Wie moet inburgeren in Nederland? Uitleg over de inburgeringsplicht (A2/B1)

Als u onlangs naar Nederland bent verhuisd met een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd (of langdurig verblijf), is de kans groot dat u wettelijk verplicht bent om in te burgeren. Dit betekent dat u Nederlands leert op minimaal A2- of B1-niveau, een reeks taal- en kennisexamens haalt en enkele verplichte onderdelen afrondt — allemaal binnen een termijn van drie jaar. Welke examens en welk niveau u precies nodig heeft, hangt af van of u onder de Wet inburgering 2021 of de oudere Wet inburgering 2013 valt. Deze gids legt uit wie wel en niet inburgeringsplichtig is, gebaseerd op officiële informatie van DUO en de Rijksoverheid (stand van zaken februari 2026).

Belangrijkste punten

De regels kunnen ingewikkeld lijken, dus hier is een korte samenvatting voordat we de diepte in gaan:

Wie is inburgeringsplichtig?

De Nederlandse overheid gebruikt de term inburgeringsplichtig voor iedereen die aan alle onderstaande voorwaarden voldoet:

In de praktijk zijn de grootste groepen die moeten inburgeren asielstatushouders (vluchtelingen met een verblijfsvergunning), gezinsmigranten (migranten die naar Nederland komen voor een partner of familielid) en overige migranten (migranten met een niet-tijdelijke vergunning, zoals geestelijk bedienaren of bepaalde arbeidsmigranten). Als u in een van deze categorieën valt, ontvangt u uiteindelijk een brief van DUO waarin uw inburgeringsplicht wordt bevestigd.

Hoe het begint: De brief van DUO

U hoeft zich niet zelf aan te melden voor inburgering. Zodra aan drie voorwaarden is voldaan — u heeft een BSN (burgerservicenummer), een geldige verblijfsvergunning en u staat ingeschreven bij een Nederlandse gemeente — stuurt DUO u een officiële brief (de kennisgeving). Deze brief bevestigt dat u inburgeringsplichtig bent en dat uw termijn van drie jaar bijna begint. Het kan tot 8 weken duren na het voldoen aan de voorwaarden voordat de brief arriveert.

Als u onder de Wet inburgering 2021 valt, is er een extra stap voordat de termijn start. Uw gemeente nodigt u uit voor een brede intake — een uitgebreid intakegesprek plus een Leerbaarheidstoets. Samen met de gemeente stelt u vervolgens een PIP (persoonlijk plan inburgering en participatie) op. In het PIP staat welke leerroute u gaat volgen en welke examens u moet halen. Pas nadat het PIP is vastgesteld, ontvangt u een tweede brief van DUO met de officiële startdatum van uw inburgeringstermijn.

Wet 2021 vs. Wet 2013: Welke wet geldt voor u?

Welke inburgeringswet op uw situatie van toepassing is, hangt af van wanneer u inburgeringsplichtig bent geworden. Als u twijfelt, kunt u dit controleren in Mijn Inburgering.

Wet inburgering 2021 (Op of na 1 januari 2022)

Onder de nieuwe wet spelen gemeenten een veel grotere rol. Na uw brede intake wordt u ingedeeld in een van de drie leerroutes:

In uw PIP staat precies welke examens u nodig heeft. U kunt dit altijd controleren in Mijn Inburgering. Voor een overzicht van alle examenonderdelen, zie onze complete examengids.

Wet inburgering 2013 (Vóór 1 januari 2022)

Als u vóór 1 januari 2022 inburgeringsplichtig werd, geldt de oude wet. Onder deze wet regelt u uw inburgering zelf: u kiest een taalschool, volgt een cursus en haalt het inburgeringsexamen op A2-niveau of hoger. Welke specifieke examens u nodig heeft, hangt af van wanneer u inburgeringsplichtig werd. Mensen die bijvoorbeeld op of na 1 oktober 2017 inburgeringsplichtig werden, moeten ook het PVT (participatieverklaringstraject) en het ONA-examen (Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt) afronden. In Mijn Inburgering ziet u de exacte lijst met examens die voor u gelden.

Wie is vrijgesteld van inburgering?

Verschillende groepen zijn helemaal niet verplicht om in te burgeren. Als u tot een van de onderstaande categorieën behoort, heeft u geen inburgeringsplicht en ontvangt u geen brief van DUO.

Er zijn ook situaties waarin u technisch gezien inburgeringsplichtig blijft, maar een ontheffing kunt krijgen — bijvoorbeeld vanwege een ernstige ziekte of beperking, of omdat u al meer dan 10 jaar in Nederland woont en werkt. Dit zijn geen automatische vrijstellingen; u moet deze aanvragen bij DUO.

Vrijwillig inburgeren

Zelfs als u niet verplicht bent om in te burgeren, kunt u ervoor kiezen dit vrijwillig te doen. Dit komt vaak voor bij mensen die willen naturaliseren (Nederlander worden) of een sterker verblijfsrecht willen aanvragen — voor beide is bewijs van Nederlandse taalvaardigheid nodig. Als u vrijwillig inburgert, volgt u hetzelfde proces en doet u dezelfde examens als iemand die daartoe verplicht is.

De termijn van drie jaar en boetes

Zodra uw inburgeringstermijn start, heeft u drie jaar de tijd om alle vereiste examens te halen en andere onderdelen (zoals het PVT of MAP) af te ronden. Als u niet op tijd klaar bent en geen recht heeft op verlenging, kan DUO boetes opleggen. Onder de Wet 2021 kunnen boetes voor het niet tijdig afronden van uw leerroute oplopen tot €1.000. Voor het missen van de deadlines voor PVT of MAP gelden aparte boetes van €340.

Na het ontvangen van een boete krijgt u extra tijd — meestal tussen de 6 maanden en 2 jaar, afhankelijk van uw voortgang. Maar de verplichting verdwijnt niet. Voor alle details over termijnen en verlengingen, zie onze gids over de inburgeringstermijn en extra tijd. Voor een overzicht van de boetes, zie onze boetegids.

Voorbereiding en vervolgstappen

Heeft u een brief van DUO ontvangen — of verwacht u er binnenkort een — doe dan het volgende:

Officiële bronnen

Raadpleeg deze officiële bronnen voor de meest actuele en juridisch correcte informatie:

Bron: DUO (inburgeren.nl), Rijksoverheid, Wet inburgering 2021 — informatie actueel per februari 2026.