een huisarts in Nederland, maar het advies van de overheid zelf luidt: doe het toch — en de reden is structureel. De huisarts is de poort naar de rest van het systeem: voor specialistische zorg en ziekenhuiszorg is een verwijsbrief nodig, en zonder geldige verwijzing moet je de behandeling mogelijk zelf betalen. Mensen die wachten tot ze ziek zijn om een huisarts te zoeken, doen de papierwinkel op hun slechtste dag.

Twee nuttige feiten voor nieuwkomers: huisartsenzorg telt niet mee voor het eigen risico van €385, dus een bezoek aan je huisarts kost je niets extra — en de overheid verwijst naar zorgkaartnederland.nl om praktijken bij jou in de buurt te vinden. Schrijf je in zodra je verzekering geregeld is, terwijl er nog niets aan de hand is.

Voor inschrijving is een adres nodig, en door de woningnood komen veel mensen zonder contract aan. Heb je echt geen woonadres, dan kun je je in de BRP inschrijven onder een briefadres — bijvoorbeeld bij iemand die je kent. Je vraagt dit aan bij de balie Burgerzaken van de gemeente waar dat adres zich bevindt, met een schriftelijke toelichting, je identiteitsbewijs en een ondertekende toestemmingsverklaring van de bewoner, plus een kopie van diens identiteitsbewijs. De gemeente controleert of je écht geen vast adres hebt, en de regeling is puur administratief — het is waar je overheidspost naartoe gaat, niet waar je officieel woont. Adresproblemen rond huur — verhuurders die inschrijving weigeren, toestemming van de hoofdbewoner — is het terrein van de huisvestingsgids, en de checklist van de overheid zelf zegt al dat je huisvesting of een briefadres moet regelen voordat je aankomt.

De wachttijden voor afspraken verschillen per stad, en gemeenten bepalen die zelf — precies daarom zegt de officiële checklist dat je de inschrijfafspraak ruim voor je vertrek moet boeken. Ben je al hier en ligt de eerste beschikbare afspraak weken verderop, neem dan de vroegste die je kunt krijgen, bewaar de boekingsbevestiging, en kijk bij andere loketten van dezelfde gemeente; de termijn van 5 dagen gaat over wanneer je moet handelen, en een gedocumenteerde poging tot inschrijving staat er veel beter voor dan geen poging. Te laat inschrijven kan een gemeentelijke boete opleveren, maar gemeenten hebben voortdurend te maken met achterstanden door aankomst — de medewerker aan de balie heeft jouw situatie eerder gezien.

Het BSN kan, afhankelijk van de gemeente, een paar weken duren, en die wachttijd is de meestvoorkomende blokkade in de hele reeks. Gebruik hem goed: verzamel offertes voor zorgverzekering (de termijn van 4 maanden loopt sowieso door, en de polis wordt toch met terugwerkende kracht ingezet), en heb je nu een werkende rekening nodig, open er dan een bij een bank die het BSN later accepteert — zie de gids over een bankrekening openen. DigiD en zorgtoeslag moeten simpelweg op het nummer wachten; daarmee verlies je niets behalve tijd, want zorgtoeslag kun je ook lang achteraf nog aanvragen.

Ben je verplicht om in te burgeren (dit betreft vooral mensen van buiten de EU die zijn verhuisd voor gezin of asiel), dan is de inschrijving bij de gemeente ook wat dat proces in gang zet: daarna stuurt DUO een brief waarin staat wanneer je moet beginnen en welke examens gelden, en heb je 3 jaar om de inburgering af te ronden. Of de verplichting überhaupt voor jou geldt, staat beschreven in wie moet inburgeren.

Twee dingen komen later in het eerste jaar aan bod: de belastingaangifte voor het jaar waarin je verhuisde gebruikt een speciaal formulier (het M-formulier), dat al je inkomen en vermogen omvat — en als je inkomen bescheiden is, loont het om het toeslagensysteem (nu zorgtoeslag, mogelijk later ook huurtoeslag en kindgebonden budget) grondig te bekijken in plaats van aan te nemen dat het niets voor jou is. Verdiepende gidsen over elke aankomststap vind je in dit cluster: BSN en inschrijving bij de gemeente, zorgverzekering en zorgtoeslag, en een Nederlandse bankrekening openen.