Mobiele telefoon en internet thuis in Nederland: eerst prepaid, wat providers controleren, en de contractregels die je beschermen

Mobiel en internet thuis regelen kost in Nederland een verschillende hoeveelheid tijd. Een prepaidsimkaart werkt dezelfde dag: je activeert hem zelf, en hij vraagt geen contract en geen Nederlandse bankrekening. Internet thuis regelen gaat trager. De kabels bij je adres bepalen welke aanbieders je kunt kiezen, en de levering kan een verzonden modem of een monteursafspraak inhouden. Deze gids behandelt de drie manieren om voor mobiel te betalen, de regel die een in termijnen afbetaalde telefoon tot een geregistreerde lening maakt, wat aanbieders controleren bij het afsluiten, hoe je internet thuis bestelt en installeert, en de contractregels die je bij elke stap beschermen.

Nederlandse aanbieders verkopen mobiele dienstverlening in drie vormen. Prepaid betekent dat je vooraf betaalt en gebruikt wat je betaald hebt, zonder contract. Sim-only is een abonnement voor bellen en data, gebruikt met een telefoon die je al hebt. Een contract met een telefoon voegt maandelijkse termijnen voor een nieuwe telefoon toe, bovenop het abonnement.

Prepaid is de snelste start. Bij KPN, bijvoorbeeld, stop je de simkaart in je telefoon, voer je de standaard pincode in, en activeert de kaart automatisch bij je eerste gesprek of sms; een klein startsaldo werkt meteen. Je waardeert online op of met bonnen die supermarkten, tabakszaken en providerwinkels verkopen. Vodafone verkoopt prepaid op dezelfde manier: geen contractverplichtingen, opwaarderen vanaf €5. Prepaid vraagt helemaal geen Nederlands papierwerk, waardoor het de normale keuze is voor je eerste weken.

Als een contract een telefoon bevat die je maandelijks afbetaalt, behandelt de Nederlandse wet het telefoongedeelte als een lening. Rijksoverheid legt de regels uit: de aanbieder moet controleren of je de maandelijkse bedragen kunt betalen, mag de telefoon niet als 'gratis' adverteren, en moet de waarschuwing 'Let op! Geld lenen kost geld' tonen. Als het toestelkrediet meer dan €250 is, wordt de lening geregistreerd bij BKR (Bureau Krediet Registratie), het nationale kredietregister.

De registratie is geen straf. Op tijd betalen levert een positieve vermelding op. Maar de vermelding blijft 5 jaar zichtbaar nadat het krediet is afbetaald, en kredietverstrekkers zien deze telkens wanneer je ander krediet aanvraagt, ook een hypotheek. Gemiste betalingen maken kredietverstrekkers voorzichtiger. Twee dingen voorkomen de registratie helemaal: koop de telefoon in één keer, of doe bij het afsluiten een aanbetaling zodat het resterende toestelkrediet onder €250 blijft. Aanbieders passen de drempel zelf toe. KPN, bijvoorbeeld, voert geen controles uit onder €250, rekent geen rente over het toestelkrediet, en laat je het volledige resterende bedrag vroegtijdig aflossen.

Elk Nederlands mobiel merk gebruikt een van drie fysieke netwerken: dat van KPN, dat van Odido of dat van VodafoneZiggo. Odido is de nieuwe naam van T-Mobile Nederland: de merken T-Mobile en Tele2 werden in september 2023 Odido. Vodafone (mobiel) en Ziggo (kabelinternet en televisie) zijn twee merken van hetzelfde bedrijf VodafoneZiggo. De toezichthouder ACM meet de markt elk kwartaal: eind 2025 bedienden KPN en Odido elk 25 tot 30 procent van de mobiele klanten, en VodafoneZiggo 20 tot 25 procent.

De resterende 20 tot 25 procent van de markt is voor merken zonder eigen netwerk. Zij huren ruimte op de grote drie, meestal tegen lagere prijzen. Elk merk noemt zijn gastnetwerk op de eigen site: Simyo, bijvoorbeeld, gebruikt het 5G-netwerk van KPN, en de eigenaar van Odido runt ook de budgetmerken Ben en Simpel. Omdat er maar drie netwerken zijn, verschilt de dekking veel minder tussen merken dan de prijs. Vergelijk bundels op prijs en data, en controleer het gastnetwerk alleen als je al weet dat de ontvangst bij jou thuis zwak is.

Nieuwere telefoons ondersteunen ook een eSIM, een simkaart die in de telefoon is ingebouwd. Je activeert hem met een code van de aanbieder of in de app van de aanbieder, en het nummer werkt zonder plastic kaart. Een eSIM kan naast de fysieke simkaart uit je thuisland staan, zodat één telefoon op beide nummers bereikbaar blijft.

Een abonnement begint met controles die prepaid overslaat. Odido publiceert zijn vereisten openlijk, en die laten zien wat je bij elke aanbieder kunt verwachten:

• Identiteit: een geaccepteerd identiteitsdocument, zoals een Nederlands of buitenlands paspoort, een Europese identiteitskaart, of een Nederlandse verblijfsvergunning. Bij levering controleert de bezorger het document dat je bij de bestelling gebruikte.
• Betaling: een betaalrekening met een IBAN, voor de maandelijkse incasso. Online bestellen bij Odido met een niet-Nederlandse rekening beperkt je tot sim-only, zonder telefoon.
• Krediet: bij een telefoon met termijnen van €250 of meer, de wettelijk verplichte inkomenscheck uit de sectie hierboven.

Online bestellen met een buitenlands paspoort of een Europese identiteitskaart beperkt je bij Odido eveneens tot sim-only. Contracten met meer krediet vragen meer Nederlandse documenten. Een betaalrekening is het ene ding dat het waard is om vroeg te regelen, want werkgevers en verhuurders verwachten die ook; de gids over een Nederlandse bankrekening behandelt het openen van een Nederlandse IBAN, ook al voordat je BSN binnenkomt. Zit je nog midden in het aankomstpapierwerk, dan zet de checklist eerste 90 dagen BSN, DigiD, verzekering en bank in de juiste volgorde.

Als je van merk verandert, behoud je je Nederlandse nummer als je dat wilt. ACM ConsuWijzer, de consumentensite van de toezichthouder, legt de regel uit (nummerbehoud): vraag je nieuwe aanbieder om het nummer over te nemen. De nieuwe aanbieder regelt alles met de oude, en de oude aanbieder mag niet weigeren en er niet voor laten betalen. Nummerbehoud werkt ook van prepaid naar een abonnement. Eén termijn geldt: het recht duurt tot 1 maand na het einde van je oude contract, dus regel de overstap voor of kort na de einddatum.

Een Nederlandse simkaart werkt in de rest van de EU tegen Nederlandse tarieven. De EU noemt dit roam-like-at-home: geen extra kosten voor bellen, sms'en en data in de EU-landen, IJsland, Liechtenstein en Noorwegen, en ook Moldavië en Oekraïne. Fair-use-limieten gelden. Aanbieders mogen data in het buitenland beperken, vooral op prepaid- en onbeperkte bundels, en zij mogen kosten toevoegen als je over een periode van 4 maanden meer tijd in het buitenland doorbrengt dan thuis. De details staan op Your Europe, de officiële informatiesite van de EU. Buiten dit gebied vervalt de EU-prijsbescherming en kan roaming duur zijn, dus zet dataroaming uit voordat je daar landt.

Vast internet komt Nederlandse huizen binnen via drie soorten lijnen: glasvezel, kabel (het tv-kabelnetwerk, verkocht door Ziggo) en DSL (de oude koperen telefoonlijn). Welke lijnen je adres bereiken, bepaalt welke aanbieders je kunt kiezen. Glasvezel wordt nog straat voor straat uitgerold: de ACM telde in 2025 ongeveer 220.000 huishoudens die elk kwartaal een glasvezelverbinding kregen, naast ongeveer 3,4 miljoen bestaande glasvezel-, 3,1 miljoen kabel- en 1,3 miljoen DSL-abonnementen aan het einde van dat jaar. Snelheid is zelden het probleem. In 2025 had 91,3 procent van de mensen in Nederland toegang tot internet sneller dan 100 Mbps.

Controleer het adres voordat je prijzen vergelijkt. Elke aanbieder voert op zijn site een gratis postcodecheck uit: voer de postcode en het huisnummer in, en je ziet wat hij daar kan leveren. De check van KPN toont de mogelijke snelheden en of het adres al glasvezel heeft; Ziggo voert dezelfde soort check uit voor kabel. Voer de check bij twee of drie aanbieders uit, want elke aanbieder toont alleen zijn eigen opties.

Een online of telefonische bestelling komt met een wettelijke bedenktijd van 14 dagen: je mag zonder opgave van reden annuleren. Bij een dienst telt de bedenktijd van 14 dagen vanaf het moment dat het contract wordt bevestigd, niet vanaf de dag dat het internet begint te werken. Vraag je de aanbieder om binnen die 14 dagen te starten en annuleer je daarna, dan betaal je alleen voor het deel dat je gebruikte. Heeft de verkoper je nooit over dit recht geïnformeerd, dan wordt de bedenktijd met een jaar verlengd.

Levering is vaak zelfinstallatie. KPN, bijvoorbeeld, verstuurt de modem en begeleidt je stap voor stap bij het aansluiten; mislukt zelfinstallatie, dan komt een monteur binnen 14 dagen op kosten van KPN. Een adres dat nog geen actieve lijn heeft, kan meteen een monteursbezoek nodig hebben; het bestelproces vertelt je wat voor jouw adres geldt en laat je de afspraak kiezen.

Stap je later over naar een andere internetaanbieder, gebruik dan de overstapservice: je bestelt bij de nieuwe aanbieder, en de nieuwe aanbieder zegt het oude contract voor je op. De dienstverlening loopt tijdens de overstap door, zodat je er niet tussenin zonder internet zit. Heeft de nieuwe aanbieder de opzegging beloofd en vergeten, zeg dan meteen zelf het oude contract op en bewaar de bevestiging; de nieuwe aanbieder moet de dubbele kosten door zijn fout terugbetalen.

Dezelfde consumentenregels gelden voor mobiele abonnementen en internet thuis. ConsuWijzer legt ze allemaal uit; de korte versie:

Een contract binnen de vaste looptijd zonder zo'n reden beëindigen kost geld. Aanbieders rekenen een afkoopsom, meestal gekoppeld aan de resterende maanden, en een openstaand toestelkrediet moet volledig zijn afgelost voordat een mobiel abonnement kan stoppen.

Prepaid lost de eerste weken op, want het vraagt helemaal geen rekening. Abonnementen worden geïncasseerd van een betaalrekening met IBAN, en een niet-Nederlandse rekening beperkt wat je kunt bestellen: bij Odido kan een online bestelling met een buitenlandse betaalrekening alleen sim-only zijn, geen contract met een telefoon. Open eerst de Nederlandse rekening en neem daarna het abonnement. Je prepaidnummer verhuist gratis naar het abonnement.

Winkels passen strengere controles toe op niet-Nederlandse documenten dan webshops doen. In de winkels van Odido moeten klanten zonder Nederlandse documenten een BRP-uittreksel tonen (bewijs van gemeentelijke registratie) dat niet ouder is dan een week en minstens 6 maanden registratie in Nederland aantoont. Een nieuwkomer kan dat nog niet tonen. Dit is een regel van de aanbieder tegen fraude, geen wet, dus zoek een omweg: bestel sim-only online, waar in plaats daarvan de identiteitscontrole van de bezorger geldt, blijf nog een paar maanden op prepaid, of probeer een andere aanbieder.

In een nieuwbouwwoning, of waar glasvezel is aangekondigd maar nog niet geleverd, kan een vaste lijn even op zich laten wachten. Het noodmiddel is internet via het mobiele netwerk: een 4G/5G-router die je in een stopcontact steekt. Odido verkoopt dit als Klik & Klaar: ongeveer 15 minuten na het insteken online, geen monteur nodig, maandelijks opzegbaar, tot 300 Mbit/s afhankelijk van de locatie, voor €26 per maand plus €20 eenmalig (juli 2026). Neem de maandelijkse versie, bestel ook de vaste lijn, en stop het internet via de router in de maand dat de vaste lijn gaat werken.

Verhuizen is geen wettelijke reden om een telecomcontract te beëindigen. Wat er gebeurt, hangt af van de verhuisregeling van je aanbieder: sommige verplaatsen het contract naar het nieuwe adres, en sommige sturen een rekening voor de resterende maanden als ze daar niet kunnen leveren. Controleer het verhuisbeleid voordat je bestelt als je verwacht binnenkort te verhuizen, en meld je verhuisdatum zo vroeg mogelijk. Zodra de vaste looptijd voorbij is, verdwijnt het probleem: een opzegtermijn van één maand beëindigt het contract waar je ook woont.

Emigratie beëindigt evenmin uit zichzelf een contract met een vaste looptijd. Binnen de vaste looptijd kun je een afkoopsom voor de resterende maanden verwachten, en een eventueel toestelkrediet moet eerst volledig zijn afgelost; KPN, bijvoorbeeld, stopt een mobiel abonnement pas nadat het toestel is afbetaald. Vraag je aanbieder schriftelijk wat hij biedt als je emigreert, en bewaar de bevestiging van de einddatum. Na de vaste looptijd volstaat een opzegtermijn van één maand. Zeg op voordat je vertrekt: als je nog termijnen voor je telefoon verschuldigd bent, kunnen gemiste betalingen je positieve BKR-vermelding in een achterstandsvermelding veranderen, en kredietverstrekkers zien die jarenlang.

Telefoon en internet zijn twee van de contracten die een nieuw adres nodig heeft. De gids over nutsvoorzieningen behandelt de energie- en watercontracten voor hetzelfde moment, en de gids over kosten van levensonderhoud laat zien waar telefoon en internet in een volledig maandbudget passen. Voor de bredere aankomstvolgorde, van BSN tot bankrekening, volg je de checklist eerste 90 dagen.