Gratis en gesubsidieerde juridische hulp in Nederland

Een overheidsbesluit bevat meestal een rechtsmiddelenclausule. Daarin staat of je bezwaar kunt maken, waar je dat doet en binnen welke termijn. De gewone bezwaartermijn is zes weken vanaf de formele bekendmaking van het besluit. Volg de clausule in jouw besluit: de termijn begint niet altijd op de dag waarop je de brief opent.

De termijn loopt door terwijl je hulp zoekt. Is de deadline dichtbij, dien dan via het genoemde kanaal op tijd een kort bezwaar in en bewaar het verzendbewijs. Noem het besluit en schrijf dat je de gronden later aanvult. Controleer de regels van de instantie voor een pro-formabezwaar. Een overheidsbesluit blijft tijdens bezwaar of beroep meestal gelden. Dreigt ernstige en onomkeerbare schade, dan kan de rechter alleen een voorlopige voorziening treffen als er al bezwaar of beroep loopt en er spoed is. Dit is een aparte procedure met griffierecht. Voor spoedeisende civiele zaken gelden andere procedures. Vraag een advocaat of de griffie welke route past.

De website en de Nederlandse voorbeeldbrieven zijn voor iedereen toegankelijk. Persoonlijk advies per telefoon of aan de balie is beperkt tot mensen met een laag inkomen. Bel gratis 0800-8020 van maandag tot en met vrijdag tussen 09.00 en 17.00 uur. Elke vestiging bepaalt haar eigen afspraak- of inloopuren. Controleer daarom de contactpagina voordat je reist.

Voor persoonlijke hulp in 2026 gebruikt Het Juridisch Loket het belastbare inkomen en box 3-vermogen uit 2024. Je huishoudsituatie op het moment dat je hulp vraagt bepaalt de categorie.

Persoonlijke hulp kan toch beschikbaar zijn als je verwacht dat je inkomen en vermogen in 2026 onder de grenzen vallen. Dat kan ook als je in gemeentelijke schuldhulp of de wettelijke schuldsanering zit. Zit je boven de grenzen, dan blijft de website beschikbaar. Een rechtswinkel, je vakbond, je rechtsbijstandverzekeraar of een particuliere advocaat kan dan de volgende route zijn.

Je kunt een toevoeging niet zelf aanvragen. Een advocaat of mediator doet de aanvraag. De Raad toetst zowel het probleem als je financiën. De zaak moet professionele hulp nodig hebben en er mag geen goede eenvoudigere route zijn. Zoek in het advocatenregister van de Raad op rechtsgebied en postcode. Vraag vóór het eerste betaalde werk of de advocaat toevoegingszaken aanneemt.

De financiële toets gebruikt het peiljaar, normaal twee jaar eerder. Voor een aanvraag in 2026 gelden dus de gegevens uit 2024. Het inkomen en vermogen uit 2024 van je huidige partner tellen mee, ook als jullie toen niet samenwoonden. De Belastingdienst levert Nederlandse gegevens. Buitenlands inkomen en vermogen moet je via je advocaat of mediator zelf melden.

De tabel toont wat je betaalt na de automatische korting van € 69. Personen- en familierecht omvat onder meer echtscheiding, alimentatie, gezag en de verdeling van vermogen.

De korting van € 69 is sinds maart 2020 automatisch. Een diagnosedocument van Het Juridisch Loket is niet meer nodig. Een mediationtoevoeging kost € 69 in de laagste schaal en € 138 in de hogere schalen. Een Lichte Advies Toevoeging (LAT) kost € 101 of € 170 in gewone zaken en € 141 of € 187 in familiezaken. De korting van € 69 geldt niet voor mediation of een LAT.

Met peiljaarverlegging vraag je de Raad om inkomen en vermogen uit het lopende jaar te gebruiken. Je kunt het verzoek meteen met de oorspronkelijke aanvraag sturen of binnen zes weken na het eerste besluit. Het kan na een financiële afwijzing. Het kan ook na een hoge eigen bijdrage als je inkomen minstens 15% is gedaald. Je kunt het niet aanvragen als je al de laagste bijdrage betaalt. Gebruik het formulier voor het aanvraagjaar.

Mensen in vrijwillige schuldhulp, de wettelijke schuldsanering of persoonlijk faillissement krijgen volgens bijzondere regels vaak de laagste bijdrage. Een tijdelijke regeling kan helpen als er beslag ligt op inkomen of vermogen. Bijzondere bijstand kan een noodzakelijke eigen bijdrage of griffierecht dekken, maar de gemeente beslist. Zij controleert je huidige inkomen, vermogen, noodzaak en andere dekking en kan een gift of lening geven.

De Raad voert na een zaak met geld of een vordering op geld een resultaatsbeoordeling uit. In 2026 is de resultaatgrens € 19.239,50 per volwassene. Bij of boven de toepasselijke grens kan de Raad de toevoeging intrekken. Je kunt dan de normale kosten van de advocaat of mediator moeten betalen. De berekening kent gedetailleerde regels. Vraag daarom vóór de zaak schriftelijk naar het commerciële uurtarief en het verwachte aantal uren.

In een kantonzaak betaalt alleen degene die de zaak start griffierecht. Een particulier betaalt in 2026 € 93–€ 753, afhankelijk van de vordering. Het verlaagde tarief is € 93. Bewijs je recht daarop met een toevoeging, een inkomensverklaring van de Raad of een kopie van de aanvraag daarvan.

De rechtbank geeft de eisende partij normaal vier weken om te betalen. Bij te late betaling kan de rechter de zaak niet inhoudelijk behandelen, terwijl de rekening blijft staan. Een later verzoek om het verlaagde tarief is uitzonderlijk en moet vóór de uitspraak binnen zijn. Stuur het bewijs waar mogelijk meteen.

Het griffierecht in bestuurszaken is in 2026 € 54 voor aangewezen besluiten met een laag tarief, waaronder veel uitkerings- en toeslagzaken, en € 200 voor andere niet-fiscale bestuurszaken. Je kunt betalingsonmacht aanvoeren als het gezamenlijke netto-inkomen onder 95% van de maximale bijstand voor een alleenstaande ligt en je geen bruikbaar vermogen hebt. De maandgrens is € 1.331,43 vanaf 1 januari en € 1.348,49 vanaf 1 juli 2026. Vraag dit in het beroepschrift of vóór de betaaltermijn en stuur het formulier van de rechtbank binnen twee weken terug. Bij geheel of gedeeltelijk gelijk kan de instantie het griffierecht moeten vergoeden.

Kies de route op basis van wat je aanvecht. Een klacht gaat over dienstverlening of gedrag. Met bezwaar vecht je een overheidsbesluit aan bij de instantie die het nam. Met beroep vraag je de bestuursrechter om de beslissing op bezwaar te toetsen.

De Nationale ombudsman verwacht meestal dat je eerst bij de organisatie zelf klaagt. Je kunt naar de Ombudsman na het antwoord of na zes weken zonder antwoord. De organisatie mag die antwoordtermijn met vier weken verlengen. Sommige gemeenten en instanties hebben een eigen ombudsman. Lees de rechtsmiddelenclausule om een aparte bezwaar- of beroepstermijn te beschermen.

Sommige diensten adviseren, ondersteunen of nemen meldingen aan. Andere geven een besluit of een niet-bindend oordeel. De tabel noemt het resultaat van elke route.

Een advocaat met een toevoeging kan een gesubsidieerde tolk regelen als de advocaat die nodig vindt, in beginsel op ieder rechtsgebied. De Raad betaalt de gecontracteerde tolkdienst rechtstreeks. De cliënt schiet die rekening dus niet voor. Bij een gewone civiele of bestuursrechtelijke zitting regelt en betaalt de partij die een tolk nodig heeft deze meestal zelf. Voor straf- en asielzaken gelden andere regels. Vraag de advocaat, adviesdienst of rechtbank vroeg wie boekt en betaalt. Ga niet uit van één regel voor elke plek.

Een rechtsbijstandverzekering is vrijwillig en dekt alleen de gekozen modules van de polis. Zij kan advies, onderhandelingen, brieven, mediation, hulp bij de rechter en genoemde extra kosten tot een polislimiet dekken. Een bestaand of voorzienbaar conflict is uitgesloten. Neem contact op met de verzekeraar voordat je iemand buiten het netwerk inschakelt. Klaag bij de verzekeraar als dekking wordt geweigerd. Is de verzekeraar aangesloten, dan kan Kifid de klacht beoordelen.

Juridische hulp van een vakbond hangt af van de lidmaatschapsvoorwaarden, het onderwerp en wachttijden. Controleer je eigen vakbond voordat je een particuliere advocaat betaalt. De huidige CNV-voorwaarden dekken bijvoorbeeld bepaalde geschillen over werk, inkomen en sociale zekerheid, kennen drie maanden wachttijd en sluiten bestaande geschillen uit. De website van het Loket, ConsuWijzer en veel rechtswinkels blijven beschikbaar ongeacht de inkomensgrens voor toevoegingen.

Het gewone minimale financiële belang is € 500 voor een toevoeging, € 250 voor eenvoudig advies en € 1.000 voor cassatie. Periodieke betalingen kunnen over maximaal twee jaar worden gewaardeerd. Deze grenzen zijn niet absoluut. De Raad kan hulp verlenen als zwaarwegende belangen of persoonlijke omstandigheden die hulp nodig maken voor effectieve toegang tot het recht. Vraag om die beoordeling in plaats van aan te nemen dat een kleine vordering altijd is uitgesloten.

Andere gidsen behandelen terugbetaling van een huurwaarborg, problemen met adresregistratie, huurfraude, schuldhulp en werkrechten bij een verblijfsvergunning.