ONA: krijg je vrijstelling?

Staat ONA nog in Mijn Inburgering, de online omgeving van DUO, of in een brief van DUO? Dan kun je hier nagaan of je vrijstelling kunt krijgen via werk, MAP, arbeidsongeschiktheid of vervroegd pensioen. In de gids over MAP en ONA lees je wat de twee onderdelen betekenen. Wil je weten wat je verder moet doen? Lees dan over inburgering in Nederland.

Volgens de pagina van DUO over kennisexamens (Externe website, opent in een nieuw tabblad) doe je ONA alleen onder de Wet inburgering 2013 of als je vrijwillig inburgert. Je hoeft geen ONA te doen als een van deze situaties voor je geldt:

• Je moet inburgeren onder de Wet inburgering 2021.
• Je moest vóór 1 januari 2015 beginnen met inburgeren.
• Je hebt een diploma van een Nederlandstalige entreeopleiding op mbo-niveau 1 (middelbaar beroepsonderwijs). Je werd tussen 1 januari 2015 en 1 januari 2022 inburgeringsplichtig: je moest vanaf toen verplicht inburgeren.
• Je wilt naturaliseren en hebt vanwege je leeftijd recht op AOW (Algemene Ouderdomswet, het Nederlandse staatspensioen).

Onder de wet van 2021 staat in je PIP (persoonlijk plan inburgering en participatie) en in Mijn Inburgering of je MAP bij de gemeente moet doen. Heb je DUO ook laten weten dat je vrijwillig het inburgeringsdiploma op A2-niveau wilt halen? Lees dan hieronder het deel over MAP.

Heb je het hierboven genoemde diploma van een entreeopleiding? Dan stuurt DUO automatisch een vrijstellingsbrief (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Je hoeft zelf geen aanvraag te doen. De AOW-uitzondering bij naturalisatie (Externe website, opent in een nieuw tabblad) is een andere situatie dan volledig vervroegd pensioen.

Moet je wel ONA doen? Bekijk dan hieronder of je vrijstelling kunt krijgen. De gids over het ONA-examen legt het portfolio, de cursus en het eindgesprek uit.

Kijk eerst in je brief van DUO en in Mijn Inburgering. Blijf rekening houden met ONA totdat DUO bevestigt dat je vrijstelling hebt. Een ONA-vrijstelling geldt alleen voor dit onderdeel. Andere verplichte onderdelen moet je nog wel doen.

Heb je al voor ONA betaald en krijg je daarna vrijstelling? DUO betaalt het bedrag niet terug.

Heb je 5 jaar of langer in Nederland gewerkt? Kijk dan of je een bredere vrijstelling van de inburgering kunt krijgen.

Wil je DigiD aanvragen of weer toegang krijgen tot je DigiD? Volg de gids over DigiD aanvragen en gebruiken. Met DigiD log je in bij de overheid. Lukt het inloggen in Mijn Inburgering niet? Bekijk dan de oplossingen voor DigiD-problemen.

Bij MAP geeft je gemeente de afronding door. Voor de andere routes in de tabel vraag je zelf vrijstelling aan. De pagina en formulieren van DUO geven per route de voorwaarden en bewijsstukken.

Als je MAP met succes hebt afgerond, geeft je gemeente dit door aan DUO. De pagina van DUO over ONA-vrijstelling (Externe website, opent in een nieuw tabblad) noemt twee situaties. In beide situaties hoef je zelf geen vrijstelling aan te vragen:

• Je valt onder de wet van 2021. Je hebt samen met je gemeente een PIP gemaakt en DUO laten weten dat je vrijwillig het A2-inburgeringsdiploma wilt halen. De gemeente zet de datum van je MAP-eindgesprek in je PIP.
• Je valt onder de wet van 2013 of burgert vrijwillig in. De gemeente stuurt de datum van je MAP-eindgesprek naar DUO.

Volgens DUO krijg je binnen 8 weken een brief over je vrijstelling. Controleer of je gemeente de datum heeft ingevuld of doorgestuurd.

In het nieuwsbericht van 10 juli 2025 over MAP in plaats van ONA (Externe website, opent in een nieuw tabblad) schrijft DUO dat er minder ONA-cursussen zijn. Kun je geen ONA-cursus volgen? Vraag je gemeente dan of je in plaats daarvan MAP kunt volgen. Als je MAP hebt afgerond, controleert DUO of je vrijstelling kunt krijgen.

Voor loondienst in Nederland moet je de vrijstelling zelf aanvragen. Je moet aan alle drie de voorwaarden voldoen:

• Je werkte in loondienst: je was werknemer.
• Je werkte in minstens 6 van de 12 maanden vóór je aanvraag.
• In elk van die 6 maanden werkte je minstens 48 uur.

Zes maanden met elk 48 uur voldoen bijvoorbeeld aan de eisen voor uren en maanden. Meer uren in minder maanden is niet genoeg: de eis van 6 maanden blijft gelden.

Vraag vrijstelling aan in Mijn Inburgering. Kun je niet inloggen? Gebruik dan het formulier Aanvraag vrijstelling Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt (Externe website, opent in een nieuw tabblad) (pdf, 135 KB). Welke documenten je moet meesturen, hangt af van de wet waaronder je valt. De tabel met bewijsstukken hieronder noemt elke situatie apart. Volgens DUO krijg je binnen 8 weken een besluit.

Voor je eigen bedrijf in Nederland zijn er drie routes naar ONA-vrijstelling. Je hoeft maar aan de voorwaarden van één route te voldoen. Het ONA-vrijstellingsformulier voor zelfstandig ondernemers (Externe website, opent in een nieuw tabblad) (pdf, 160 KB) noemt deze routes:

• Winst: je bedrijf stond in minstens 6 van de afgelopen 12 maanden ingeschreven bij de KvK (Kamer van Koophandel). Je nettowinst moet minstens het vereiste bedrag zijn.
• Bbz: je voldoet aan de voorwaarden voor inschrijving en steun van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz 2004). Die staan hieronder.
• Verblijfsvergunning: op het moment van je aanvraag staat een van de vijf verblijfsdoelen voor zelfstandigen op je vergunning. De lijst staat hieronder.

Voor de winstroute mag je volgens de pagina van DUO de winst uit de afgelopen 12 maanden of uit het vorige kalenderjaar gebruiken. Je moet ook je btw-aangiften hebben gedaan. Btw is de belasting over de toegevoegde waarde. Heb je geen vof (vennootschap onder firma) of maatschap? Dan kun je in plaats van de btw-aangiften bewijs van uitstel of vrijstelling van aangifte laten zien. De KOR (kleineondernemersregeling) is daar een voorbeeld van.

Heb je een vof of maatschap? Dan moet je inkomen daaruit minstens hetzelfde bedrag zijn. Je moet ook je btw-aangiften hebben gedaan. Een accountant of administratiekantoor vult je inkomensverklaring in.

Het winstbedrag op de pagina van DUO is mogelijk nog niet aangepast aan het minimumloon van 1 juli 2026. Wil je vrijstelling aanvragen via de winstroute? Bel eerst DUO op 050 599 96 00 en vraag welk minimumbedrag voor jouw aanvraag geldt.

De DUO-vrijstellingspagina (Externe website, opent in een nieuw tabblad) toont € 4.575,40. De gepubliceerde regel voor aanvragen vanaf 2024 (Externe website, opent in een nieuw tabblad) gebruikt het minimumuurloon inclusief vakantiegeld. De minimumloonbedragen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) veranderden op 1 juli 2026. De bronnen leggen niet uit welk bedrag DUO voor jouw aanvraag gebruikt. Laat DUO het bedrag en de indexeringsdatum bevestigen. Vervang het getoonde bedrag niet door je eigen berekening.

Voor de Bbz-route moet je bedrijf in minstens 6 van de afgelopen 12 maanden ingeschreven zijn geweest bij de KvK. Je moet ook in minstens 6 van die maanden Bbz-steun hebben ontvangen. Volgens de officiële regel voor ONA-vrijstelling (Externe website, opent in een nieuw tabblad) telt steun tijdens de voorbereidingsperiode vóór de start van je bedrijf niet mee.

Het formulier voor zelfstandigen noemt vijf verblijfsdoelen. Een van deze doelen moet op je vergunning staan als je vrijstelling aanvraagt. Het verblijfsdoel staat op de achterkant van je vergunning.

• 377 Arbeid als zelfstandige.
• 432 EG-er zelfstandige: zelfstandige met de nationaliteit van een land van de Europese Gemeenschap.
• 453 Zelfstandige NL-VS verdrag: zelfstandige onder het verdrag tussen Nederland en de Verenigde Staten.
• 477 Innovatieve start-up.
• 510 Zelfstandige NL-JAP handelsverdrag: zelfstandige onder het handelsverdrag tussen Nederland en Japan.

Volgens de pagina van DUO moet je als zelfstandige het formulier, je jaarcijfers en de andere bewijsstukken per post opsturen. Het formulier laat ook uploaden toe. Bij de route via je verblijfsdoel staat in het formulier dat je geen bewijsstukken nodig hebt. Vraag DUO of je voor die route toch jaarcijfers moet meesturen. De twee instructies verschillen.

Kun je geen vrijstelling krijgen? Dan moet je het ONA-portfolio toch maken. Volgens de toelichting van DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad) kies je als ondernemer het beroep dat je bij een bedrijf zou willen doen als je je eigen bedrijf niet meer had. Vul alle 8 resultaatkaarten in voor dat beroep. Je hoeft niet te beschrijven hoe je een bedrijf runt. De gids over het ONA-portfolio en de resultaatkaarten legt de opdrachten uit.

DUO heeft een aparte route voor deze drie situaties. Eén van de situaties moet voor je gelden:

• Je bent DGA en deed je werk in Nederland bij een Nederlandse vestiging.
• Je werkt in loondienst bij een Nederlandse vestiging van een internationale organisatie of een internationaal bedrijf.
• Je werkt in loondienst bij een werkgever die geen Nederlandse sociale premies voor je betaalt.

In alle drie de situaties moet je in minstens 6 van de 12 maanden vóór je aanvraag minstens 48 uur per maand hebben gewerkt. Het bedrijf van een DGA moet ook in minstens 6 van die 12 maanden ingeschreven zijn geweest bij de KvK. Gebruik het formulier Aanvraag vrijstelling ONA internationale organisatie & DGA (Externe website, opent in een nieuw tabblad) (pdf, 127 KB). Je moet vier documenten meesturen. Die staan in de tabel hieronder.

Ben je volledig arbeidsongeschikt of volledig met vervroegd pensioen? Dan kan DUO je ONA-vrijstelling geven. Gebruik het algemene formulier voor ONA-vrijstelling (Externe website, opent in een nieuw tabblad) (pdf, 135 KB). De tabel hieronder noemt het besluit of de verklaring die je nodig hebt. Alleen werkloos zijn is geen van deze voorwaarden.

Gebruik de lijst met bewijsstukken voor jouw route. Vergelijk de lijst met het actuele formulier voordat je de aanvraag opstuurt.

Het algemene formulier noemt bewijsstukken voor werknemers onder de wet van 2021. ONA hoort niet bij hun inburgeringsplicht. Moet je onder de wet van 2021 inburgeren en wil je daarnaast vrijwillig het A2-diploma halen? Dan vraagt het formulier om alle vier de documenten hieronder.

In oktober 2026 vroeg de pagina van DUO zelfstandig ondernemers om jaarcijfers mee te sturen. Het formulier noemt de andere bewijsstukken in de tabel hieronder. Voor de route via je verblijfsdoel maakt het formulier een uitzondering.

Bij volledige arbeidsongeschiktheid vraagt het algemene formulier om een besluit van UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen). Bij volledig vervroegd pensioen vraagt het om een verklaring van de SVB (Sociale Verzekeringsbank).

Bij MAP geeft je gemeente de afronding door. Voor loondienst kun je rechtstreeks vrijstelling aanvragen in Mijn Inburgering. Gebruik je een van de drie aanvraagformulieren? Volg dan deze stappen:

1. Vul het formulier voor je route in.
2. Onderteken het formulier.
3. Verzamel de bewijsstukken voor je route.
4. Upload het formulier en de bewijsstukken in Mijn Inburgering. Kies Digitale Formulieren en daarna Formulier uploaden.

Kun je niet uploaden? Stuur het formulier en de bewijsstukken dan per post naar DUO, Servicecentrum Inburgering, Postbus 764, 9700 AT Groningen. Op de vrijstellingspagina staat dat zelfstandigen en werknemers van internationale werkgevers hun aanvraag per post moeten sturen. Hun formulieren laten ook uploaden toe. Volgens DUO krijg je binnen 8 weken een besluit.

Wijst DUO je aanvraag af en ben je het daar niet mee eens? Volgens de instructies van DUO over bezwaar (Externe website, opent in een nieuw tabblad) moet je eerst bellen naar 050 599 96 00. Je hebt na het besluit 6 weken om bezwaar te maken. In de beslissingsbrief staat wanneer DUO je bezwaar moet hebben ontvangen. Controleer die datum voordat je belt.

Kan DUO het probleem niet oplossen? Volg dan deze stappen:

1. Vul Bezwaarschrift ONA (Externe website, opent in een nieuw tabblad) (pdf, 117 KB) in. Leg uit waarom je het niet eens bent met het besluit.
2. Onderteken het formulier.
3. Voeg een kopie van de beslissingsbrief van DUO en de bewijsstukken voor je route toe.
4. Dien het in via Mijn Inburgering. Je kunt het ook uploaden via Digitale Formulieren en daarna Formulier uploaden.

Bij loondienst stuur je arbeidscontracten, loonstroken met genoeg uren en bankafschriften met je loon mee. Daarmee moet je laten zien dat je in minstens 6 van de afgelopen 12 maanden minstens 48 uur per maand werkte. Werk je voor een internationale organisatie of een internationaal bedrijf? Of betaalt je werkgever geen Nederlandse sociale premies voor je? Voeg dan ook bewijs toe dat je het werk in Nederland deed.

Het bezwaarformulier noemt alleen bewijsstukken voor loondienst. Vraag DUO wat je moet meesturen bij een bezwaar over werk als zelfstandige, arbeidsongeschiktheid of vervroegd pensioen. Stuurt iemand anders je bezwaar op? Dan moet je volgens de pagina van DUO ook een Machtiging meesturen. Daarmee geef je die persoon toestemming.

Kun je niet inloggen? Stuur het ondertekende formulier en de bewijsstukken dan naar Servicecentrum Inburgering, Postbus 764, 9700 AT Groningen. Doe alles in één envelop en schrijf er “Bezwaarschrift” op.

Heb je MAP afgerond? Controleer of je gemeente dit heeft doorgegeven. Voldoe je aan de voorwaarden voor werk, arbeidsongeschiktheid of vervroegd pensioen? Vraag dan vrijstelling aan met het juiste formulier en bewijs. Heeft DUO je aanvraag afgewezen? Controleer vóór je bezwaar maakt op welke datum DUO je bezwaar moet hebben ontvangen.

Blijf rekening houden met ONA totdat DUO je vrijstelling bevestigt. Controleer of je vrijstelling kunt krijgen voordat je voor het examen betaalt. Als je vrijstelling krijgt, krijg je het betaalde bedrag niet terug.

• Mijn Inburgering: wat je online kunt regelen.
• ONA-examen: portfolio, cursus en eindgesprek.
• Vrijstelling van inburgering: minder of geen examens.