ONA-vrijstelling: wanneer hoeft u het ONA-examen niet te doen?

Voor het examen Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt (ONA) kan DUO een vrijstelling ONA geven als u MAP hebt afgerond, genoeg in loondienst in Nederland hebt gewerkt, onder de genoemde voorwaarden ondernemer bent, DGA bent of bij een internationale organisatie werkt, of volledig arbeidsongeschikt bent of volledig met vervroegd pensioen bent. De meeste vrijstellingen op basis van werk moet u zelf aanvragen. Een MAP-vrijstelling wordt meestal door uw gemeente doorgegeven.

• ONA geldt vooral voor mensen onder de Wet inburgering 2013 of voor vrijwillige inburgeraars. Onder de Wet inburgering 2021 gaat het meestal om MAP.
• Hebt u MAP succesvol afgerond, dan hoeft u de ONA-vrijstelling meestal niet zelf aan te vragen. De gemeente geeft de datum van het eindgesprek door en DUO stuurt binnen 8 weken een brief.
• Voor werk in loondienst noemt DUO 3 voorwaarden: u werkte in loondienst, u werkte in de afgelopen 12 maanden minimaal 6 maanden, en u werkte minimaal 48 uur per maand.
• Zelfstandigen, DGA's en sommige werknemers van internationale organisaties gebruiken aparte formulieren en bewijsstukken.
• DUO noemt ook mogelijke ONA-vrijstelling voor wie volledig arbeidsongeschikt is of volledig met vervroegd pensioen is.
• Hebt u het ONA-examen al betaald en krijgt u later vrijstelling, dan zegt DUO dat u het examengeld niet terugkrijgt.

Gebruik dit artikel als ONA nog in Mijn Inburgering of in een DUO-brief staat en u denkt dat werk, MAP, gezondheid of pensioen dat examen kan wegnemen. Weet u niet zeker of u ONA of MAP moet doen? Vergelijk ze eerst in de gids over MAP, ONA en PVT.

De routes hieronder zijn niet hetzelfde. Kies de route die bij uw echte situatie past, want de aanvraag en bewijsstukken verschillen.

Hebt u de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) afgerond, dan zegt DUO dat u vrijstelling voor ONA kunt krijgen en deze niet zelf hoeft aan te vragen. Onder de wet van 2021 speelt dit als u samen met de gemeente een PIP hebt gemaakt en bij DUO hebt aangegeven dat u vrijwillig het inburgeringsdiploma op A2-niveau wilt halen. Onder de wet van 2013 of bij vrijwillige inburgering stuurt de gemeente de datum van het MAP-eindgesprek naar DUO. In beide situaties stuurt DUO volgens de officiële pagina binnen 8 weken een brief.

Hebt u in Nederland in loondienst gewerkt, dan moet u de ONA-vrijstelling zelf aanvragen. De voorwaarden van DUO zijn: u werkte in loondienst, u werkte in de afgelopen 12 maanden minimaal 6 maanden, en u werkte minimaal 48 uur per maand. Aanvragen doet u in Mijn Inburgering. Kunt u niet inloggen, dan heeft DUO het formulier Aanvraag vrijstelling Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt. DUO zegt binnen 8 weken te beslissen.

Werkt u in uw eigen bedrijf, dan moet u volgens DUO aan minimaal 1 genoemde voorwaarde voldoen. De officiële pagina noemt: minimaal 6 maanden ingeschreven bij de Kamer van Koophandel in de afgelopen 12 maanden en winst van minimaal €4.575,40 in die periode of het kalenderjaar ervoor; Bbz2004-bijstand van de gemeente; of een verblijfsvergunning met verblijfsdoel Arbeid als Zelfstandige. U gebruikt het ONA-vrijstellingsformulier voor zelfstandig ondernemers en stuurt de gevraagde documenten per post.

Er is een aparte route als u directeur-grootaandeelhouder (DGA) bent of werkt voor een Nederlandse vestiging van een internationale organisatie of bedrijf dat geen Nederlandse sociale premies afdraagt. DUO gebruikt hiervoor een apart formulier en vraagt u het formulier en bewijsstukken per post te sturen.

DUO noemt ook een mogelijke ONA-vrijstelling als u volledig arbeidsongeschikt bent of volledig met vervroegd pensioen bent. Dit is niet hetzelfde als werkloos zijn. Gebruik het algemene ONA-vrijstellingsformulier en volg de bewijsinstructies op het formulier.

• Kijk eerst in Mijn Inburgering. Staat ONA er niet meer, dan is er misschien al een DUO-besluit of andere route.
• Ga er niet van uit dat werk ONA automatisch verwijdert. Wacht op de brief van DUO of een update in Mijn Inburgering.
• Bewaar bewijs: contracten, loonstroken, werkgeversverklaringen, KvK-documenten, jaarcijfers, Bbz2004-beschikkingen of gegevens van uw verblijfsvergunning, afhankelijk van uw route.
• Hebt u ONA al betaald, houd er dan rekening mee dat DUO het examengeld mogelijk niet terugbetaalt.
• Hebt u 5 jaar of langer in Nederland gewerkt, controleer dan of een bredere vrijstelling van de inburgeringsplicht beter past dan alleen ONA-vrijstelling.

Begin met de route waarvoor u bewijs hebt. Voor loondienst logt u in via Mijn Inburgering. Is inloggen het probleem, gebruik dan de DigiD-problemen gids. Is uw situatie breder dan ONA, vergelijk dan eerst met de volledige gids over vrijstellingen en bijzondere situaties voordat u formulieren verstuurt.