Eigen risico in 2026: welke zorgkosten tellen mee?

Deze gids is voor mensen met een Nederlandse basisverzekering. Vraag vóór geplande zorg aan je verzekeraar wat je polis vergoedt. Controleer ook het contract met de zorgaanbieder, een verwijzing, voorafgaande toestemming en het eigen risico dat je nog over hebt. Je verzekeraar bepaalt de vergoeding volgens je polis. De gids legt algemene regels voor zorgrekeningen in 2026 uit. Welke behandeling medisch passend is, valt buiten deze gids.

De gids over de Nederlandse zorgverzekering legt uit wanneer je een verzekering moet afsluiten en welke aanmeldtermijn geldt.

Op een zorgrekening kun je vijf soorten kosten tegenkomen. Alleen betalingen voor het verplichte eigen risico verlagen het bedrag van € 385 dat je in 2026 nog zelf moet betalen.

Als je gewend bent aan een vaste eigen betaling per bezoek, let dan hier op het jaarbedrag. Het verplichte eigen risico geldt per persoon en per kalenderjaar. Ben je maar een deel van het jaar verzekerd, dan is het bedrag lager. Dat geldt ook in het jaar waarin je 18 wordt. Je verzekeraar berekent dit lagere bedrag. Heb je het verplichte bedrag helemaal betaald? Dan kun je nog wel een vrijwillig eigen risico, eigen bijdrage of niet-verzekerde kosten moeten betalen.

Je zorgaanbieder kan de rekening naar je verzekeraar sturen. De verzekeraar betaalt het verzekerde deel en brengt later je eigen risico bij je in rekening. Dien je zelf een rekening in? Dan kan de verzekeraar het eigen risico aftrekken van de vergoeding die je krijgt.

De datum waarop je zorg krijgt bepaalt voor welk jaar het eigen risico geldt. Bij een ziekenhuispakket geldt de begindatum van dat pakket.

Stel: je hebt in 2026 al € 150 van je verplichte eigen risico betaald. Daarna krijg je verzekerde zorg van een specialist die € 300 kost. Je moet nog € 235 zelf betalen: € 385 − € 150. Je verzekeraar betaalt de overige € 65. Dit voorbeeld geldt bij een verzekering voor het hele jaar, zonder vrijwillig eigen risico, eigen bijdrage of bijbetaling door het ontbreken van een zorgcontract. Zorginstituut Nederland (Externe website, opent in een nieuw tabblad) geeft dit rekenvoorbeeld.

Alleen zorg die je basisverzekering vergoedt kan meetellen voor het eigen risico. Zorg die niet is verzekerd betaal je zelf, of je vraagt vergoeding via een aanvullende verzekering. Ook bij verzekerde zorg kunnen andere kosten en polisvoorwaarden gelden. De gids over wat je zorgverzekering niet dekt bespreekt veelvoorkomende niet-verzekerde kosten.

In de tabel zie je welke kosten bij veelgebruikte zorg kunnen gelden. Controleer deze punten vóór geplande zorg. Je polis kan bepaalde zorg vrijstellen van het verplichte eigen risico.

Voor een consult bij de huisarts betaal je geen eigen risico. Dat geldt ook bij de huisartsenpost. Maar een laboratorium, apotheek of specialist kan apart kosten rekenen voor zorg die de huisarts aanvraagt. Vraag de huisarts welk onderzoek of welke medicijnen worden aangevraagd. Controleer de verwachte vergoeding bij je verzekeraar.

De gids over spoedzorg helpt je bij de keuze tussen de huisarts en de spoedeisende hulp van het ziekenhuis.

Voor de volgende zorg geldt geen verplicht eigen risico. Dit staat in de regels over het eigen risico van de Rijksoverheid (Externe website, opent in een nieuw tabblad):

• Zorg uit het basispakket voor kinderen onder 18
• Verloskundige zorg, zorg tijdens de zwangerschap en bevalling
• Bepaalde prenatale screening, onderzoek tijdens de zwangerschap
• Kraamzorg, verzorging na de bevalling
• Wijkverpleging, verpleging en verzorging thuis

Ook voor deze verzekerde programma’s en diensten betaal je geen verplicht eigen risico:

• Ketenzorg, een programma waarin zorgverleners samenwerken bij een chronische aandoening
• Gecombineerde leefstijlinterventie (GLI), een leefstijlprogramma
• Stoppen-met-rokenprogramma
• Verkennend gesprek over je geestelijke gezondheid
• Nacontroles en reiskosten voor orgaandonoren

Een verzekeraar kan bepaalde zorgaanbieders, zorgprogramma’s, medicijnen of hulpmiddelen vrijstellen van het verplichte eigen risico. Die vrijstelling geldt volgens de voorwaarden van die polis. Controleer je actuele polis en de zorgzoeker van je verzekeraar voordat je ervan uitgaat dat de vrijstelling voor je geldt.

Als je gewend bent dat medicijnen met een recept volledig worden betaald, controleer dan hier apart de vergoeding en je eigen risico. Een recept alleen geeft geen recht op vergoeding. Verzekerde medicijnen en de dienstverlening van de apotheek vallen meestal onder het eigen risico. Je verzekeraar kan via het preferentiebeleid alleen een gelijkwaardig voorkeursmedicijn vergoeden. Een ander medicijn kan worden vergoed als het medisch noodzakelijk is en je arts daarvoor een verklaring geeft. De officiële regels voor vergoeding van medicijnen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) leggen deze uitzondering uit.

Kost een medicijn meer dan de vergoedingslimiet, het maximale bedrag dat wordt vergoed? Dan kan ook een eigen bijdrage gelden. Voor medicijnen is die bijdrage maximaal € 250 per persoon in het kalenderjaar 2026. Je betaalt eerst de eigen bijdrage. Het verzekerde bedrag dat overblijft valt daarna onder je verplichte eigen risico en vervolgens onder een eventueel vrijwillig eigen risico. Medicijnen zonder recept en andere niet-verzekerde medicijnen betaal je buiten het eigen risico.

Verzekerde hulpmiddelen vallen meestal onder het eigen risico. Je polis kan een voorschrift, voorafgaande toestemming of een gecontracteerde leverancier eisen. De polis kan ook bepalen of het hulpmiddel je eigendom wordt of dat je het leent. Voor sommige hulpmiddelen geldt een wettelijke eigen bijdrage of een maximale vergoeding.

Gewone dagelijkse producten vallen buiten het basispakket. Nieuwe batterijen of het opladen van een hulpmiddel betaal je meestal zelf. Is het hulpmiddel je eigendom? Dan betaal je ook het terugkerende onderhoud zelf. Controleer vóór je bestelling de officiële vergoedingsregels voor hulpmiddelen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) en je polis. Niet-verzekerde kosten verlagen je resterende eigen risico niet.

Voor een verzekerd ketenzorgprogramma betaal je geen verplicht eigen risico. In zo’n programma werken verschillende zorgverleners samen. Voorbeelden zijn programma’s voor diabetes type 2, COPD (chronische obstructieve longziekte) en cardiovasculair risicomanagement, zorg om risico’s op hart- en vaatziekten te beperken. Je huisarts bepaalt of je voor het programma in aanmerking komt. Medicijnen, laboratoriumonderzoek en specialisten buiten de zorggroep kunnen wel meetellen voor het eigen risico. Vraag of elke dienst binnen het programma wordt gedeclareerd.

Kinderen onder 18 hebben geen verplicht eigen risico voor zorg uit het basispakket. Zij kunnen wel eigen bijdragen of niet-verzekerde kosten hebben.

Voor verloskundige zorg, prenatale screening en kraamzorg geldt geen verplicht eigen risico. Ook zorg die direct te maken heeft met de zwangerschap of bevalling is vrijgesteld. Aparte kosten zonder dat directe verband kunnen wel meetellen. Denk aan medicijnen, vervoer en sommige bloedonderzoeken. Vraag je verzekeraar welke regel geldt voor de dienst op je rekening.

Voor kraamzorg thuis betaal je meestal een eigen bijdrage. Voor partusassistentie, hulp bij de bevalling, betaal je geen eigen bijdrage. Deze hulp geldt tijdens de bevalling en tot twee uur nadat de placenta is geboren.

Voor een ziekenhuisbevalling zonder medische indicatie kan ook een eigen bijdrage gelden. Die bijdrage voor de bevalling vervalt als er alsnog een medische indicatie ontstaat of als je lachgas gebruikt tegen de pijn. Controleer elk onderdeel van de zorg apart: niet alle kosten rond een zwangerschap vallen onder dezelfde regel.

Je verzekeraar gebruikt de polisvoorwaarden voor verwijzingen, voorafgaande toestemming, zorgaanbieders en leveranciers. Zorg van een aanbieder zonder contract kan maar deels worden vergoed. Het deel dat je dan zelf betaalt staat los van het eigen risico. Het verlaagt je resterende bedrag van € 385 voor 2026 niet.

Een zorgaanbieder moet vóór de behandeling vertellen of er een contract is en of je mogelijk zelf moet betalen. De regels over informatie aan patiënten van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) leggen deze plicht uit. Je verzekeraar bevestigt de precieze vergoeding en hoeveel eigen risico je nog over hebt.

Je ziekenhuisrekening kan maanden na je eerste bezoek komen. Een ziekenhuis kan een diagnose-behandelcombinatie (dbc) declareren. Dat is één pakket van consulten, onderzoeken en behandelingen voor dezelfde diagnose. Een dbc kan maximaal 120 dagen lopen. Het ziekenhuis stuurt de rekening als het pakket is afgesloten. Duurt de behandeling langer, dan kan een vervolg-dbc met een nieuwe rekening ontstaan. Kijk in je declaratieoverzicht of een late rekening voor een nieuw pakket is.

De begindatum van de dbc bepaalt voor welk jaar het eigen risico geldt. Start een eerste dbc in december 2025? Dan kan de rekening onder je eigen risico van 2025 vallen, ook als de zorg en de rekening in 2026 doorgaan. Een vervolg-dbc die in 2026 begint kan onder je nieuwe eigen risico van 2026 vallen. SKGZ (Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) geeft dit voorbeeld in de uitleg over ziekenhuispakketten.

Vergelijk de begindatum, zorgaanbieder en diagnose op de declaratie met je afspraken. Vraag je verzekeraar om uitleg als iets niet klopt.

Ben je 18 of ouder? Dan kun je een vrijwillig eigen risico kiezen van € 100, € 200, € 300, € 400 of € 500. Daarvoor krijg je korting op je maandpremie. Je betaalt het vrijwillige bedrag na de verplichte € 385. Het totale eigen risico kan in 2026 dus maximaal € 885 zijn.

Vergelijk de premiekorting voor het hele jaar met het extra bedrag dat je mogelijk moet betalen. Houd rekening met medicijnen of ziekenhuiszorg die je verwacht en met het geld dat je beschikbaar hebt.

Zorg die is vrijgesteld van het verplichte eigen risico is meestal ook vrijgesteld van het vrijwillige eigen risico. Controleer dit in je polis.

Je vrijwillige eigen risico geldt voor een polisjaar. Controleer in de voorwaarden voor de jaarlijkse verlenging wanneer je dit bedrag kunt wijzigen.

Vraag na ontvangst van een rekening je verzekeraar om een betalingsregeling. Volgens Zorginstituut Nederland kost het niets extra om je eigen risico in termijnen te betalen. Verzekeraars kunnen ook aanbieden dat je vooruit betaalt of elke maand naast je premie een bedrag betaalt. Wat je vooruit hebt betaald maar niet gebruikt, krijg je na het jaar terug. De voorwaarden en aanmelddata verschillen. Vraag je verzekeraar wanneer je je moet aanmelden.

Zorgtoeslag kan huishoudens die aan de voorwaarden voldoen helpen om verzekeringskosten te betalen, ook het eigen risico. De toeslag verandert niet hoeveel eigen risico je nog over hebt. In het toeslagenoverzicht lees je welke toeslagen je kunt controleren.

Denk je dat een rekening niet klopt? Controleer eerst de declaratie voordat je bezwaar maakt. Volg deze stappen:

1. Controleer de zorg en de bedragen in het declaratieoverzicht van je verzekeraar.
2. Vraag je verzekeraar om een specificatie van kosten die je niet begrijpt.
3. Was de zorg niet voor jou, klopt het jaar niet of heeft de verzekeraar de polis verkeerd toegepast? Gebruik dan de procedure om de rekening te corrigeren of een klacht in te dienen.
4. Is je klacht nog niet opgelost? Bekijk dan de voorwaarden voor een klacht bij SKGZ (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Vergelijk in het declaratieoverzicht de zorgaanbieder, zorgdatum of dbc-begindatum en het verzekerde bedrag. Controleer hoeveel verplicht en vrijwillig eigen risico je nog over hebt. Kijk ook naar een eventuele eigen bijdrage of bijbetaling doordat de aanbieder geen contract heeft.

Voor een klacht bij SKGZ heb je het schriftelijke antwoord van je verzekeraar nodig. Je moet minstens 18 zijn. Je verzekeraar moet de klacht in de afgelopen 12 maanden hebben behandeld. SKGZ behandelt alleen zaken die nog niet aan een rechter zijn voorgelegd.

Klopt de rekening, maar kun je die niet in één keer betalen? Vraag je verzekeraar vóór de vervaldatum om een betalingsregeling. Heb je hulp nodig bij meerdere schulden? Gebruik dan de gids over schuldhulp hieronder.

Lees ook deze gidsen:

• Nederlandse zorgverzekering: je verzekeringsplicht en aanmeldtermijn
• Toeslagen: welke toeslag kun je aanvragen?
• Schuldhulp in Nederland