Wie moet inburgeren in Nederland? Inburgeringsplicht uitgelegd

U moet meestal inburgeren in Nederland als u een nieuwkomer bent van buiten de EU, EER of Zwitserland, 18 jaar of ouder bent maar de AOW-leeftijd nog niet hebt bereikt, en voor langere tijd in Nederland verblijft. Het veiligste antwoord staat altijd in uw brief van DUO of in Mijn Inburgering, omdat nationaliteit, verblijfsdoel, leeftijd, opleiding en de toepasselijke wet allemaal meetellen.

• Volgens de Rijksoverheid hangt de plicht vooral af van nationaliteit en langdurig verblijf. In alle andere niet-vrijgestelde gevallen stuurt DUO automatisch een brief.
• DUO zegt dat u normaal 3 jaar de tijd hebt om in te burgeren. In Mijn Inburgering ziet u wanneer uw termijn begint en wat u moet doen.
• Onder de Wet inburgering 2021 doet de gemeente meestal de brede intake, de Leerbaarheidstoets (LBT) en het PIP voordat DUO de startdatum bevestigt.
• Onder de oudere Wet inburgering 2013 toont DUO in Mijn Inburgering de startdatum en de verplichte taalexamens op A2 en kennisexamens.
• Sommige mensen hoeven helemaal niet in te burgeren. Anderen blijven inburgeringsplichtig maar kunnen minder examens, een vrijstelling, een ontheffing of extra tijd krijgen.
• Twijfelt u? Raadpleeg Mijn Inburgering, uw DUO-brief of DUO/gemeente, en baseer u niet alleen op een online artikel.

Gebruik deze tabel als eerste filter. Het is geen juridisch besluit, maar helpt u bepalen wat u daarna moet controleren.

DUO verwacht meestal niet dat u zichzelf aanmeldt als inburgeringsplichtig. Volgens het officiële proces stuurt DUO een brief nadat u een burgerservicenummer (BSN), een verblijfsvergunning en inschrijving bij de gemeente hebt. Ook als die drie zaken geregeld zijn, kan het volgens DUO nog 8 weken duren voordat de brief komt.

Valt u onder de Wet inburgering 2021, dan volgt na de eerste DUO-brief het gemeentelijke proces. De gemeente nodigt u uit voor de brede intake en de Leerbaarheidstoets (LBT), en stelt daarna het persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP) vast. In uw PIP staat welke leerroute u volgt en welke examens of modules u moet doen. Daarna stuurt DUO nog een brief met de officiële startdatum.

Valt u onder de Wet inburgering 2013, dan staat in de DUO-brief meestal vanaf welke datum u moet inburgeren. In Mijn Inburgering controleert u welke examenonderdelen precies voor u gelden.

De wet maakt verschil, omdat die bepaalt wie u begeleidt en welke route u volgt. Mensen die vanaf 1 januari 2022 inburgeringsplichtig werden, vallen normaal onder de Wet inburgering 2021. Wie al voor die datum verplicht moest inburgeren, kan nog onder de Wet inburgering 2013 vallen.

• Wet 2021: de gemeente begeleidt u via de B1-route, onderwijsroute of Z-route. Uw PIP en Mijn Inburgering tonen uw precieze verplichtingen.
• B1-route: u werkt naar Nederlands op B1 en kennisexamens. Als B1 na voldoende cursusuren niet haalbaar is, kan de gemeente afschalen naar A2 bespreken.
• Onderwijsroute: vooral voor mensen die zich voorbereiden op mbo, hbo of universiteit, met Nederlands op B1 of B2 plus kennisonderdelen.
• Z-route: voor mensen voor wie de B1-route of onderwijsroute te moeilijk is. De nadruk ligt op zelfredzaamheid, participatie en vaak Nederlands op A1; u sluit af met een gesprek bij de gemeente.
• Wet 2013: u regelt meestal zelf cursus of zelfstudie en doet de A2-taalexamens plus de kennisexamens die in Mijn Inburgering staan.

De Rijksoverheid noemt verschillende situaties waarin inburgering niet verplicht is: nationaliteit van de EU, Liechtenstein, Noorwegen, IJsland of Zwitserland; jonger dan 18 jaar; ouder dan de pensioengerechtigde leeftijd; 8 jaar of langer in Nederland wonen tijdens de leerplichtige leeftijd; bepaalde Nederlandse taalonderwijsdocumenten; of tijdelijk naar Nederland komen voor studie of werk.

DUO maakt daarnaast onderscheid tussen geen plicht en situaties waarin u wel verplicht bent maar misschien minder examens of geen examens hoeft te doen. Voorbeelden zijn ernstige ziekte of beperking, een Nederlands diploma of een Nederlandstalig diploma uit België of Suriname, 10 jaar wonen in Nederland met minimaal 5 jaar werk, een Nt2-certificaat of -diploma, of bijzondere individuele omstandigheden. Daarvoor is meestal bewijs nodig.

Lees voor de bewijsregels onze gids over vrijstellingen en bijzondere situaties voordat u voor een cursus of examen betaalt.

Vrijwillig inburgeren kan als inburgering niet verplicht is, maar u toch Nederlands bewijs wilt of nodig hebt, bijvoorbeeld voor naturalisatie of een sterkere verblijfsvergunning. DUO heeft ook een aparte procedure om eerder te starten voor mensen die nog geen plicht hebben omdat zij jonger dan 18 zijn of tijdelijk vrijgesteld zijn tijdens een opleiding in Nederland.

Eerder starten is niet alleen oefenen zonder gevolgen. DUO zegt dat u bij een verzoek om eerder te starten onder de Wet inburgering 2021 valt, een termijn van 3 jaar krijgt en een boete kunt krijgen als u niet op tijd klaar bent.

De normale inburgeringstermijn is 3 jaar. Bent u niet op tijd klaar en hebt u geen verlenging, dan kan DUO een boete geven. Bij de broncheck van mei 2026 vermeldt DUO dat de boete onder Wet 2021 voor het niet op tijd afronden van de leerroute nooit meer is dan EUR 1.000, en dat aparte PVT- of MAP-boetes EUR 340 zijn. Onder Wet 2013 is de boete voor het niet op tijd halen van het inburgeringsdiploma nooit hoger dan EUR 1.250, en een te late PVT-boete is EUR 340.

Een boete haalt de verplichting niet weg. DUO kan na een boete extra tijd geven, en extra tijd kan ook mogelijk zijn door ziekte, opleiding, familieomstandigheden, dakloosheid, alfabetisering of problemen met school. Lees verder in de gids over de termijn van 3 jaar en extra tijd en de boetegids.

• Log in op Mijn Inburgering met DigiD en noteer uw wet, startdatum, einddatum en verplichte onderdelen.
• Verwachtte u een DUO-brief, maar zijn BSN, verblijfsvergunning en gemeente-inschrijving al langer dan 8 weken geregeld? Neem contact op met DUO.
• Valt u onder Wet 2021, ga dan naar alle afspraken met de gemeente over brede intake, LBT en PIP.
• Denkt u aan vrijstelling, ontheffing, minder examens of extra tijd? Verzamel bewijs voordat u examens boekt.
• Is uw doel naturalisatie of een sterkere verblijfsvergunning, controleer dan de IND-eis apart. Vrijwillig inburgeren kan dan toch belangrijk zijn.