Ziekteverzuim in Nederland: wat je regelt als je niet kunt werken

Deze gids gaat over werknemers in Nederland die de AOW-leeftijd (leeftijd voor je pensioen volgens de Algemene Ouderdomswet) nog niet hebben bereikt. Voor sommige huishoudelijke werknemers geldt een aparte periode van zes weken. Dat lees je bij de regels voor loondoorbetaling.

Als zzp’er (zelfstandige zonder personeel) regel je zelf je inkomen tijdens ziekte. Je kunt bijvoorbeeld spaargeld of een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering gebruiken. Sommige startende zelfstandigen kunnen zich vrijwillig verzekeren voor de Ziektewet bij UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) (Externe website, opent in een nieuw tabblad). De Ziektewet geeft in bepaalde situaties een uitkering bij ziekte. De gids voor zzp’ers legt deze aparte route uit.

Je contract, CAO (collectieve arbeidsovereenkomst), personeelshandboek of verzuimprotocol zegt hoe je je ziek moet melden. Daarin staat wanneer je dit moet doen en met wie je contact opneemt. Volg deze stappen:

1. Meld je ziek zodra je door ziekte niet kunt werken. Gebruik het kanaal dat je werkgever voorschrijft. Werk je via een uitzendbureau, meld je dan bij het bureau.
2. Meld je bij uitzendwerk ook ziek bij de organisatie waar je werkt.
3. Noteer de datum, het tijdstip, de naam van je contactpersoon en hoe je de eerste melding deed.
4. Bewaar de e-mail, bevestiging of schermafbeelding waarin je eerste ziektedag staat.

De richtlijnen van Arboportaal (informatieportaal over gezond en veilig werken) voor ziekmelden (Externe website, opent in een nieuw tabblad) leggen uit wat jij moet melden en wat je werkgever daarna moet doen.

Ben je gewend je ziekmelding met een verklaring van je huisarts te regelen? In Nederland meld je je zelf ziek bij je werkgever.

Je huisarts behandelt je klachten. Je huisarts geeft je werkgever geen verklaring dat je niet kunt werken. De bedrijfsarts beoordeelt welk werk je kunt doen.

Je werkgever moet de ziekte binnen één week melden bij de arbodienst of bedrijfsarts. De arbodienst helpt werkgevers en werknemers bij gezondheid op het werk.

Je moet naar redelijke afspraken met de bedrijfsarts gaan.

Ben je hersteld of kun je weer gedeeltelijk werken? Meld dit dan snel aan je werkgever volgens de procedure op je werk.

Woon je in Nederland en word je hier ziek, terwijl je voor ziekte verzekerd bent in een ander EU- of EER-land, Zwitserland of een verdragsland? Bel dan ook UWV, uiterlijk op je tweede ziektedag. Je verzekeringsland bepaalt de regels voor de ziekte-uitkering. Vraag je werkgever of de buitenlandse uitkeringsorganisatie hoe je die aanvraagt.

Je werkgever mag alleen gegevens vragen die nodig zijn om je afwezigheid, werk en loon te regelen. De beleidsregels van de Autoriteit Persoonsgegevens (Nederlandse toezichthouder op de bescherming van persoonsgegevens) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) leggen de grenzen vast.

Je werkgever mag niet vragen welke ziekte je hebt of waardoor je ziek bent. Je werkgever mag ook niet vragen naar je behandeling of medicijnen.

Je werkgever mag vragen wanneer je denkt terug te komen. Je werkgever mag ook vragen hoe je bereikbaar bent en waar je verblijft. Verder mag je werkgever vragen welke dringende taken of afspraken iemand moet overnemen. Je werkgever mag ook vragen of je ziekte verband houdt met een arbeidsongeval. Bij een verkeersongeluk mag je werkgever vragen of iemand anders aansprakelijk kan zijn voor de kosten.

Je werkgever mag vragen of er een vangnetregeling van de Ziektewet geldt, maar niet welke regeling. Bij ziekte door zwangerschap geldt een uitzondering voor je privacy: je hoeft niet te vertellen dat deze regeling geldt. Laat de bedrijfsarts medische vragen behandelen.

Vertel je zelf welke ziekte je hebt? Je werkgever mag dit meestal nog steeds niet vastleggen of delen. Er is een beperkte uitzondering voor informatie die je zelf geeft en die collega’s nodig hebben bij een noodsituatie. Bijvoorbeeld wat ze moeten doen als je een epileptische aanval krijgt.

De bedrijfsarts werkt onafhankelijk en houdt medische informatie geheim. Krijg je een medische vragenlijst van de arbodienst? Stuur die terug naar de arbodienst en niet naar je leidinggevende. De bedrijfsarts heeft je toestemming nodig om medische gegevens bij je behandelend arts op te vragen. Als je werk je gezondheid beïnvloedt, mag je ook al naar de bedrijfsarts voordat je je ziek meldt.

Je werkgever betaalt meestal minimaal 70% van je brutoloon, maximaal 104 weken zolang je contract loopt. Het loon waarover dit wordt berekend, is wettelijk begrensd. De grens is het maximumloon voor de werknemersverzekeringen. Je contract of CAO kan je recht geven op meer loon. Controleer het afgesproken percentage voor elk ziektejaar. De regels van Rijksoverheid over loondoorbetaling (Externe website, opent in een nieuw tabblad) leggen de ondergrenzen voor het eerste en tweede jaar uit.

Voor werknemers vanaf de AOW-leeftijd duurt de wettelijke loondoorbetaling zes weken. Die periode geldt ook voor sommige werknemers die rechtstreeks voor het huishouden van een particulier werken. Zij moeten daar gewoonlijk minder dan vier dagen per week werken. Ook moeten ze uitsluitend of bijna uitsluitend huishoudelijke diensten leveren. Voor sommige zorgverleners geldt een langere periode; dat lees je hieronder. Controleer je contract of CAO op extra rechten.

Je bouwt vakantiegeld op over het loon dat je werkgever tijdens ziekte moet betalen. Krijg je minder loon, dan bouw je ook vakantiegeld op over dat lagere bedrag.

Deze tabel gaat over de gewone loondoorbetaling bij ziekte zolang je contract doorloopt, met het wettelijke loonmaximum. Je contract of cao kan meer geven. De hierboven genoemde uitzonderingen hebben een termijn van zes weken.

Wachtdagen zijn ziektedagen waarvoor je geen loon krijgt. Je werkgever mag één of twee wachtdagen toepassen als dit in je contract of CAO staat. Meer dan twee mag niet. Word je na minder dan vier weken opnieuw ziek, dan beginnen de wachtdagen niet opnieuw. Zulke ziekteperioden tellen ook samen voor de termijn van 104 weken. Ben je bijvoorbeeld tien weken ziek, daarna drie weken hersteld en vervolgens weer ziek? Dan telt de nieuwe ziekteperiode verder vanaf week 11.

Sinds 1 januari 2026 krijgen pgb-zorgverleners (zorgverleners betaald uit een persoonsgebonden budget) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) onder de AOW-leeftijd maximaal 104 weken loon tijdens ziekte. Daarvoor moeten ze een arbeidsovereenkomst hebben en aan de voorwaarden voldoen. Dit geldt ook voor werknemers die maximaal drie dagen per week werken.

De wijziging geldt voor budgetten vanuit de Wlz (Wet langdurige zorg), Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) en Jeugdwet. Bij een Zvw-budget (Zorgverzekeringswet) geldt de wijziging alleen als de SVB (Sociale Verzekeringsbank) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) de salarisadministratie uitvoert. De wijziging geldt niet voor overeenkomsten van opdracht.

Volgens deze SVB-regels krijg je in week 1–52 100% van je loon en in week 53–104 70%. Voor werknemers vanaf de AOW-leeftijd blijft de uitzondering van zes weken gelden.

Ben je ziek door zwangerschap of bevalling? Je werkgever kan dan een Ziektewet-uitkering aanvragen van 100% van het UWV-dagloon. UWV betaalt meestal aan de werkgever, die jou blijft betalen. UWV kan ook rechtstreeks aan jou betalen. Bij ziekte door orgaandonatie geldt eveneens een Ziektewet-uitkering van 100% van het dagloon.

Vóór het zwangerschapsverlof kan ook ziekte met een andere oorzaak recht geven op de Ziektewet. Dit geldt tijdens de flexibiliseringsperiode: de periode waarin je kunt kiezen wanneer je verlof begint. Die loopt van zes tot vier weken vóór de dag na je uitgerekende datum. Bij een meerling loopt die van tien tot acht weken vóór die dag. Ziekte in deze periode gaat af van je verlof na de bevalling. Vijf ziektedagen betekenen bijvoorbeeld vijf dagen minder verlof na de bevalling.

Tijdens zwangerschaps- en bevallingsverlof loopt je bestaande verlofuitkering door. Je krijgt geen aparte Ziektewet-uitkering. Ben je bij het einde van die uitkering ziek door zwangerschap of bevalling? Dan kan je werkgever opnieuw de Ziektewet aanvragen. Ziekte die pas later begint, of ziekte met een andere oorzaak na je verlof, valt onder de gewone loondoorbetaling.

Dit overzicht geldt zolang je contract loopt en je werkgever je re-integratie begeleidt. Eindigt je contract tijdens ziekte, bekijk dan de regels voor contracten en meldingen bij UWV verderop.

Je moet samen met je werkgever werken aan re-integratie: terugkeren naar werk na ziekte. De Wet verbetering poortwachter legt vast wat jullie allebei moeten doen.

Tel de weken vanaf je eerste ziektedag. Het stappenplan van UWV bij ziekte (Externe website, opent in een nieuw tabblad) geeft de normale volgorde. De regels laten toe dat sommige vroege termijnen worden aangepast als daar een onderbouwde reden voor is.

Rond het einde van het eerste jaar bespreken jullie de voortgang. Jullie bekijken ook welk werk mogelijk is bij je eigen werkgever en bij een andere werkgever. De latere documenten zijn nodig voor je WIA-aanvraag.

In het re-integratieverslag staan de probleemanalyse en het plan van aanpak, met alle aanvullingen. Het verslag bevat ook de evaluaties en het actuele oordeel van de bedrijfsarts. Je werkgever geeft je kopieën. Jij zorgt ervoor dat UWV een volledig dossier krijgt. Als jullie het allebei goedvinden, mag je werkgever de algemene documenten uploaden. Medische documenten stuur je zelf via de beveiligde route van UWV. Was werken niet mogelijk en is er geen plan van aanpak gemaakt? Dan heeft UWV alleen de probleemanalyse en het actuele oordeel nodig.

Heeft je werkgever te weinig gedaan om je terugkeer naar werk mogelijk te maken? UWV kan dan een loonsanctie opleggen. Je werkgever moet maximaal één jaar langer loon betalen. Je ontslagbescherming loopt ook door. Zodra je werkgever de tekortkomingen heeft opgelost, kan die UWV vragen de sanctie te verkorten.

Verwachten jullie dat je binnenkort weer volledig kunt werken, maar is meer tijd nodig? Je kunt samen met je werkgever vrijwillige verlenging van de loondoorbetaling aanvragen. Dit kan niet als je werkgever voor jou een Ziektewet-uitkering ontvangt.

De uitleg van UWV over uitstel van de WIA-aanvraag (Externe website, opent in een nieuw tabblad) geeft geen vaste datum voor het verzoek. Probeer het gezamenlijke verzoek vóór het einde van de gewone periode van 104 weken in te dienen. Spreken jullie een verlenging af, vraag dan WIA aan elf weken voordat die verlenging eindigt.

Bij spoor 1 probeer je terug te keren bij je huidige werkgever. Dat kan in je eigen functie, met aangepast werk of in een andere functie. Spoor 2 betekent zoeken naar werk bij een andere werkgever. Dit begint als er geen passende functie bij je huidige werkgever is. Jij en je werkgever moeten redelijke stappen zetten. De bedrijfsarts adviseert over je medische beperkingen. Je werkgever biedt passend werk aan en regelt hulp bij je terugkeer. Schakelt je werkgever een re-integratiebedrijf in? Dan betaalt je werkgever de kosten.

Passend werk hoort aan te sluiten bij je gezondheid en mogelijkheden. Het hoort zo veel mogelijk te lijken op je eerdere werk. UWV gaat meestal uit van hetzelfde aantal uren en maximaal twee uur reistijd per dag. Na zes maanden ziekte kan ook werk op een lager niveau passend zijn.

Weiger je zonder goede reden passend werk, dan kan je recht op loon stoppen. In het uiterste geval kan de rechter ontslag toestaan. Ben je het niet eens met het aangeboden werk? Leg je redenen schriftelijk uit en vraag een deskundigenoordeel voordat je weigert.

Twijfel je aan het advies van de bedrijfsarts? Dan kun je een tweede oordeel vragen. Bij een geschil over werk of re-integratie kun je UWV om een deskundigenoordeel vragen. De tabel laat zien waarvoor je elke route gebruikt.

Voor werkgevers is een deskundigenoordeel gratis als het gaat over ontslag wegens onvoldoende meewerken aan re-integratie of veelvuldig ziekteverzuim. De aanvraagpagina van UWV voor een deskundigenoordeel (Externe website, opent in een nieuw tabblad) legt de kosten en vragen uit.

In 2026 geeft UWV alleen in bepaalde situaties een deskundigenoordeel (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Je kunt het oordeel alleen krijgen bij een conflict of als het ontbreken ervan tot ernstige financiële problemen zou leiden. UWV belt de aanvrager eerst en geeft aan wanneer een reactie wordt verwacht. Geef op het formulier aan als je een geschil over loondoorbetaling hebt.

Wil je bij de rechter loon vorderen, dan heb je meestal een deskundigenverklaring van UWV nodig. Vraag juridisch advies voordat je een procedure begint.

Elke bedrijfsarts of arbodienst moet een klachtenprocedure hebben. Gebruik die bij klachten over gedrag of dienstverlening.

Tegen een formeel uitkeringsbesluit van UWV kun je bezwaar maken. UWV moet je bezwaar meestal binnen zes weken na de datum op het besluit ontvangen. Bij sommige Ziektewet-besluiten is dat maar twee weken. Volg altijd de termijn in je brief. Heb je meer tijd nodig om je redenen uit te leggen? Dien dan binnen de termijn een pro-formabezwaar in: een voorlopig bezwaar waarvan je de redenen later aanvult. Doe dit ook op tijd als je daarnaast een klacht over dienstverlening indient.

Je contract bepaalt hoe je loon of een uitkering bij ziekte krijgt. Bekijk het precieze contract en de CAO. De algemene naam van je contract geeft niet altijd genoeg informatie.

Eindigt je contract terwijl je ziek bent, dan meldt je werkgever dit bij UWV. Ontvang je WW (uitkering bij werkloosheid), dan meld je je zelf ziek. Word je binnen vier weken na het einde van je baan ziek en krijg je geen WW? De meldroute hangt dan af van de vraag of je voormalige werkgever eigenrisicodrager voor de Ziektewet is.

Is je voormalige werkgever eigenrisicodrager voor de Ziektewet? Dan draagt die zelf het risico van de uitkering. Meestal betaalt je voormalige werkgever je Ziektewet-uitkering en blijft die je re-integratie begeleiden na het einde van je contract. UWV betaalt sommige bijzondere uitkeringen zelf, bijvoorbeeld bij ziekte door zwangerschap of orgaandonatie. Vraag je werkgever welke route voor jou geldt.

Bij de gewone meldroute voor eigenrisicodragers (Externe website, opent in een nieuw tabblad) heeft je werkgever zes weken na je laatste contractdag om je bij UWV te melden. Dit geldt als je dienstverband eindigt in de eerste 104 ziekteweken. Betaalt UWV een bijzondere uitkering, dan kunnen andere termijnen gelden.

Word je binnen vier weken na het einde van je baan ziek en krijg je geen WW? Controleer of je voormalige werkgever eigenrisicodrager voor de Ziektewet is. Zo ja, neem dan snel contact op met die werkgever. Bij de gewone route meldt de werkgever je binnen zes weken na je eerste ziektedag bij UWV. Voor bijzondere uitkeringen die UWV betaalt, kunnen andere termijnen gelden.

Een Ziektewet-uitkering is meestal 70% van het UWV-dagloon, tot het wettelijke maximum. Als je voldoet aan de voorwaarden voor de routes bij zwangerschap, bevalling of orgaandonatie, krijg je 100%. De totale ziekteperiode blijft normaal maximaal 104 weken vanaf je oorspronkelijke eerste ziektedag.

Eindigt een tijdelijk contract na meer dan zes weken ziekte? Dan moeten jij en je werkgever meestal een re-integratieverslag maken. Bij zes tot tien weken ziekte accepteert UWV een verkort verslag. Vanaf tien weken is meestal een volledig verslag nodig. Een verkort verslag kan ook voldoende zijn als volledig herstel binnen drie maanden werd verwacht en er geen re-integratie was. Een eigenrisicodrager voor de Ziektewet heeft dit verslag niet nodig voor de Ziektewet-aanvraag.

De gids over uitzendwerk en de gids over WW leggen deze contracten en uitkeringen verder uit.

Wil je op vakantie terwijl je al ziek bent? Vraag je werkgever eerst om toestemming. Houd bij het plannen rekening met je re-integratieafspraken. Voor goedgekeurde vakantiedagen krijg je 100% van je normale loon, ook als je tijdens ziekte 70% krijgt.

Je blijft wettelijke vakantie-uren opbouwen als je volledig of gedeeltelijk ziek bent. Voor bovenwettelijke uren kan je CAO of contract andere regels geven.

Word je tijdens een geboekte vakantie ziek, meld je dan volgens de procedure op je werk. Die dagen blijven meestal in je vakantiesaldo. Ze kunnen als vakantiedagen tellen als je daarmee instemt. Een schriftelijke afspraak kan je werkgever ook toestaan om bovenwettelijke vakantiedagen af te trekken.

Word je in het buitenland ziek terwijl je in dienst bent? Meld dit zo snel mogelijk bij je werkgever. Geef een adres waar je bereikbaar bent. Volg de procedure op je werk en de instructies van de bedrijfsarts. Welk bewijs je moet geven, hangt af van die procedure en je situatie.

Ontvang je Ziektewet en wil je naar het buitenland reizen? Meld dit minstens twee weken vóór vertrek aan UWV (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Blijf bereikbaar. Laat iemand je post controleren of geef je vakantieadres aan UWV als postadres. Werk je aan re-integratie, bespreek je plannen dan eerst met je arbeidsdeskundige of re-integratiebegeleider. Je houdt je plichten voor herstel en re-integratie. Je moet naar medische afspraken die UWV vraagt, ook als je in het buitenland bent. Je moet ook meewerken aan onderzoeken die UWV vraagt.

Word je in het buitenland ziek en heb je geen werkgever? Neem uiterlijk op de tweede ziektedag contact op met UWV om te controleren of je recht op een uitkering hebt.

Je werkgever mag je meestal niet ontslaan tijdens de eerste 104 ziekteweken. Dat geldt ook tijdens een verlenging door een loonsanctie. Er zijn uitzonderingen: een geldige proeftijd, ziekte die begint nadat UWV een ontslagaanvraag heeft ontvangen, en zonder goede reden niet meewerken aan re-integratie.

Veelvuldig kort ziekteverzuim kan een aparte reden voor ontslag zijn. Daarvoor gelden strenge regels die de rechter toetst. Veelvuldig verzuim heft de ontslagbescherming tijdens ziekte niet op zichzelf op.

Een tijdelijk contract kan wel op de afgesproken datum eindigen.

Na 104 weken volgt ontslag niet automatisch. Je werkgever moet aan de wettelijke voorwaarden voldoen en de juiste procedure volgen. Bij langdurige arbeidsongeschiktheid loopt die meestal via UWV.

Je hebt meestal twee weken om terug te komen op een schriftelijke vaststellingsovereenkomst. Staat dit recht niet in de overeenkomst, dan heb je drie weken. Vraag advies voordat je tekent. Reken niet alleen op deze bedenktijd.

UWV vergelijkt wat je vóór je ziekte kon verdienen met wat je nog kunt verdienen. Je diagnose alleen bepaalt niet of je recht op WIA hebt. UWV kijkt hoeveel verdienvermogen je hebt verloren en of dat verlies blijvend is.

Een verlies van precies 35% voldoet aan de grens voor WIA. De tabel laat de mogelijke uitkomsten zien.

Een WIA-aanvraag geeft geen garantie op een uitkering of een vast bedrag. Vraag uiterlijk op de precieze datum in je brief van week 88 aan. Volg de aanvraag in Mijn UWV.

Bij een loonsanctie blijft je werkgever betalen terwijl die het ontbrekende re-integratiewerk alsnog uitvoert.

Is de WIA-beslissing vertraagd terwijl je loondoorbetaling bijna stopt? Neem contact op met UWV over het inkomensgat en vraag of je een voorschot kunt krijgen.

Bewaar schriftelijk bewijs als je problemen hebt met een melding, je loon of een besluit. Zoek je probleem in de tabel en lees welke stap je eerst kunt zetten.

Kun je door ziekte ook je inburgering niet op tijd afronden? Bekijk dan de voorwaarden voor extra tijd voor je inburgering. Een ziekmelding op je werk verlengt je inburgeringstermijn niet automatisch.

Bewaar de volgende gegevens en documenten bij elkaar tijdens je ziekte:

• Je verzuimprotocol, arbeidscontract en CAO.
• Je eerste ziektedag en elke afspraak met je werkgever of bedrijfsarts.
• Je loonpercentage, wachtdagen en de einddatum van je contract.
• Week 6, 8, 42, 52, 88, 91 en 93 in je agenda als je ziek blijft.
• Elke brief van UWV en de termijn die erin staat.

De gids over Nederlandse arbeidscontracten legt de contractregels uit. De huisarts-gids gaat over behandeling en verwijzingen. Spelen stress of andere psychische klachten mee bij je ziekte? Lees dan de gids over geestelijke gezondheidszorg in Nederland.