Kosten van levensonderhoud in Nederland: je maandbudget

Werk in deze volgorde. Zo houd je maandkosten, geld voor de verhuizing en voorlopig inkomen uit elkaar.

1. Noteer je huishouden, woonplaats, woningtype en de maand waarvoor je het budget maakt.
2. Neem de maandbedragen over uit je huurcontract, verzekeringspolis, energie- en waterrekening, abonnementen en opvangcontract.
3. Voeg wisselende uitgaven toe. Gebruik recente bonnen of een richtbedrag voor een duidelijk omschreven huishouden.
4. Deel jaarrekeningen door 12 en kwartaalrekeningen door 3. Zet dat bedrag elke maand opzij.
5. Zet borg, vooruitbetalingen en eenmalige verhuiskosten in een apart overzicht van het geld dat je voor je verhuizing nodig hebt.
6. Vergelijk je maanduitgaven met je nettoloon en ander inkomen waarvan je zeker bent. Zet voorlopige toeslagen op een aparte regel.

Maanduitgaven = vaste lasten + dagelijkse uitgaven + geld voor latere rekeningen. Wat je overhoudt = zeker inkomen min maanduitgaven. De vijf soorten bedragen hieronder laten zien wat je uitgeeft, wat je bij de verhuizing nodig hebt en welk inkomen van voorwaarden afhangt.

Reken alle terugkerende kosten om naar euro per maand. Tel kosten die al in de huur zitten maar één keer mee. Houd een borg die je terugkrijgt buiten je uitgaven. Maak je een budget voor een heel jaar? Deel jaarrekeningen dan door 12. Moet je een rekening eerder betalen en heb je nog niets gespaard? Deel het bedrag dan door het aantal maanden dat nog over is.

Neem de kale huur over uit je huurcontract. Dat is de huur zonder servicekosten. Tel de servicekosten apart op. Controleer of energie, water, verwarming, meubels of internet in de prijs zitten. Bewaar bij elke aangeboden huurprijs de datum, woonplaats, woninggrootte, inrichting en inbegrepen diensten.

De grenzen hieronder gelden voor zelfstandige woningen met een huurcontract dat in 2026 begint. Ze bepalen welke huurprijsbescherming geldt. Ze zeggen niet welke woningen in je woonplaats beschikbaar zijn. Zie Rijksoverheid (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Een woning met 144–186 punten valt onder de regels voor middenhuur, ook als de verhuurder bij het begin meer dan € 1.228,07 vraagt. Voor kamers geldt een apart puntenstelsel met huurprijsbescherming. Heb je een ouder contract of twijfel je aan de huurprijs? Lees dan de gids over huurgrenzen en het puntenstelsel.

De huurtoeslag is in 2026 veranderd. Alleen een hoge huur sluit je niet meer uit. De berekening gebruikt de kale huur tot € 932,93. Als de oudste bewoner jonger dan 21 is, geldt meestal een grens van € 498,20. Je inkomen, vermogen, huishouden, verblijfsstatus en een zelfstandige woning blijven van belang. Lees de gids over voorwaarden en aanvragen van huurtoeslag voordat je een bedrag meetelt.

Er zijn uitzonderingen op de grens voor bewoners onder 21. Zijn alle bewoners jonger dan 21 en is door een handicap een duurdere woning nodig? Vraag Dienst Toeslagen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) dan om je situatie te beoordelen. Word je na het overlijden van je ouders of voogd de huurder van hun woning? Neem contact op met Dienst Toeslagen over de bijzondere regel.

Controleer eerst of je een Nederlandse basisverzekering nodig hebt. Als dat zo is, heeft elke volwassene een eigen polis nodig. Je moet ook kinderen bij een verzekeraar aanmelden. Het eigen risico is het bedrag dat je eerst zelf betaalt voor bepaalde zorg uit de basisverzekering. Dit staat los van je maandpremie. Deze bedragen gelden voor 2026.

Als je gewend bent dat je zorg via belastingen of je loon wordt betaald, controleer dan toch of je in Nederland een basisverzekering nodig hebt. Zo ja, neem de premie van die polis apart in je budget op.

De gemiddelde basispremie in 2026 is € 157 per maand. De prijs verschilt per verzekeraar en polis. Huisartsenzorg valt niet onder het verplichte eigen risico. De gids over aanmelden voor een zorgverzekering legt uit wie een verzekering nodig heeft en hoe je die afsluit. In de gids over het eigen risico lees je welke zorg meetelt.

Nibud geeft minimumbedragen voor gezond eten dat je thuis klaarmaakt. Dit zijn geen gemiddelde boodschappenuitgaven. Nibud berekende deze bedragen in juli 2026. Het aantal mensen in je huishouden beïnvloedt het bedrag per persoon.

Nibud noemt voor het gezin in de laatste rij € 743,38 per maand. Het rekenvoorbeeld voor hetzelfde huishouden komt uit op € 20,83 per dag. Omgerekend naar een maand kloppen die bedragen niet met elkaar. Gebruik voor dit huishouden je eigen bonnen totdat de bron duidelijkheid geeft.

Gebruik een passend richtbedrag als start. Vervang het na één tot drie maanden door je eigen gemiddelde boodschappenuitgaven. Een medisch dieet, uit eten, maaltijden laten bezorgen, voedselverspilling en je eigen keuzes kunnen de kosten veranderen. Houd bijzondere maaltijden apart.

Controleer eerst of energie, water of gezamenlijke verwarming in je huur zit. Gebruik anders je eigen termijnbedrag voor energie en je waterrekening. Het termijnbedrag is een voorschot op je verwachte verbruik. Bij de jaarafrekening vergelijkt de leverancier dit met de werkelijke kosten. De gids over energie, water en de jaarafrekening legt contracten, meterstanden en de afrekening uit.

Zie richtbedragen van Nibud voor energie en water (Externe website, opent in een nieuw tabblad). De gas- en stroomprijzen zijn van juni 2026. De waterprijzen zijn van januari 2026. De voorbeeldwoningen hebben centrale verwarming op gas en geen zonnepanelen.

Het gasverbruik hangt vooral af van het woningtype. Het stroom- en waterverbruik hangen vooral af van het aantal bewoners. Je contract, isolatie, verwarming, zonnepanelen en verbruik kunnen de kosten veranderen. Gebruik je eigen rekeningen zodra je die hebt.

Je gemeente bepaalt elk jaar de lokale belastingtarieven. Je kunt bijvoorbeeld afvalstoffenheffing en rioolheffing moeten betalen. Het waterschap heft ook belasting voor waterbeheer. Zoek de bedragen voor 2026 op je adres op en deel ze door 12.

Als je gewend bent dat alle kosten voor water op één rekening staan, controleer dan ook de waterschapsbelasting. Die belasting is een andere budgetpost dan je drinkwaterrekening.

Kun je moeilijk betalen? Vraag je gemeente of waterschap naar kwijtschelding. Kwijtschelding betekent dat je een belasting niet of niet helemaal hoeft te betalen. De instantie bekijkt dan je inkomen, vermogen en noodzakelijke uitgaven. Je kunt ook vragen of je in termijnen mag betalen. De instantie beslist of dat kan. De gids over gemeente- en waterschapsbelasting legt de rekeningen uit.

Bewaar voor deze kosten een offerte met datum of recente bonnen. Bereken eerst de volledige maandprijs. Trek daarna pas toeslagen of vergoedingen van je werkgever af.

Je werkgever mag reiskosten vergoeden. Voor eigen vervoer is de maximale belastingvrije reiskostenvergoeding in 2026 (Externe website, opent in een nieuw tabblad) € 0,25 per kilometer. De werkgever mag ook de werkelijke kosten van het openbaar vervoer vergoeden. Gebruik het bedrag dat in je contract of cao (collectieve arbeidsovereenkomst) is afgesproken. De gids over betalen en tarieven in het openbaar vervoer helpt je de prijs van een route te berekenen.

Neem het nettobedrag van een recente loonstrook en de uren die je verwacht te werken. Bruto is je loon vóór loonbelasting en sociale premies. Heffingskortingen, pensioeninhoudingen, wisselende uren en betaaldatums bepalen hoeveel geld op je rekening komt.

Het minimumuurloon in 2026 (Externe website, opent in een nieuw tabblad) voor werknemers vanaf 21 jaar is sinds 1 juli 2026 € 14,99 bruto. De voorbeelden hieronder rekenen een vast aantal uren per week om naar een maandgemiddelde over 52 weken, zonder vakantiegeld. De wet bepaalt een minimum per uur. De maandbedragen zijn berekende gemiddelden.

Bij het minimumloon krijg je minstens 8% vakantiegeld. Je krijgt dit minstens één keer per jaar, vaak in mei of juni. Kijk in je contract of cao wanneer je werkgever het betaalt. Krijg je het één keer per jaar? Tel het dan niet mee als vast maandinkomen.

Moet je inburgeren? Controleer dan wie je lessen en examens betaalt. Lees de gids over inburgeringskosten, leningen en examengeld voordat je die kosten in je budget zet.

Toeslagen hangen af van de soort toeslag, je huishouden, inkomen, vermogen, verblijfsstatus en kosten. Dienst Toeslagen betaalt elke maand een voorlopig bedrag. Later volgt de definitieve berekening. Zet het bedrag op een aparte inkomensregel. Werk het bij als je werk, huur, kinderopvang of huishouden verandert.

Deze regels gelden in 2026. Elke rij helpt je beginnen met controleren. Je moet ook de overige voorwaarden nagaan.

Voor kinderopvangtoeslag geldt in 2026 een maximale uurprijs van € 11,23 voor dagopvang, € 9,98 voor buitenschoolse opvang en € 8,49 voor gastouderopvang. Vraagt je opvang minder? Dan gebruikt de berekening die lagere prijs. Het deel boven de maximumprijs betaal je helemaal zelf. Het vergoedingspercentage en de maanden die meetellen hangen af van je situatie. Lees de gids over voorwaarden en tarieven van kinderopvangtoeslag voordat je de toeslag van je offerte aftrekt.

Maak de officiële proefberekening toeslagen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) met je huishouden, jaarinkomen, kale huur en opvangcontract voor 2026. De berekening is niet geschikt voor alle bijzondere situaties. Dat geldt bijvoorbeeld bij sommige soorten inkomen, vermogen, zorg of wonen in het buitenland. Controleer de uitzonderingen op de pagina voordat je de uitkomst gebruikt.

Voor kindgebonden budget moet je meestal kinderbijslag ontvangen. Voor sommige kinderen van 16 of 17 jaar kan het ook zonder kinderbijslag. Controleer welke officiële voorwaarden voor je situatie gelden.

Loop deze vijf punten na voordat je het totaal gebruikt.

• Tel vaste lasten, wisselende uitgaven en geld voor latere rekeningen op. Noteer het maandtotaal.
• Controleer of energie, water of servicekosten die in je huur zitten maar één keer meetellen.
• Controleer of jaarlijkse lokale belastingen en je gekozen zorgreserve zijn opgenomen.
• Houd de borg en eenmalige verhuiskosten buiten het maandtotaal. Neem ze wel op bij het geld dat je voor je verhuizing nodig hebt.
• Trek de maanduitgaven af van het netto-inkomen waarvan je zeker bent. Zet voorlopige toeslagen apart en bereken wat je overhoudt met én zonder toeslagen.

Voor één volwassene in een flat tellen het voedingsbedrag (€ 272,52), energie en water (€ 161,20), de gemiddelde zorgpremie (€ 157) en een mogelijke reserve voor het eigen risico (€ 32,08) op tot € 622,80 per maand. Voeg je eigen huur, vervoer, telefoon, geld voor lokale belastingen en andere uitgaven toe. Dit rekenvoorbeeld gebruikt de richtbedragen met hun datums hierboven. Je eigen rekeningen kunnen anders zijn.

Vul eerst ontbrekende kosten aan en verwijder dubbel getelde kosten uit je budget. Kijk daarna of je recht hebt op toeslagen, lokale kwijtschelding of reiskostenvergoeding. Controleer ook of je energietermijnbedrag bij je verbruik past. Is je zekere inkomen nog steeds te laag voor noodzakelijke kosten? Neem vroeg contact op met de persoon of organisatie aan wie je moet betalen en met je gemeente. De gids over schuldhulp legt gratis hulp van de gemeente en betalingsregelingen uit.

Controleer het minimumloon in januari en juli. Bekijk zorgpremies, toeslaggrenzen, huurgrenzen, maximale opvangtarieven en Nibud-bedragen wanneer er nieuwe cijfers zijn. Controleer lokale belastingen en vraag nieuwe offertes voor je woonplaats en het juiste jaar. Vervang een budgetbedrag als de datum of je situatie verandert.

Bewaar je budget samen met je huurcontract, offertes en berekeningen. Deze gidsen helpen je bij een volgende stap.

• Je eerste 90 dagen in Nederland: aankomstchecklist
• Toeslagen: welke passen bij je situatie?
• Verhuizen naar Nederland: kosten en betaalmomenten