Werken met een Nederlandse verblijfsvergunning

Je verblijfsstatus geeft het recht; de kaart, een brief van de IND of een verblijfsaantekening bewijst het. Verlies van de kaart beëindigt je status niet automatisch, maar een werkgever heeft wel geaccepteerd bewijs nodig. De tekst en de einddatum tellen samen.

Een geldig paspoort of identiteitsbewijs toont de nationaliteit van een EU-, EER- of Zwitsers burger. Nieuwe Britse migranten volgen meestal de gewone regels van na de Brexit. Mensen die onder het Terugtrekkingsakkoord vallen, hebben echter een artikel 50-document waarmee zij vrij mogen werken. Een niet-EU-familielid dat EU-rechten op vrij verkeer gebruikt, volgt de tekst op het eigen EU-familiedocument en niet alleen de nationaliteit van de referent.

Op de achterkant van een Nederlandse verblijfskaart staan het verblijfsdoel en de arbeidsmarktaantekening. Bij een GVVA, de gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid, hoort ook een aanvullend document met de werkgever en de voorwaarden. Soms is een positieve IND-brief of een sticker met verblijfsaantekening tijdelijk bewijs. Volg precies de arbeidsmarktaantekening die daarop staat.

Lees een aantekening niet zonder context. De toestemming eindigt als de onderliggende status eindigt. Een GVVA kan werk beperken tot de werkgever in het aanvullend document. Voor een gereglementeerd beroep kan ook beroepsregistratie of diplomawaardering nodig zijn; dat staat los van de verblijfsrechtelijke toestemming.

Een TWV, tewerkstellingsvergunning, hoort bij één werknemer, werkgever en baan. Alleen de werkgever vraagt deze aan bij UWV. De TWV wordt onder meer gebruikt voor studenten, asielzoekers die aan de voorwaarden voldoen, werk van maximaal 90 dagen en sommige mensen die al Nederlands verblijf hebben. De werkgever moet aan de voorwaarden voor die route voldoen, waaronder juist loon. Je kunt een TWV niet meenemen naar een andere werkgever en niet beginnen vóór de goedkeuring.

Een GVVA combineert meestal verblijf en werk voor een werknemer van buiten de EU die langer dan 90 dagen in Nederland zal wonen en werken. Er zijn uitzonderingen per vergunningsoort. In veel gevallen kan de werknemer of werkgever aanvragen, maar bij sommige routes wordt een werkgeversaanvraag aangeraden of verplicht. Je mag pas starten nadat je de verblijfskaart én het aanvullend document hebt. Een nieuwe werkgever moet meestal opnieuw aanvragen; wacht tot de nieuwe documenten die baan toestaan.

De partner van een Nederlander mag vrij werken. Vrije toegang geldt ook als de referent kennismigrant, houder van een Europese blauwe kaart, overgeplaatste binnen een onderneming, richtlijnonderzoeker of essentieel personeel van een start-up is. De partner van een zelfstandig ondernemer met vergunning mag vrij werken, ook als zelfstandige. Heeft de referent een GVVA, dan heeft de werkgever van de partner een TWV nodig. Heeft de referent een studievergunning, dan mag de partner niet werken. Je eigen kaart is bepalend; de einddatum volgt vaak die van de vergunning van de referent.

Een kennismigrant werkt voor een door de IND erkende referent en moet aan het salariscriterium en het marktconforme loon blijven voldoen. De aantekening staat ook zelfstandig werk toe; een andere werkgever heeft een TWV nodig. Na baanverlies is de zoekperiode normaal maximaal 3 maanden. Eindigt het contract op of na 22 mei 2026, dan kan dit maximaal 6 maanden zijn als je deze vergunning minstens 2 jaar had. Het maximum van 6 maanden kan ook gelden voor een erkend slachtoffer van arbeidsuitbuiting. De periode loopt nooit voorbij de einddatum van de vergunning. Een nieuwe baan moet weer aan de referent- en salarisvoorwaarden voldoen en de referenten melden de wijziging.

Een student kiest één regeling voor werk in loondienst: het hele jaar maximaal 16 uur per week, of alleen in juni, juli en augustus voltijd. De werkgever regelt eerst een TWV. Voor een stage als onderdeel van de opleiding is geen TWV nodig als de vereiste stageovereenkomst er is. Zelfstandig werk heeft geen verblijfsrechtelijke urenlimiet en vereist geen TWV, maar je moet aan de studievoortgang blijven voldoen en KVK-inschrijving, belasting en mogelijke verzekeringsgevolgen regelen.

Het zoekjaar geeft 1 jaar vrije toegang tot werk in loondienst en als zelfstandige en kan niet worden verlengd. Je kunt binnen 3 jaar na bepaalde Nederlandse opleidingen of onderzoek in aanmerking komen. De route met een buitenlands diploma is smaller: bepaalde master-, promotie- of postmasterprogramma’s bij een aangewezen instelling die bij minstens 2 van de 3 genoemde ranglijsten in de top 200 staat, plus taalvoorwaarden en een Nuffic-evaluatie. Afstuderen verandert je studentenrechten niet vanzelf. Werk tijdens de aanvraag alleen vrij als de IND zegt dat jouw situatie in aanmerking komt en een verblijfsaantekening dit bevestigt.

Een asielzoeker mag niet automatisch werken zodra 6 maanden voorbij zijn. De werkgever heeft een TWV nodig en de IND moet bevestigen dat de asielzoeker in aanmerking komt. Bij oudere aanvragen kan een geldig W-document als bewijs dienen. Wie op of na 12 juni 2026 aanvraagt, krijgt geen nieuw W-document; de ontvangstbevestiging van de IND vermeldt de verblijfs- en arbeidspositie. Toegang kan worden uitgesloten op specifieke gronden, waaronder sommige gevallen met een veilig land, onjuiste verklaringen, verantwoordelijkheid van een andere EU-lidstaat of openbare orde. Als werken mag, geldt normaal loon en geen jaarlimiet in gewerkte weken. In augustus 2026 geldt de wachttijd van 6 maanden nog.

Iemand met een geldige verblijfsvergunning asiel mag vrij in loondienst en als zelfstandige werken zonder TWV. Is de verlenging op tijd aangevraagd, dan kan het werk tijdens de beslissing doorgaan. Werknemer en werkgever bewaren wel de IND-bevestiging of ander actueel bewijs. Pas de TWV-regels voor asielzoekers niet toe op een statushouder.

Mensen die nu onder de EU-Richtlijn Tijdelijke Bescherming vallen, mogen tot 4 maart 2028 betaald werk doen zonder TWV. Zij hebben een arbeidscontract en geldig bewijs van de IND nodig; de werkgever meldt het werk minstens 2 werkdagen voor de start bij UWV. De vrijstelling geldt niet automatisch voor zelfstandig werk, waarvoor aparte toestemming nodig is. De meeste niet-Oekraïners die alleen een tijdelijke Oekraïense verblijfsvergunning hadden, verloren op 4 september 2025 hun tijdelijke bescherming, tenzij een bezwaar, beroep of andere rechtmatige grond hun positie behoudt. Controleer de actuele IND-beslissing, niet alleen dat iemand uit Oekraïne is gevlucht.

Vergunningen met vrije arbeid, permanent verblijf, zoekjaar en geldig asiel staan zelfstandig werk meestal toe. Kennismigranten en studenten mogen onder hun eigen voorwaarden ook voor zichzelf werken. Voor een asielzoeker moet de opdrachtgever een TWV hebben. Tijdelijke bescherming voor Oekraïne geeft geen algemene vrijstelling voor zelfstandigen. Staat de huidige status de activiteit niet toe, dan kan een verblijfsvergunning voor zelfstandig ondernemers of een andere route nodig zijn. Inschrijving bij KVK geeft nooit verblijfsrechtelijke toestemming.

Aparte uitzonderingen kunnen onbetaald vrijwilligerswerk of een opleidingsstage toestaan terwijl normaal werk in loondienst beperkt is. Een organisatie die een asielzoeker als vrijwilliger inzet, heeft een vrijwilligersverklaring van UWV nodig. Nederlandse mbo- en hbo-stages vereisen de juiste overeenkomst tussen school, werkplek en student. Ook bij tijdelijke bescherming gelden eigen documenten voor vrijwilligerswerk en stage. Controleer de precieze uitzondering vóór de start; betaald werk “vrijwilligerswerk” noemen verandert de wet niet.

Rechten tijdens een aanvraag of verlenging verschillen per route. De IND staat bij een kwalificerende verlenging voortzetting als kennismigrant toe, bij een GVVA voortzetting van dezelfde baan bij dezelfde werkgever onder de verlengingsvoorwaarden, en werk na een tijdige verlenging van asielverblijf. Een aanvraag om een ander verblijfsdoel geeft niet automatisch toestemming voor de toekomstige baan. Verloopt de kaart, gebruik dan de IND-beslissing, ontvangstbevestiging of verblijfsaantekening waarop staat wat mag.

Vóór de start controleert de werkgever de originele identiteits- en arbeidsrechtdocumenten en, waar nodig, de TWV of het aanvullend document bij de GVVA. Een BSN is alleen een administratief nummer. In augustus 2026 is de standaardboete voor een bedrijf onder de Wet arbeid vreemdelingen € 6.000 per illegaal tewerkgestelde persoon. Afhankelijk van ernst en verwijtbaarheid kan dit worden aangepast tot € 11.250; bij herhaling volgt verhoging. Een zorgvuldige controle beschermt beide partijen.

Lees de achterkant van de geldige kaart en noteer de einddatum. Koppel de tekst aan de juiste route van IND of UWV. Geef de werkgever op tijd de officiële pagina en alle aanvullende documenten voor de aanvraag of controle. Passen de kaart, brief en je actuele situatie niet bij elkaar, vraag de IND om bevestiging of een verblijfsaantekening. Begin niet alleen op basis van een contract, BSN of mondelinge belofte.