Werken via een uitzendbureau: het fasensysteem, jouw looncondities en huisvesting via het uitzendbureau

Een uitzendbureau neemt je in dienst en stuurt je naar een ander bedrijf om te werken. Het is vaak de snelste weg naar een eerste baan in Nederland. Het is de gebruikelijke route naar magazijnen, voedselproductie, logistiek, landbouw en schoonmaak. Het is ook de vorm van werk met de minste zekerheid. Je baan kan dezelfde dag nog eindigen zodra de inlener je niet meer nodig heeft. Deze gids legt uit wie je werkgever is, hoe je rechten in de loop van de tijd groeien, wat je betaald moet krijgen, en wat er met je kamer gebeurt als het uitzendbureau ook je huisvesting regelt.

Uitzendwerk kent drie partijen. Je sluit een uitzendovereenkomst met het uitzendbureau. Het uitzendbureau sluit een commercieel contract met de inlener, het bedrijf waar je daadwerkelijk werkt. Je werkt vervolgens onder de dagelijkse leiding en het toezicht van dat bedrijf. Rijksoverheid bevestigt dit: je hebt een arbeidsovereenkomst met het uitzendbureau, maar je werkt voor een ander bedrijf.

Dit is van belang voor elk probleem dat je kunt tegenkomen.

• Je loon, loonstrook, vakantietoeslag en pensioen zijn de verantwoordelijkheid van het uitzendbureau, niet van de inlener.
• De leidinggevende op de werkvloer vertelt je wat je moet doen, maar kan je niet ontslaan. Alleen het uitzendbureau kan je contract beëindigen.
• Als je loon niet klopt, klaag je eerst schriftelijk bij het uitzendbureau.
• Het uitzendbureau mag je nooit geld laten betalen voor het vinden van een baan. Elke bemiddelingsvergoeding, 'administratiekosten' of borg voor een baan is onwettig.
• Veiligheid op de werkvloer is de verantwoordelijkheid van de inlener. Voordat je begint, moet het uitzendbureau je vertellen welke kwalificaties de functie vereist en welke veiligheidsrisico's eraan verbonden zijn.

Bijna alle Nederlandse uitzendbureaus passen de CAO voor Uitzendkrachten toe, de collectieve arbeidsovereenkomst voor de sector. De huidige versie loopt van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2028 en wordt gepubliceerd door de ABU, de brancheorganisatie van uitzendwerkgevers. De ABU publiceert de volledige tekst gratis in het Nederlands, Engels, Pools, Roemeens en Duits. De vertalingen worden later bijgewerkt dan de Nederlandse tekst, dus raadpleeg de Nederlandse versie voor de nieuwste regels. ABU, NBBU en de vakbond LBV hebben samen onderhandeld. NBBU-leden hebben hun eigen cao met bijna dezelfde tekst. Sommige uitzendbureaus noemen de fases 1-2, 3 en 4 in plaats van A, B en C. De cao staat beide benamingen toe en de regels zijn identiek.

Het fasensysteem bepaalt hoe makkelijk je naar huis kunt worden gestuurd. Er zijn drie fases. Zo werken ze in juli 2026.

Fase A telt gewerkte weken, geen kalenderweken. Alleen weken waarin je daadwerkelijk hebt gewerkt tellen mee, plus betaalde vakantieweken. Een week met één uur werk telt als een volledige week. Weken waarin je helemaal niet werkt, tellen niet mee, dus fase A kan veel langer duren dan één kalenderjaar als je uren onregelmatig zijn. De telling begint nu weer op nul als er een onderbreking van meer dan zes maanden is tussen twee contracten.

Eén regel beschermt je tegen zeer korte contracten. Als contracten elkaar binnen één maand opvolgen en je blijft bij dezelfde inlener werken, moet het volgende contract minstens vier weken duren. Een contract van twee weken kan dus gevolgd worden door een contract van vier weken, niet door nog een contract van twee weken.

Fase B telt kalendertijd, geen gewerkte weken. Een onderbreking van zes maanden of minder telt mee voor de drie jaar van fase B. Een onderbreking van meer dan zes maanden stuurt je terug naar het begin van fase A.

Het uitzendbeding is het lastigste onderdeel van fase A. Het is een beding in je contract dat zegt dat het contract automatisch eindigt zodra de inlener je opdracht beëindigt. Er is geen ontslagprocedure en geen opzegtermijn nodig. De inlener hoeft geen reden te geven. Het uitzendbureau mag dit beding alleen gebruiken tijdens fase A. In fase B en fase C is het niet toegestaan.

Je contract kan ook uitsluiting van loondoorbetaling bevatten. Dit betekent dat je alleen wordt betaald voor de uren die je daadwerkelijk werkt. Is er geen werk, dan is er geen loon. Ook dit is alleen toegestaan in fase A.

Twee beschermingsmaatregelen beperken het beding. Ten eerste: zodra je opdracht bij één inlener langer dan 26 gewerkte weken heeft geduurd, moet het uitzendbureau je minstens tien kalenderdagen van tevoren laten weten dat het contract eindigt. Doet het dat later, dan moet het je het basisloon betalen dat je over de ontbrekende dagen zou hebben verdiend, tenzij het je passend ander werk aanbiedt. Ten tweede werkt het beding niet terwijl je ziek bent. Volgens de cao eindigt de opdracht niet tijdens je arbeidsongeschiktheid, dus eindigt het contract ook niet. De enige uitzondering is de einddatum die al in het contract is afgesproken; die blijft gelden.

Wil je een contract met een uitzendbeding beëindigen, dan moet je dit minstens één werkdag van tevoren aan het uitzendbureau laten weten.

Uitzendbureaus overtreden deze regel vaak. Je hebt recht op gelijkwaardige beloning. Je totale pakket moet ten minste gelijkwaardig zijn aan dat van een werknemer van de inlener die hetzelfde of vergelijkbaar werk doet. Tot 2026 heette deze regel de inlenersbeloning en somde ze een vaste reeks elementen op. Je ziet dat oudere woord mogelijk nog op loonstroken en contracten.

De cao splitst het pakket in tweeën. De essentiële arbeidsvoorwaarden zijn loon en overige toeslagen, plus werktijden, overwerk, rusttijden, nachtwerk, pauzes, de duur van de vakantie en werken op feestdagen. Alle overige voorwaarden zijn niet-essentieel. Er gelden twee toetsen. Het essentiële pakket moet op zichzelf al ten minste gelijkwaardig zijn. En het essentiële en niet-essentiële pakket samen moeten ten minste gelijkwaardig zijn.

Niet elk afzonderlijk onderdeel hoeft identiek te zijn. Het uitzendbureau mag een voorwaarde anders toepassen, zolang het je elders compenseert. De cao geeft dit voorbeeld: als het eigen personeel van de inlener 10% vakantietoeslag krijgt en jij 8%, moet de ontbrekende 2% terugkomen binnen de essentiële voorwaarden, bijvoorbeeld in je uurloon. Een tekort in een essentiële voorwaarde mag nooit worden hersteld met een niet-essentiële voorwaarde.

De controle die je moet uitvoeren is dus eenvoudig. Zoek uit wat het eigen personeel van de inlener verdient voor jouw functie. De eigen cao of loonschaal van de inlener is de maatstaf, inclusief periodieke loonsverhogingen, ploegentoeslagen en reiskostenvergoedingen. Als jouw uurloon het wettelijk minimumloon is terwijl het personeel van de inlener op dezelfde lijn meer verdient, word je waarschijnlijk onderbetaald. Je uurloon mag in elk geval nooit onder het wettelijk minimumloon liggen.

• Reserveringen zijn bedragen die het uitzendbureau van je loon opzij zet en op je loonstrook toont. Op 1 januari 2026 is het oude reserveringssysteem beëindigd. Openstaande reserveringen voor extra vakantiedagen, feestdagen, kort verzuim, bijzonder verlof en geboorteverlof zijn uitbetaald tegen de waarde die tot die datum was opgebouwd, tenzij je iets anders met het uitzendbureau hebt afgesproken. De reservering voor vakantietoeslag blijft bestaan.
• Vakantietoeslag wordt uiterlijk in mei of in de eerste week van juni uitbetaald. Het uitzendbureau mag met je afspreken dit periodiek uit te betalen in plaats daarvan. Neem je minstens zeven aaneengesloten dagen vakantie, dan kun je vragen om het opgebouwde bedrag eerder te ontvangen.
• Wettelijke vakantiedagen die je opbouwt in fase A en fase B vervallen één jaar na het einde van het kalenderjaar waarin je ze hebt opgebouwd. In fase C blijven de wettelijke dagen vijf jaar geldig. Bovenwettelijke dagen blijven ook vijf jaar geldig. Gebruik je dagen dus. Spaar ze niet op.
• Pensioen loopt via StiPP, het pensioenfonds voor uitzend- en gedetacheerde werknemers dat in de cao wordt genoemd. De totale premie bedraagt 23,4% van de pensioengrondslag: 15,9% van het uitzendbureau en 7,5% van jou. De werkgever betaalt twee derde en jij betaalt een derde. Jouw aandeel wordt van je loon ingehouden, controleer dus of het op je loonstrook staat. Het pensioen blijft van jou nadat je stopt met uitzendwerk.
• Loondoorbetaling bij ziekte: meld ziekte zo vroeg mogelijk en in elk geval vóór 10:00 uur 's ochtends bij zowel het uitzendbureau als de inlener. Geef het adres door waar je verblijft. Loopt je contract door, dan betaalt het uitzendbureau je loon na één of twee wachtdagen.
• Bereikt je fase A-contract zijn einddatum terwijl je ziek bent, dan vult het uitzendbureau je Ziektewetuitkering aan. Het betaalt tot 90% van het dagloon van de uitkering voor de eerste 52 weken, en tot 80% van week 53 tot en met week 104.

Veel uitzendbureaus die in het buitenland werven bieden ook een kamer aan. Artikel 49 van de cao stelt de regels vast voor werknemers die niet permanent in Nederland wonen en die in het buitenland zijn geworven of hier worden gehuisvest om hier te werken.

• Het uitzendbureau mag huisvesting nooit verplicht stellen, en mag het niet als voorwaarde stellen om je de baan te geven.
• Als het uitzendbureau huisvestingskosten van je loon inhoudt, of een huisvestingsovereenkomst met je heeft, moet de huisvesting voldoen aan de normen in de cao. Dat zijn de normen van SNF, de stichting normering flexwonen voor arbeidsmigranten. Een reguliere woning of een unit in een gebouw moet minstens 12 m² vloeroppervlak bieden. Een hotel, chalet of vakantieparkunit moet minstens 10 m² afgesloten woonruimte per persoon bieden.
• Huisvestingskosten zijn begrensd door het prijs-kwaliteitsysteem (PKS) in bijlage V van de cao. Betere huisvesting scoort meer kwaliteitspunten en mag meer kosten. Voor de periode 1 januari 2026 tot en met 31 december 2027 legt de cao een basisbedrag vast van €127,88 per week, €1,00 per punt daarbovenop, en een maximum van €159,85 per week. Die bedragen zijn inclusief btw, water, elektriciteit, gas, beddengoed, in- en uitcheck en gebouwverzekering, en exclusief lokale heffingen, eten en drinken. Een uitzendbureau dat het systeem nog niet heeft ingevoerd, mag maximaal 20% van het wettelijk minimumuurloon maal 40 in rekening brengen. Dat is ook een wekelijks plafond.
• Je moet een schriftelijke bevestiging krijgen waarop het aantal punten van je huisvesting en de bijbehorende prijs staan. Blijkt bij een inspectie dat de huisvesting minder scoort dan er in rekening is gebracht, dan moet het uitzendbureau iedereen op die locatie terugbetalen, en nog eens 100% extra betalen als dezelfde fout binnen een jaar terugkeert.
• Als je afgesproken basisloon ten minste 140% van het minimumuurloon maal 40 bedraagt, gelden de maximumbedragen niet, maar moet de prijs nog steeds met het PKS worden berekend.
• Was je loon in een periode van vier weken te laag om de huisvestingsinhouding te dekken, dan moet de ontstane schuld worden gecompenseerd. Het uitzendbureau mag deze niet later alsnog bij je inhouden.
• Het uitzendbureau moet je vertellen dat je je kunt inschrijven in de BRP, de gemeentelijke basisregistratie personen.
• Omdat je niet permanent in Nederland woont, moet het uitzendbureau je de veiligheidsinformatie van de inlener op een manier geven die je begrijpt, voordat je begint te werken.
• Ben je afwezig, dan mag het uitzendbureau geen andere werknemer voor je bed laten betalen over de periode waarvoor jij al hebt betaald.

Als je arbeidsovereenkomst eindigt, heb je vier weken om huisvesting te verlaten die je van het uitzendbureau huurt. Gedurende die vier weken mag de huur niet stijgen boven wat je al betaalde, betaal je per week, en mag het uitzendbureau geen vooruitbetaling eisen. Kun je door omstandigheden buiten je schuld niet betalen, of ben je ziek, dan moet het uitzendbureau rekening houden met je situatie en je een redelijke termijn geven om te vertrekken. Je baan verliezen betekent nog steeds je kamer verliezen, dus begin met zoeken naar een kamer zodra je opdracht onzeker begint te lijken. De gids voor het vinden van een huurwoning behandelt waar je kunt zoeken.

Artikel 49 kent nog twee regels. Het uitzendbureau moet je informatie geven over vervoer van en naar je thuisland, maar je hoeft nooit vervoer te accepteren dat het organiseert. En het moet je informeren dat een Nederlandse zorgverzekering verplicht is en je een polis aanbieden. Je bent vrij om dat aanbod te weigeren en zelf iets te regelen. De gids over zorgverzekering legt de termijn van vier maanden en de boete voor onverzekerd blijven uit.

Drie constructies kunnen er in de praktijk hetzelfde uitzien. De juridische regels verschillen. Bij uitzendwerk vindt en plaatst het uitzendbureau je, en geldt het fasensysteem. Bij payrolling werft het inlenende bedrijf je zelf. Het verplaatst alleen de arbeidsadministratie naar een payrollbedrijf. Volgens de wet krijg je dan minstens dezelfde arbeidsvoorwaarden als het eigen personeel van de opdrachtgever, inclusief hun ontslagbescherming. Bij aanneming van werk neemt een bedrijf een hele klus aan met eigen personeel en een eigen leidinggevende, en geldt het fasensysteem niet. Lees de titel van je contract en vraag welke constructie het is voordat je tekent. De gids over Nederlandse arbeidsovereenkomsten beschrijft de vijf contractvormen en de wettelijke minimumeisen die in elke baan gelden.

Twee gratis controles kosten elk een paar minuten.

• Waadi-registratie. Onder de Waadi (Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs) moet elk bedrijf dat personeel ter beschikking stelt dit vermelden in het Handelsregister van de KVK (Kamer van Koophandel). Voer de gratis Waadi-check uit op de naam of het KVK-nummer van het uitzendbureau. Geen registratie is een ernstig waarschuwingssignaal.
• SNA-keurmerk. Stichting Normering Arbeid inspecteert uitzend-, detacherings- en payrollbedrijven aan haar norm en houdt een openbaar register bij van gecertificeerde bedrijven. Zoek het uitzendbureau op in dat register.
• SNF-register, als het uitzendbureau je huisvesting aanbiedt. Controleer of de huisvester in het SNF-register voorkomt. SNF inspecteert locaties periodiek en verwijdert huisvesters die niet voldoen.

Er komen strengere regels aan. Vanaf 1 januari 2027 gaat een toelatingsstelsel in. Een uitzendbureau heeft dan een VOG-screening (Verklaring Omtrent het Gedrag) nodig en moet een borg van €100.000 storten. Aanvragen moeten vóór 1 juli 2027 zijn ingediend. Vanaf 1 januari 2028 kan de Nederlandse Arbeidsinspectie zowel het uitzendbureau als het bedrijf dat zonder toelating werknemers inleent een boete opleggen.

Dit is de meest voorkomende overtreding. Het uitzendbureau zet je op het wettelijk minimumloon en negeert de eigen loonschaal, ploegentoeslagen of reiskostenvergoeding van de inlener. Vraag de ondernemingsraad van de inlener of een collega welke cao het bedrijf volgt en in welke loonschaal jouw functie valt. Vraag het uitzendbureau vervolgens schriftelijk welke loonbasis het heeft gebruikt. Volgens de cao moet de loonbasis voor jou duidelijk zijn uit de opdrachtbevestiging of je loonstrook. Claims voor onderbetaling kunnen jaren teruggaan, verzamel dus je loonstroken en de uren die je hebt gewerkt.

Je moet komen, maar dan stopt de lijn of de vrachtwagen komt te laat, en je wordt na een uur naar huis gestuurd. In fase A mag het uitzendbureau door de uitsluiting van loondoorbetaling alleen betalen voor gewerkte uren. Maar uren waarin je op de werkplek aanwezig was in opdracht van het uitzendbureau of de inlener, zijn werkuren. Houd je eigen administratie bij: datum, aankomsttijd, vertrektijd en de naam van de persoon die je naar huis stuurde. Vergelijk dit elke periode met de uren op je loonstrook.

Elke inhouding moet op je loonstrook staan en moet binnen de maxima blijven. Huisvesting is begrensd door het prijs-kwaliteitsysteem, en je moet worden verteld welke puntenscore achter je prijs zit. Gebruik je het vervoer van het uitzendbureau en heb je volgens je arbeidsvoorwaarden recht op een reiskostenvergoeding, dan mag het uitzendbureau je geen bijdrage in rekening brengen voor dat vervoer. Een aparte regel begrenst de ET-regeling (extraterritoriale kosten, de regeling voor extra kosten van leven in het buitenland). Onder die regeling wissel je een deel van je brutoloon in voor onbelaste vergoedingen voor huisvesting en reizen naar huis. De uitwisseling mag maximaal 30% van je brutoloon beslaan, en je loon erna mag nooit onder het minimumloon zakken. Als je nettoloon ver onder ligt van wat je uren doen vermoeden, vraag dan om een schriftelijk overzicht van elke inhouding.

De loonstrook is je bewijs voor uren, uurloon, inhoudingen, vakantiereserveringen en pensioen. Zonder loonstrook kun je niets bewijzen. Vraag om elke loonstrook en bewaar ze allemaal. Sla ze zelf op. Verlaat je het uitzendbureau, dan kan het portaal sluiten. Voor werknemers die in het buitenland zijn geworven gaat de cao verder. Het uitzendbureau moet je het contract en de andere documenten in het Nederlands en in je eigen taal geven. Het moet ook deze punten met je afspreken voordat je reist: het soort contract, het uitzendbeding, je uren, je arbeidsvoorwaarden en de cao.

Sommige uitzendbureaus behandelen een ziekmelding als het einde van de opdracht en stoppen met betalen. Volgens de cao eindigt de opdracht niet terwijl je arbeidsongeschikt bent, dus eindigt een contract met een uitzendbeding ook niet. Het eindigt alleen op de einddatum die al in het contract stond. Eindigt je contract op die datum terwijl je ziek bent, dan kan een Ziektewetuitkering ingaan vanaf de tweede ziektedag. Je claimt dan de aanvulling die de cao daarbovenop geeft. Meld de ziekte op de eerste dag, vóór 10:00 uur, bij zowel het uitzendbureau als de inlener, en bewaar bewijs dat je dat hebt gedaan.

Dien de klacht per e-mail in, niet telefonisch, en geef precies aan wat je hersteld wilt zien en voor wanneer. Gebeurt er niets, ga dan verder. De Nederlandse Arbeidsinspectie neemt meldingen aan over onderbetaling, te lange werktijden, slechte arbeidsomstandigheden, illegale arbeid en arbeidsuitbuiting. Naleving van de uitzend-cao zelf wordt gecontroleerd door de SNCU, de stichting naleving cao voor uitzendkrachten, opgericht door de cao-partijen. Een vakbond kan ook onbetaald loon voor je claimen. Bewaar je contract, loonstroken, urenoverzichten en berichten vanaf je eerste dag samen in één map.

Voor het bredere plaatje behandelt de gids voor het vinden van werk zonder vloeiend Nederlands waar uitzendbureaus adverteren en hoe je ze benadert. De gids over arbeidsrechten per verblijfsvergunning legt uit of je vergunning uitzendwerk überhaupt toestaat.