Inburgering voor naturalisatie: welk bewijs heb je nodig?

Naturalisatie betekent dat je Nederlander wordt. Een inburgeringsdiploma op A2 of hoger telt daarvoor mee. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) beoordeelt of je bewijs voldoet aan het inburgeringsvereiste.

De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) organiseert het inburgeringsexamen. Bij het Staatsexamen NT2 heet het B1-examen Programma I (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Het B2-examen heet Programma II.

Woon je in Nederland, dan vraag je naturalisatie aan bij je gemeente. De IND neemt de beslissing.

Met je examenbewijs voldoe je alleen aan het inburgeringsvereiste. De naturalisatievoorwaarden van de IND (Externe website, opent in een nieuw tabblad) gaan ook over je verblijf, identiteit, openbare orde en de ceremonie. Soms moet je ook afstand doen van je huidige nationaliteit. Lees welke verblijfsvergunning bij je situatie past als je je verblijfsstatus wilt controleren. De bredere inburgeringsregels staan in Wat is inburgering?.

Heb je de zelfredzaamheidsroute (Z-route) afgerond? Voor ontheffing heb je naast het certificaat ook een positief advies aantoonbaar geleverde inspanningen van DUO nodig. De IND-regels voor examenbewijs bij naturalisatie (Externe website, opent in een nieuw tabblad) noemen een NT2-diploma als reden voor vrijstelling. De tabel vergelijkt de belangrijkste mogelijkheden.

Een Belgisch diploma of certificaat kan je vrijstellen van het inburgeringsexamen voor naturalisatie. Het onderwijs moet in het Nederlands en boven het niveau van het basisonderwijs zijn gevolgd. Het document moet volgens de Belgische onderwijswetgeving zijn uitgereikt en een apostille hebben. Laat het origineel aan je gemeente zien voordat je examens boekt. De IND-diplomavoorwaarden (Externe website, opent in een nieuw tabblad) geven de volledige lijst.

Een passend Certificaat Nederlands als Vreemde Taal (CNaVT) op A2 of hoger geeft vrijstelling van de taalonderdelen en PVT voor naturalisatie. De onderdelen over de Nederlandse samenleving en arbeidsmarkt blijven nodig, tenzij je daarvoor een andere vrijstelling hebt. Laat je gemeente je certificaat toetsen aan de IND-regels voor gedeeltelijke vrijstelling (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Voor naturalisatie vanuit het buitenland noemt de IND vijf examenonderdelen (Externe website, opent in een nieuw tabblad): lezen, luisteren, schrijven en spreken op A2, plus KNM. Je meldt je aan bij een Nederlandse ambassade of een Nederlands consulaat. Woon je in het buitenland maar doe je examen in Nederland? Meld je dan aan bij DUO. Je doet dan ook ONA.

Denk je dat je vrijstelling kunt krijgen? Laat je originele bewijsstukken zien aan de Nederlandse ambassade of het consulaat. Je krijgt daar advies over welke onderdelen je moet doen. Geef dat advies aan DUO als je in Nederland alleen een deel van het examen hoeft te doen.

Woon je in Nederland en heb je geen inburgeringsplicht, maar wil je naturaliseren? Dan kun je het A2-examen doen via vrijwillig inburgeren. De IND geeft deze groep vrijstelling van het Participatieverklaringstraject (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Als er geen andere vrijstelling geldt, doe je zes onderdelen: lezen, luisteren, schrijven, spreken, KNM en ONA.

DUO geeft je het digitale inburgeringsdiploma als je alle verplichte onderdelen hebt afgerond. Heb je wel een inburgeringsplicht? In Mijn Inburgering staan de onderdelen die bij je eigen route horen.

Begin voor je A2-voorbereiding met de officiële oefenexamens van DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Daarna kun je verder oefenen met de extra gratis proefexamens van Inburgering.org.

Voor ONA maak je een portfolio. Daarnaast doe je een eindgesprek of volg je een goedgekeurde cursus van 64 uur. Het portfolio bestaat uit acht resultaatkaarten over werk en werk zoeken. Je voegt bewijzen toe, zoals een cv met je werkervaring en opleidingen. Volgens de ONA-uitleg van DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad) kost het examen in 2026 € 40. De ONA-gids legt de opdrachten uit.

Kies je voor het portfolio en het eindgesprek, volg dan deze stappen:

1. Stuur je portfolio naar DUO. De controle kan maximaal zes weken duren.
2. Meld je aan voor het eindgesprek nadat DUO je portfolio heeft goedgekeurd.
3. Ga naar het eindgesprek. Volgens DUO vindt het plaats binnen zes weken na je aanmelding.

Je kunt in plaats van het eindgesprek een ONA-cursus van 64 uur volgen. De school moet op de lijst met goedgekeurde scholen staan. Die lijst vind je via DUO’s uitleg over de ONA-cursus (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Ook bij deze keuze lever je een portfolio in. Stuur je het portfolio per post, dan moet je volgens DUO het eindgesprek doen.

Je kunt mogelijk vrijstelling van ONA krijgen als één van de volgende situaties voor je geldt. Deze voorbeelden komen uit de IND-regels voor naturalisatie (Externe website, opent in een nieuw tabblad) en de DUO-regels voor ONA-vrijstelling (Externe website, opent in een nieuw tabblad):

• Je hebt de AOW-leeftijd bereikt: de leeftijd voor het staatspensioen volgens de Algemene Ouderdomswet.
• Je hebt in de 12 maanden vóór je vrijstellingsverzoek minstens zes maanden in loondienst in Nederland gewerkt. In elk van die zes maanden werkte je minstens 48 uur.
• Je hebt een eigen bedrijf en voldoet aan de voorwaarden voor zelfstandigen.
• Je bent volledig en blijvend arbeidsongeschikt, of je bent volledig met pensioen vóór de AOW-leeftijd.
• Je hebt de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) bij je gemeente afgerond.

In Nederland controleert je gemeente welk bewijs voor naturalisatie telt. In het buitenland doet de Nederlandse ambassade of het consulaat dat. Heb je een eigen bedrijf? Controleer dan zowel de naturalisatievoorwaarden van de IND als de ONA-voorwaarden van DUO.

Heb je MAP afgerond, dan geeft je gemeente dit door aan DUO. Voor andere redenen kan de aanvraagroute verschillen. Op de DUO-pagina over ONA-vrijstelling (Externe website, opent in een nieuw tabblad) staan de onderstaande routes.

DUO antwoordt binnen acht weken op een aanvraag voor ONA-vrijstelling. Deze termijn staat ook op het algemene aanvraagformulier voor ONA-vrijstelling (pdf, 135 kB) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) bij arbeidsongeschiktheid en vervroegd pensioen. DUO betaalt eerder betaald ONA-examengeld niet terug. Vraag de vrijstelling daarom aan voordat je betaalt.

Met een ONA-vrijstelling vervalt alleen een deel van het examenvereiste voor naturalisatie. Laat je originele vrijstellingsdocumenten zien aan je gemeente als je in Nederland aanvraagt. Vraag je vanuit het buitenland aan, laat ze dan zien aan de Nederlandse ambassade of het consulaat. De gemeente, ambassade of het consulaat controleert de originelen en adviseert welke examens je nog moet doen. De gids over ONA-vrijstelling legt de verschillende situaties uit.

Moet je ONA doen en wil je binnenkort naturalisatie aanvragen? Houd dan rekening met de tijd voor de controle van je portfolio en het eindgesprek.

Ben je geslaagd, dan download je je diploma zo:

1. Kies “Diploma” in Mijn Inburgering. Je komt dan in Mijn diploma’s.
2. Download je digitale inburgeringsdiploma.

Volgens de diploma-uitleg van DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad) heeft je digitale diploma dezelfde waarde als een gewaarmerkte kopie. Ben je gewend documenten op papier aan te leveren, gebruik voor dit diploma dan het digitale bestand. Een afdruk van het digitale diploma is niet geldig.

Je kunt ook één keer gratis een papieren diploma aanvragen. Kies daarvoor “Diploma” in Mijn Inburgering. DUO stuurt het binnen acht weken naar je woonadres. Kun je niet inloggen, neem dan contact op met DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Woon je in Nederland, dan kun je misschien een advies aantoonbaar geleverde inspanningen aanvragen bij DUO. De IND-regels voor ontheffing (Externe website, opent in een nieuw tabblad) maken onderscheid tussen mensen zonder inburgeringsplicht en mensen die de Z-route hebben afgerond. Een Z-routecertificaat alleen is niet genoeg. Je hebt ook een positief advies van DUO nodig.

Voor de route met cursussen en examenpogingen vraagt DUO minimaal 600 cursusuren bij een goedgekeurde school. Je moet elk niet behaald examenonderdeel minstens drie keer hebben geprobeerd. Per taalonderdeel mogen maximaal twee van die pogingen NT2-examens zijn. Deze voorwaarden staan op het DUO-formulier voor advies aantoonbaar geleverde inspanningen (pdf, 191 kB) (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Je kunt cursusuren op A2 en voor NT2 combineren. Tel je in deze route ook uren van een alfabetiseringscursus mee? Dan moet je minstens 200 uur van een A2-inburgeringscursus hebben gevolgd. Controleer de cursusvoorwaarden in DUO’s uitleg over naturaliseren (Externe website, opent in een nieuw tabblad) voordat je advies aanvraagt.

Voor de alfabetiseringsroute heb je minstens 600 cursusuren bij een goedgekeurde school en een leerbaarheidstoets nodig. Volgens DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad) moeten minstens 300 uren alfabetiseringsles zijn. IND (Externe website, opent in een nieuw tabblad) noemt 600 alfabetiseringsuren of een combinatie van maximaal 300 alfabetiseringsuren en minstens 300 inburgeringsuren. Deze beschrijvingen verschillen. Vraag DUO welke combinatie telt voor je naturalisatieadvies voordat je voor de toets betaalt.

Kun je door ziekte, een beperking of zeer bijzondere persoonlijke omstandigheden niet slagen? Controleer dan de regels voor ontheffing. Vraag in Nederland aan je gemeente welk bewijs de IND nodig heeft. Vraag dit in het buitenland aan de Nederlandse ambassade of het consulaat. Een vrijstelling of ontheffing van de inburgeringsplicht voldoet niet altijd aan de regels voor naturalisatie.

Vraag je naturalisatie aan in Nederland? Volg dan de naturalisatieprocedure van de IND (Externe website, opent in een nieuw tabblad) in deze volgorde:

1. Controleer de voorwaarden voor je leeftijd, verblijfsverleden, huidige verblijfsvergunning, identiteit, openbare orde en afstand doen van je nationaliteit.
2. Verzamel de documenten op de IND-lijst voor je situatie. Daaronder vallen een paspoort of ander reisdocument, geboorteakte, bewijs van rechtmatig verblijf en bewijs van inburgering. Je gemeente kan aangeven of er uitzonderingen gelden of extra documenten nodig zijn.
3. Vraag naturalisatie aan bij de gemeente waar je woont. De gemeente controleert je documenten en stuurt de aanvraag naar de IND.

De beslistermijn van de IND is 12 maanden vanaf de dag waarop je de aanvraagkosten betaalt. De IND kan die termijn verlengen als er meer tijd nodig is. In je brief staat de uiterste beslisdatum. Je kunt je aanvraag volgen in Mijn IND. Je vindt de link via de naturalisatieprocedure van de IND (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Na goedkeuring moet de Koning het Koninklijk Besluit ondertekenen. Je wordt Nederlander bij de verplichte naturalisatieceremonie. Ga binnen één jaar na de positieve beslissing naar de ceremonie. Anders moet je opnieuw een aanvraag doen.

Ben je getrouwd met of geregistreerd partner van een Nederlander wanneer het Koninklijk Besluit wordt ondertekend? Dan hoef je volgens de Nederlandse wet geen afstand te doen van je andere nationaliteit. Volgens de wet van dat andere land kun je die nationaliteit toch automatisch verliezen. Bekijk de IND-regels over afstand van nationaliteit (Externe website, opent in een nieuw tabblad) voor het juiste moment en de landenregels.

Laat eerst controleren welk bewijs je kunt gebruiken: in Nederland bij je gemeente, in het buitenland bij de Nederlandse ambassade of het consulaat. Heb je al een diploma? Laat dat controleren voordat je meer examens boekt. Bewaar een digitaal diploma als digitaal bestand. Heb je een ONA-vrijstelling nodig? Vraag die dan aan voordat je het ONA-examengeld betaalt. Kun je niet slagen, bespreek dan de route voor advies of ontheffing met de instantie die je aanvraag behandelt. Doe dat voordat je naturalisatie aanvraagt.

• Inburgeringsexamen: onderdelen en eisen
• Je diploma of uittreksel downloaden
• Vrijstellingen en bijzondere situaties