Voor wie geldt de inburgeringsplicht in Nederland?

Of je moet inburgeren, hangt af van je nationaliteit, leeftijd en opleiding. Ook je verblijfsdoel en de begindatum van je verblijf tellen mee.

Als je inburgeringsplichtig bent, moet je Nederlands leren en leren hoe mensen in Nederland leven en werken. Dat heet inburgering. In je brief en in Mijn Inburgering (Externe website, opent in een nieuw tabblad), je online inburgeringsaccount, staan je startdatum en de onderdelen die je moet afronden.

Een vrijstelling kan gelden voor de hele inburgeringsplicht. Het kan ook zijn dat je wel moet inburgeren, maar minder examens hoeft te doen, een ontheffing krijgt of extra tijd krijgt. Bekijk het overzicht van het inburgeringsexamen voor uitleg over de examenonderdelen.

Begin bij je nationaliteit. Controleer daarna de uitzonderingen voor je leeftijd, verblijfsdoel en opleiding. Je DUO-brief bevestigt wat voor jou geldt.

Moet je inburgeren? DUO stuurt de eerste brief als je aan drie voorwaarden voldoet: je hebt een burgerservicenummer (BSN), een verblijfsvergunning en een inschrijving bij de gemeente. Daarna kan het nog 8 weken duren voordat je de brief krijgt. Zijn die 8 weken voorbij en heb je nog geen brief? Neem contact op met DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Onder de Wet inburgering 2021 bevestigt de eerste DUO-brief dat je moet inburgeren. Daarna volgen deze stappen:

1. Ga naar de brede intake, de eerste beoordeling door de gemeente. De gemeente nodigt je uit voor een gesprek en een Leerbaarheidstoets (LBT), een toets die kijkt naar wat je kunt leren.
2. Bespreek je persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP) met de gemeente. In je PIP staan je leerroute en de examens of modules die je moet afronden.
3. Lees de startdatum in de tweede DUO-brief. DUO stuurt die brief nadat de gemeente je PIP heeft vastgesteld.
4. Controleer je verplichte onderdelen en einddatum in Mijn Inburgering. Je logt in met DigiD, je digitale identiteit.

Onder de Wet inburgering 2013 staat de begindatum van je inburgeringstermijn al in de eerste DUO-brief. In Mijn Inburgering zie je welke examenonderdelen je moet afronden.

Begon je inburgeringsplicht op of na 1 januari 2022? Dan geldt de Wet inburgering 2021. Begon je plicht eerder, dan kan de Wet inburgering 2013 nog gelden. Lees de vergelijking van Wet 2013 en Wet 2021 voor de verschillen.

Onder Wet 2021 begeleidt de gemeente je bij een van de drie leerroutes. De tabel laat zien welk taalniveau en welke onderdelen daarbij horen. In je PIP en Mijn Inburgering staat wat je precies moet doen.

De niveaus geven aan hoeveel Nederlands je beheerst. Op A1 ken je basiswoorden en korte zinnen. Op A2 kun je eenvoudige dagelijkse gesprekken voeren. Op B1 kun je zelfstandig communiceren over bekende onderwerpen. Op B2 kun je ook over ingewikkelde onderwerpen communiceren.

Alleen in de B1-route kan de gemeente je taalexamens verlagen naar A2. Je moet aan alle drie de voorwaarden voldoen:

• Je hebt minstens 600 uur NT2-les (Nederlands als tweede taal) gevolgd bij een aanbieder die aan de officiële eisen voldoet.
• Je hebt je tijdens die lessen voldoende ingezet.
• Je kunt B1 niet halen binnen je inburgeringstermijn. Een verlenging of nieuwe termijn telt daarbij ook mee.

De voorwaarden staan in de Wet inburgering 2021, artikel 17 (Externe website, opent in een nieuw tabblad) en het Besluit inburgering 2021, artikel 5.5 (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Keurt de gemeente A2-onderdelen goed, dan legt zij die vast in je PIP.

Onder Wet 2013 regel je zelf een cursus of leer je zelfstandig. Je doet taalexamens op A2 of hoger. Daarnaast doe je de kennisexamens die in Mijn Inburgering staan.

Elk van de volgende situaties kan je vrijstellen van de inburgeringsplicht. De Rijksoverheid (Externe website, opent in een nieuw tabblad) geeft veelvoorkomende voorbeelden. De Wet inburgering 2021, artikelen 3 en 4 (Externe website, opent in een nieuw tabblad) bepaalt de voorwaarden:

• Je hebt de nationaliteit van een EU-land, Liechtenstein, Noorwegen, IJsland of Zwitserland.
• Je hebt de AOW-leeftijd bereikt.
• Je viel minstens 8 jaar onder de Nederlandse leerplicht of kwalificatieplicht.
• Je hebt een Nederlands diploma, certificaat of bewijs van Nederlandstalig onderwijs dat meetelt voor de vrijstelling.
• Je verblijfsdoel is tijdelijk, zoals studie of tijdelijk werk, en je komt niet als geestelijk bedienaar.

Onder Wet 2021 zijn ook sommige gezinsleden van EU-, EER- of Zwitserse burgers vrijgesteld. Je moet hier mogen wonen op grond van de regels voor vrij verkeer. Die uitzondering staat in de Wet inburgering 2021, artikel 3 (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

De inburgeringsplicht kan onder Wet 2021 al op je 16e beginnen. Maar zolang je leerplicht of kwalificatieplicht hebt, ben je vrijgesteld. Daarom zijn de meeste jongeren onder de 18 vrijgesteld. De leeftijdsregel en de vrijstelling voor school staan in de Wet inburgering 2021, artikelen 3 en 4 (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Heb je al een inburgeringsplicht? Dan kun je in elk van de volgende situaties misschien minder examens of geen examens doen. Voor elke situatie gelden aparte bewijsregels:

• Je hebt een ernstige ziekte of beperking waardoor je niet kunt inburgeren.
• Je hebt een diploma dat meetelt uit Nederland, of van een Nederlandstalige opleiding in België of Suriname.
• Je hebt lange tijd in Nederland gewoond en gewerkt.
• Je hebt een certificaat of diploma van het Staatsexamen NT2. Dat kan meetellen voor een deel van je verplichte examens.
• Je kunt niet inburgeren door bijzondere individuele omstandigheden.

Voor de vrijstelling wegens langdurig verblijf onder Wet 2021 of de ontheffing onder Wet 2013 moet je minstens 10 jaar achter elkaar in Nederland hebben gewoond. Je moet hier ook minstens 5 jaar hebben gewerkt. Vrijwilligerswerk kan meetellen. Je Nederlands moet op A2 zijn onder Wet 2013 of op B1 onder Wet 2021.

DUO kan een ontheffing wegens bijzondere individuele omstandigheden alleen geven als je situatie blijvend is. Je moet je best hebben gedaan om Nederlands te leren. Andere mogelijkheden voor ontheffing of extra tijd mogen niet beschikbaar zijn.

Een vrijstelling en een ontheffing zijn verschillende besluiten. Welke regels voor minder of geen examens (Externe website, opent in een nieuw tabblad) gelden, hangt af van je wet en je bewijs. Bekijk de gids over vrijstellingen en bijzondere situaties voordat je voor een cursus of examen betaalt.

Heb je tijdelijke bescherming als ontheemde uit Oekraïne? Dan ben je niet inburgeringsplichtig zolang die bescherming geldt. Controleer je status op de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst)-pagina over tijdelijke bescherming (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Alleen de Oekraïense nationaliteit is niet voldoende voor deze uitzondering.

Onder de Wet inburgering 2021 ben je niet inburgeringsplichtig als je in een ander EU- of EER-land aan een inburgeringsvereiste voldeed om de status EU-langdurig ingezetene te krijgen. Alleen die verblijfsstatus is niet genoeg voor deze uitzondering in Nederland. Artikel 3 van de wet (Externe website, opent in een nieuw tabblad) bepaalt deze voorwaarde.

Verblijf je bij een familielid met een tijdelijk verblijfsdoel volgens de Wet inburgering? Dan is jouw verblijfsdoel ook tijdelijk en ontstaat daardoor geen gewone inburgeringsplicht. Controleer de regels opnieuw als het verblijfsdoel verandert. Gebruik de IND-lijst van tijdelijke verblijfsdoelen (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Voor naturalisatie geldt een andere lijst.

Sinds 1 januari 2022 gelden voor Turkse burgers dezelfde inburgeringsregels als voor de meeste andere nieuwkomers van buiten de EU. Turkse asielstatushouders en hun gezinsleden moesten ook vóór die datum al inburgeren. Bekijk de regels van de Rijksoverheid voor Turkse burgers (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Je verblijfsdoel en de begindatum van je rechtmatige verblijf bepalen welke regel geldt. Voor het examen in het buitenland geldt de leeftijd van 18 jaar tot de AOW-leeftijd.

Voor de grens van 1 januari 2022 telt de begindatum van je rechtmatige verblijf op je verblijfsdocument. Als je de kaart later ophaalt, verandert die begindatum niet.

De Raad van State bevestigde dit in een uitspraak van 4 september 2024 (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Een Turkse man haalde zijn MVV op 2 december 2021 op in Istanbul. Zijn verblijfskaart haalde hij op 17 januari 2022 op in Nederland. Zijn rechtmatige verblijf begon op 3 december 2021. Daarom had hij geen inburgeringsplicht.

Volgens een Kamerbrief van 9 juli 2025 (Externe website, opent in een nieuw tabblad), een brief aan de Tweede Kamer, zaten ongeveer 200 Turkse gezinsmigranten in dezelfde situatie. DUO had hun persoonlijk laten weten dat zij niet hoefden in te burgeren. Zij kunnen een vergoeding aanvragen voor kosten die aantoonbaar met hun inburgering samenhangen, zoals taallessen en examens.

Geeft je DUO-brief je een inburgeringsplicht, terwijl je rechtmatige verblijf vóór 2022 begon? Controleer dan de uitzondering voor asiel hierboven en neem contact op met DUO. Je hebt 6 weken om bezwaar te maken. Die termijn begint de dag nadat DUO het besluit officieel bekendmaakt, meestal door de brief te versturen. Lees de bezwaarregels in je brief en de bezwaarprocedure van DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Als Turkse gezinsmigrant betaal je je inburgering helemaal of gedeeltelijk zelf. Dat geldt ook voor andere gezinsmigranten. De gids over inburgeringskosten, leningen en tarieven laat zien welke kosten je kunt hebben.

De IND controleert de aparte inburgeringseisen voor verblijfsaanvragen. Voor aanvragen vanaf 1 januari 2025 hebben Turkse burgers normaal een inburgeringsdiploma nodig voor verblijf voor onbepaalde tijd of de status EU-langdurig ingezetene. Je kunt soms een vrijstelling of ontheffing krijgen.

De diploma-eis geldt ook voor een niet-tijdelijke humanitaire verblijfsvergunning na gezinsverblijf. Voor die vergunning kan een uitzondering gelden op grond van de standstillbepaling tussen de EU en Turkije. Deze bepaling beperkt nieuwe eisen. De uitzondering geldt voor sommige Turkse werknemers, mensen die van plan zijn legaal te werken en hun gezinsleden. Bekijk de verblijfsregels van de IND voor Turkse burgers (Externe website, opent in een nieuw tabblad). In de gids over inburgering voor verblijf voor onbepaalde tijd lees je welk bewijs en welke vrijstellingen meetellen.

Je kunt vrijwillig inburgeren als je Nederlander wilt worden of een verblijfsvergunning wilt waarvoor een inburgeringsbewijs nodig is. Controleer de IND-eisen voor je verblijfsaanvraag (Externe website, opent in een nieuw tabblad) apart van je inburgeringsplicht. Met het overzicht van Nederlandse verblijfsvergunningen kun je nagaan welk type vergunning je hebt.

DUO heeft ook een procedure om eerder te beginnen. Die is voor mensen onder de 18 en mensen met een tijdelijke vrijstelling tijdens een opleiding in Nederland. Je moet vrijgesteld zijn van de leerplicht of kwalificatieplicht, de plicht om naar school te gaan of een basisdiploma te halen.

De leerplicht geldt normaal vanaf 5 jaar tot het einde van het schooljaar waarin je 16 wordt. Daarna geldt de kwalificatieplicht tot je 18e. Die plicht geldt niet als je een diploma hebt van havo (hoger algemeen voortgezet onderwijs), vwo (voorbereidend wetenschappelijk onderwijs) of mbo op niveau 2 of hoger. Er zijn ook vrijstellingen mogelijk. De Rijksoverheid legt de leerplicht en kwalificatieplicht uit (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Accepteert DUO je verzoek om eerder te beginnen, dan geldt Wet 2021. Je moet dan binnen 3 jaar inburgeren. Gezins- en overige migranten kunnen een boete krijgen als zij te laat klaar zijn. Asielstatushouders krijgen die DUO-boete niet, maar moeten wel blijven inburgeren. Bekijk de DUO-regels voor eerder beginnen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) voordat je een verzoek doet.

Je hebt normaal 3 jaar om in te burgeren. In je brief en Mijn Inburgering staan je begin- en einddatum. DUO kan extra tijd geven, bijvoorbeeld bij ziekte, onderwijs, familieomstandigheden, dakloosheid of alfabetisering. Onder Wet 2021 kan ook vertraging door je school of gemeente meetellen. Bekijk de DUO-regels voor extra tijd (Externe website, opent in een nieuw tabblad) en de gids over de inburgeringstermijn en extra tijd.

Asielstatushouders krijgen onder Wet 2013 en Wet 2021 geen DUO-boete als zij te lang over de inburgering doen. Zij moeten wel blijven inburgeren. Gezins- en overige migranten kunnen die boete wel krijgen. In oktober 2026 noemt DUO deze maximale bedragen:

De gemeente kan apart een boete geven als je niet meewerkt aan de brede intake, begeleiding bij je PIP of verplichtingen voor je leerroute. Je inburgeringsplicht blijft gelden, ook als DUO je geen boete kan geven. Lees de boeteregels van DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad) en de gids over inburgeringsboetes.

Staat in je DUO-brief dat je moet inburgeren? Controleer je verplichte onderdelen en einddatum in Mijn Inburgering. Onder Wet 2021 moet je naar de afspraken met de gemeente voor de brede intake, LBT en PIP.

Denk je dat je een vrijstelling, ontheffing of extra tijd kunt krijgen? Controleer welk bewijs je nodig hebt voordat je examens boekt. Verwacht je een DUO-brief, maar heb je die nog niet gekregen? Neem contact op met DUO als je BSN, verblijfsvergunning en gemeente-inschrijving al meer dan 8 weken geregeld zijn.

Heb je de Turkse nationaliteit? Controleer de begindatum van je verblijf en de uitzondering voor asiel. Wil je Nederlander worden of een andere verblijfsvergunning aanvragen, controleer dan apart de IND-regels. Ook als je bent vrijgesteld van de inburgeringsplicht, kan je voor die aanvraag een inburgeringsbewijs nodig hebben.

• Mijn Inburgering: controleer je verplichte onderdelen en einddatum
• Vrijstellingen en bijzondere situaties bij inburgering
• Inburgeringsbewijs voor naturalisatie