Een huisarts vinden en zorg regelen in Nederland

Deze gids is voor mensen die in Nederland komen wonen, ook als je nog documenten of een verzekering regelt. Voor de meeste lichamelijke en psychische klachten ga je eerst naar de huisarts. Als je bent ingeschreven, houdt één praktijk overzicht over je gezondheid en coördineert die je vervolgzorg. Voor sommige zorg kun je meteen naar een andere zorgverlener. Dat staat in de tabel verderop. Heb je spoedhulp nodig? Volg dan de spoedroute, ook als je nog niet bent ingeschreven.

Je inschrijven bij een huisarts is aanbevolen, maar niet verplicht. De uitleg van Rijksoverheid over een huisarts kiezen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) beschrijft de regels. Zoek een praktijk met deze stappen:

1. Zoek drie praktijken rond je postcode.
2. Vraag elke praktijk of die patiënten van je adres aanneemt.
3. Controleer of de praktijk voor je polis een contract heeft met je zorgverzekeraar.
4. Schrijf je in op de manier die de praktijk vraagt.

Een huisarts mag je soms weigeren. Bijvoorbeeld als de praktijk vol is, de afstand te groot is of de huisarts niet kan instemmen met je zorgwensen. Leg de gegevens en documenten hieronder klaar. Vraag wat de praktijk nodig heeft voor je inschrijving. Neem je medische gegevens en medicijnlijst mee naar je eerste afspraak:

• Je woonadres en postcode
• Een geldig paspoort, identiteitskaart, verblijfsdocument of ander geaccepteerd identiteitsbewijs
• Je burgerservicenummer (BSN)
• De naam van je verzekeraar, je polisnummer en het soort polis
• Medische gegevens die je al hebt, een actuele medicijnlijst en een lijst van je allergieën
• De apotheek waar je je medicijnen wilt ophalen

Bij sommige praktijken kun je je online inschrijven. Vraag of je een formulier moet invullen of een kennismakingsafspraak kunt maken om je wensen te bespreken.

Verander je later van huisarts? Vertel dat dan aan beide praktijken. Vraag de oude praktijk je medisch dossier naar de nieuwe praktijk te sturen. Daarvoor is je toestemming nodig.

Vraag je asiel aan en verblijf je in de opvang van het COA? Neem dan voor huisartsenzorg contact op met GZA (GezondheidsZorg Asielzoekers). Je zorg loopt via de RMA (Regeling Medische zorg Asielzoekers). Voor vergoede zorg betaal je geen eigen risico of eigen bijdrage. De regels voor zorgverleners, verwijzingen en toestemming blijven gelden.

Elke praktijk bepaalt zelf wanneer je kunt bellen, hoe je het patiëntenportaal gebruikt en wanneer de praktijk open is. Thuisarts, een website met medische informatie, legt uit hoe je een afspraak maakt (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Je kunt bellen voor advies. Bij veel praktijken kun je ook online een afspraak maken of een e-consult gebruiken: een beveiligd bericht aan je huisarts via internet. De doktersassistent vraagt naar je klachten. Zo bepaalt de assistent hoe dringend je probleem is, welke zorgverlener je nodig hebt en welk soort afspraak past. De assistent is medisch opgeleid en heeft geheimhoudingsplicht. Als je gewend bent je klachten alleen aan de arts uit te leggen, vertel ze hier ook aan de doktersassistent.

Vertel de doktersassistent wat voor je situatie van belang is:

• Vertel wat het probleem is, wanneer het begon en wat er is veranderd
• Noem medicijnen, allergieën, zwangerschap en recente reizen als dat van belang is
• Zeg duidelijk of je bang bent voor een bepaald gevaar of snelle verslechtering.
• Vraag meer tijd als je meerdere problemen hebt of hulp met de taal nodig hebt
• Vraag bij welke verandering je opnieuw moet bellen en hoe snel

Een afspraak bij de huisarts duurt meestal 10 tot 15 minuten. Vraag om 20 of 30 minuten als je meer tijd nodig hebt. De praktijk bepaalt wat zij kan inplannen.

Een huisbezoek is voor spoedgevallen of mensen die om medische redenen niet naar de praktijk kunnen komen. Vraag de doktersassistent om een huisbezoek als dit voor je geldt.

Je mag iemand meenemen naar je afspraak. De uitleg van Thuisarts over een huisartsbezoek (Externe website, opent in een nieuw tabblad) helpt je bespreken wat je verwacht. De arts moet duidelijke informatie geven en samen met je beslissen. Vraag: Wat zijn mijn opties? Wat zijn de voordelen en risico’s? Wat betekent dat voor mij? Vertel voor je vertrekt het plan in je eigen woorden. Controleer ook wanneer je opnieuw moet bellen.

Vertel de praktijk als je hulp met de taal nodig hebt. Vraag of de zorgverlener je taal spreekt of een professionele tolk kan regelen. Een volwassene die je vertrouwt, mag je ondersteunen als de praktijk akkoord is. Laat een kind geen gevoelige medische informatie vertalen.

Voor asielzoekers kan de huisarts een gratis tolk regelen met het nummer op de COA-zorgpas (zorgpas van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers). Voor vluchtelingen uit Oekraïne is de gratis tolk beschikbaar in het Oekraïens of Russisch. Voor andere patiënten kan een regionaal fonds de kosten betalen. Is er geen regionaal fonds, dan betaalt de huisarts de tolk. Vraag de praktijk welke regeling zij gebruikt. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) legt deze regelingen uit.

Met de meeste gezondheidsvragen ga je naar de huisarts. De tabel laat zien voor welke zorg je direct naar een andere zorgverlener kunt en wanneer je een verwijzing nodig hebt. Rechtstreeks naar een zorgverlener kunnen gaan, betekent niet dat je verzekering de zorg vergoedt.

Als je gewend bent rechtstreeks een afspraak bij een specialist te maken, let dan op de verwijzing. Voor geplande ziekenhuiszorg is in Nederland normaal een geldige verwijzing nodig. Controleer voor je een afspraak maakt de regels voor medisch-specialistische zorg van Zorginstituut Nederland (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Je huisarts kan je verwijzen. Dat kan ook een andere behandelend arts zijn als je polis dat toestaat. Je polis bepaalt bovendien naar welke zorgverlener je kunt gaan. Voor spoedeisende specialistische zorg geldt een uitzondering op de verwijzing. Zonder geldige verwijzing kan de specialist je zorg uitstellen of kun je zelf moeten betalen. Een zelfbetaald bezoek kun je niet later bij de verzekeraar declareren.

De huisarts geeft alleen een verwijzing als die medisch nodig is. Weigert de huisarts een verwijzing, dan moet die uitleggen waarom. Vertel waarover je bezorgd bent, vraag naar andere mogelijkheden en spreek af wanneer je opnieuw moet bellen.

Twijfel je aan een diagnose of behandeling? Bespreek dan dat je een tweede mening van een andere arts wilt. Vraag je behandelend arts om een verwijzing. Volgens de regels van Rijksoverheid over een tweede mening (Externe website, opent in een nieuw tabblad) moet die arts meewerken, behalve bij ernstige bezwaren. De arts moet die bezwaren uitleggen. Vraag vooraf je zorgverzekeraar wat die vergoedt.

Bij lichtere psychische klachten kan de huisarts samenwerken met een POH-GGZ (praktijkondersteuner voor geestelijke gezondheidszorg). Voor specialistische geestelijke gezondheidszorg (ggz) heb je meestal een verwijzing nodig. Vraag welke zorgverlener een contract heeft met je verzekeraar, hoe lang je moet wachten en wat je zelf betaalt.

Heeft een ziekte of beperking invloed op je inburgeringsexamens? Lees dan over aangepaste examens bij ziekte of een beperking.

Schrijf je in bij een apotheek in de buurt. De huisarts weet dan waar recepten naartoe moeten. Geef de huisarts en apotheek een lijst van al je medicijnen. Zet daarop ook medicijnen zonder recept en medicijnen uit het buitenland.

Nederlandse artsen adviseren bij een lichte ziekte soms om af te wachten of je zonder medicijnen herstelt. Dat geldt vooral als antibiotica niet zouden helpen. Vraag hoe je herstel hoort te verlopen en wanneer je opnieuw moet bellen.

Voor herhaalrecepten gebruikt de praktijk soms een apart telefoonnummer, e-mailadres of patiëntenportaal. De huisarts keurt je aanvraag goed voordat het recept naar de apotheek gaat.

Met een basisverzekering betaal je voor de huisarts en huisartsen-spoedpost geen verplicht eigen risico. Voor mensen van 18 jaar en ouder is het verplichte eigen risico in 2026 € 385. De uitleg van Rijksoverheid over huisartskosten (Externe website, opent in een nieuw tabblad) beschrijft welke kosten daar wel onder kunnen vallen.

Voor kinderen onder 18 geldt geen verplicht eigen risico voor zorg uit het basispakket. Er kunnen wel grenzen aan de vergoeding zijn. Ook kunnen eigen bijdragen per soort zorg verschillen.

Een verzekerd huisartsconsult laat bijvoorbeeld je verplichte eigen risico van € 385 in 2026 ongemoeid. Laat de huisarts daarna je bloed onderzoeken? Dan kan dat onderzoek wel van je resterende eigen risico afgaan.

Heeft een zorgverlener geen contract met je verzekeraar? Dan betaal je mogelijk een deel van de rekening zelf. Dit hangt af van je polis. Zonder Nederlandse verzekering moet je soms eerst zelf betalen. Dat kan ook als de praktijk niet rechtstreeks bij je verzekeraar kan declareren. Vraag vooraf het tarief en vraag om een rekening waarop de kosten apart staan. Vraag daarna je verzekeraar wat die vergoedt. De gids over het eigen risico legt de geldregels uit. De gids over zorg die de verzekering niet dekt beschrijft veelvoorkomende kosten die je zelf betaalt.

Kijk hoe dringend je probleem is en of je praktijk open is. Bel 112 bij levensgevaar. Neem voor andere spoedproblemen eerst contact op met de huisarts of huisartsen-spoedpost, voordat je erheen gaat.

Thuisarts legt uit wie je bij spoed belt (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Het telefoonnummer en de online contactmogelijkheden van de huisartsen-spoedpost verschillen per regio. Bewaar het lokale nummer dat op de website of het antwoordapparaat van je praktijk staat. Weet je niet of je probleem kan wachten? Bel dan de juiste huisartsendienst voor advies. Volg de instructies over waar je naartoe moet. Bel 112 bij levensgevaar.

Neem bij een psychische crisis direct contact op met de huisarts of huisartsen-spoedpost. Die kan het regionale crisisteam inschakelen. Denk je aan zelfdoding? 113 Zelfmoordpreventie (Externe website, opent in een nieuw tabblad) biedt dag en nacht gratis en anoniem hulp via telefoon en chat. Het nummer 113 werkt vanuit Nederland. Bel 112 als iemand direct gevaar loopt.

De huisarts, doktersassistent en andere praktijkmedewerkers hebben geheimhoudingsplicht. Vertel over gevoelige klachten, medicijnen, geweld, middelengebruik of psychische gezondheid als dat van belang is voor je zorg. Vraag wie je informatie krijgt voordat je toestemming geeft voor een verwijzing of elektronische uitwisseling. Je hebt deze patiëntenrechten:

• Krijg duidelijke informatie en beslis samen. Je mag een voorgestelde behandeling weigeren.
• Vraag om je medisch dossier in te zien of te kopiëren. Je mag ook vragen wie het heeft bekeken.
• Vraag om feitelijke fouten te corrigeren.
• Vraag naar een tweede mening en de voorwaarden voor een verwijzing of vergoeding.

Ben je het niet eens met informatie in je medisch dossier? Dan kun je vragen om je eigen verklaring aan het dossier toe te voegen.

De zorgverlener moet binnen één maand je verzoek om inzage of een kopie afhandelen. De zorgverlener mag informatie weglaten als die de privacy van iemand anders schaadt. Die moet dan uitleggen waarom. De regels van Rijksoverheid over dossierinzage (Externe website, opent in een nieuw tabblad) beschrijven deze termijn en uitzondering.

Voor elektronische uitwisseling met een andere zorgverlener is normaal je toestemming nodig. Soms mag of moet een zorgverlener informatie delen zonder je toestemming. Vraag de praktijk waarvoor je toestemming hebt gegeven en hoe je die keuze kunt wijzigen. Vraag ook wat de huisartsen-spoedpost kan zien. De toestemmingsregels voor het delen van medische dossiers (Externe website, opent in een nieuw tabblad) noemen de uitzonderingen. De uitleg van Rijksoverheid over patiëntenrechten (Externe website, opent in een nieuw tabblad) gaat ook over privacy en geheimhouding.

Kun je je niet inschrijven of ontbreken er documenten? Kies hieronder de stappen die bij je situatie passen.

Probeer deze stappen als praktijken je niet kunnen inschrijven:

• Neem contact op met meerdere praktijken. Geef je postcode en verzekeringsgegevens door en zeg dat je geen huisarts hebt.
• Vraag je verzekeraar om zorgbemiddeling en bewaar het zaaknummer.
• Vraag je gemeente of een cliëntondersteuner kan helpen. Die geeft onafhankelijke hulp bij het regelen van zorg.
• Vraag naar de reden als een praktijk je weigert.

Lijkt de reden voor weigering niet geldig? Neem dan contact op met je verzekeraar of de regionale organisatie van Zorgbelang, die patiënten helpt en advies geeft (Externe website, opent in een nieuw tabblad). De website noemt de organisaties per regio.

Iedereen in Nederland heeft recht op huisartsenzorg. Je kunt één specifieke volle praktijk niet dwingen je in te schrijven. Blijf je verzekeraar om hulp vragen bij het vinden van een praktijk. Wordt je gezondheidsprobleem dringend terwijl je wacht? Volg dan de spoedroute, ook als je inschrijving nog niet rond is.

Vraag een praktijk in de buurt of je een eenmalig passantenconsult kunt krijgen: een afspraak voor iemand die daar niet is ingeschreven. Volgens de NZa is dit tarief voor incidentele en acute zorg als je eigen huisarts die redelijkerwijs niet kan geven. Vraag de praktijk hoe zij de kosten rekent. Vraag je verzekeraar wat die vergoedt en bewaar de rekening. Zijn de praktijken dicht en heb je spoedzorg nodig? Neem dan eerst contact op met de huisartsen-spoedpost.

Vertel de praktijk welke identiteits-, registratie- en verzekeringsdocumenten je wel hebt. De praktijk kan vragen om eerst zelf te betalen. Bewaar een rekening waarop de kosten apart staan. Vraag je verzekeraar of de regeling waaronder je valt om vergoeding. Verzekeringsplichten en uitzonderingen verschillen voor inwoners, werknemers, studenten, bezoekers en mensen die onder een bijzondere regeling vallen. De gids over de zorgverzekering legt de termijn en uitzonderingen uit.

Bij spoed krijg je eerst medische hulp, ook als je je identiteitsbewijs nog niet kunt tonen. Volgens Rijksoverheid moet je daarna binnen 14 dagen na de behandeling je identiteitsbewijs laten zien. Bel 112 bij levensgevaar, ook als je documenten nog niet compleet zijn.

Zonder rechtmatig verblijf kun je geen gewone Nederlandse basisverzekering afsluiten. Je kunt wel medisch noodzakelijke zorg krijgen. Je arts bepaalt wat noodzakelijk is. Je betaalt de kosten normaal zelf. Kun je niet betalen? Vertel dat aan de zorgverlener en vraag of de vergoedingsregeling van het CAK geldt.

Ben je het niet eens met een beslissing over je zorg? Vraag de huisarts om uitleg over die beslissing, andere mogelijkheden en wanneer je opnieuw moet bellen. Bij problemen met gedrag, communicatie, privacy of de kwaliteit van de zorg kun je de klachtenroute van Rijksoverheid voor de zorg (Externe website, opent in een nieuw tabblad) volgen. Hieronder staat de gebruikelijke volgorde. Wil je niet met de huisarts of praktijk praten, dan mag je direct naar de klachtenfunctionaris. Dat is een onafhankelijke medewerker voor klachten.

1. Bespreek het probleem met de huisarts of praktijk en vertel welke oplossing je wilt.
2. Vraag de praktijk om de gratis, onafhankelijke klachtenfunctionaris.
3. Is je klacht nog niet opgelost? Vraag dan bij welke erkende geschilleninstantie de zorgverlener is aangesloten. Die instantie beoordeelt klachten over de zorg.
4. Dien daar een zaak in als je wilt dat de instantie over je klacht beslist.

De zorgverlener moet je klacht binnen 6 weken behandelen. Die mag de termijn één keer met 4 weken verlengen.

De uitspraak van de geschilleninstantie is bindend voor beide partijen: jullie moeten je eraan houden. Een rechter kan de klacht zelf daarna niet opnieuw beoordelen.

Gaat je klacht over de vergoeding, zorgbemiddeling of een rekening van de zorgverzekeraar? Klaag dan eerst bij de verzekeraar. Is het probleem daarna niet opgelost, volg dan de klachtenroute van Rijksoverheid voor zorgverzekeraars (Externe website, opent in een nieuw tabblad) naar SKGZ.

De zorgklachtenpagina legt ook uit wanneer je over het professionele handelen van een zorgverlener naar een tuchtcollege kunt. Voor advies noemt de pagina het Landelijk Meldpunt Zorg (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Bewaar het afspraaknummer, de spoedlijn, de manier om herhaalrecepten aan te vragen en het nummer van de lokale huisartsen-spoedpost. Noteer bij wie je moet zijn voor taalhulp, meer tijd voor een afspraak, dossierinzage of een klacht. Volg de spoedroute als je probleem niet kan wachten tot je bent ingeschreven.

Deze gidsen helpen je met de verzekeringsregels en je eerste stappen in Nederland:

• Eigen risico: welke kosten betaal je eerst zelf?
• Nederlandse zorgverzekering: aanmelden, termijn en uitzonderingen
• Je eerste 90 dagen in Nederland: checklist na aankomst