Wet Inburgering 2021: Wat is er veranderd en wat betekent dit voor u? (A1–B2)

Op 1 januari 2022 heeft de Nederlandse overheid de oude inburgeringswet vervangen door de Wet inburgering 2021. Als uw plicht om in te burgeren — uw inburgeringsplicht — op of na die datum is gestart, valt u onder de nieuwe wet. De verandering is groot: gemeenten begeleiden nu uw volledige inburgeringsproces, het standaard taalniveau is verhoogd van A2 naar B1, en u wordt ingedeeld in een persoonlijke leerroute. Of u nu uiteindelijk mikt op A1, A2, B1 of B2, dit artikel legt precies uit wat de wet van 2021 heeft veranderd en wat dit in de praktijk voor u betekent.

Belangrijkste punten

Hier is een snel overzicht van de belangrijkste verschillen tussen het oude en het nieuwe systeem:

Welke wet geldt voor u?

De scheidslijn is simpel. Controleer de datum op uw officiële brief van DUO: als uw inburgeringsplicht begon vóór 1 januari 2022, dan geldt de Wet inburgering 2013 nog steeds — u heeft examens op A2-niveau nodig, u regelt uw eigen school en u heeft direct contact met DUO. Als de datum op of na 1 januari 2022 valt, geldt de Wet inburgering 2021 en heeft uw gemeente de leiding.

Weet u het niet zeker? Log in op Mijn Inburgering (uw persoonlijke DUO-portaal) — daar staat precies onder welke wet u valt, welke examens u moet doen en wat uw deadline is.

De gemeente heeft de regie

Onder het oude systeem stond u er in feite alleen voor: een taalschool vinden, aanmelden, uw A2-examens halen en de resultaten doorgeven. De wet van 2021 draait dat model om. Uw gemeente nodigt u nu uit voor een brede intake — een combinatie van een persoonlijk gesprek en de Leerbaarheidstoets (LBT), een korte toets die uw huidige vaardigheden meet. Op basis van deze resultaten bepaalt de gemeente welke leerroute bij uw situatie past.

Na de brede intake stelt de gemeente samen met u het persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP) op. In dit document staat welke leerroute u volgt, welke examens u moet halen, welk niveau u moet bereiken en eventuele aanvullende verplichtingen zoals de MAP of het PVT. Zodra uw PIP is vastgesteld, stuurt DUO een brief met de officiële startdatum van uw inburgeringstermijn. Vanaf dat moment begint de klok van drie jaar te lopen.

Drie leerroutes (A1–B2)

In plaats van het standaard A2-doel voor iedereen uit de oude wet, biedt de Wet 2021 drie verschillende routes. In uw PIP staat welke route u volgt.

B1-route (Meest voorkomend)

De B1-route bereidt u voor op betaald werk, vrijwilligerswerk of een vervolgopleiding. U doet de vier taalexamens op B1-niveau (Staatsexamen NT2 Programma I): Lezen, Luisteren, Schrijven en Spreken. U doet ook het KNM-examen (Kennis van de Nederlandse Maatschappij). Als u ten minste 600 uur taalles heeft gevolgd en B1 echt te moeilijk blijkt, kan de gemeente u toestaan om af te schalen naar A2-niveau.

Onderwijsroute

De Onderwijsroute is vooral gericht op jongere nieuwkomers en bereidt voor op een Nederlandse mbo-, hbo- of universitaire opleiding. U doet de taalexamens op B1- of B2-niveau (Staatsexamen NT2 Programma I of II), plus de vereiste kennisexamens. Welk niveau u nastreeft, hangt af van uw PIP.

Zelfredzaamheidsroute (Z-route)

De Z-route is gereserveerd voor mensen die B1 echt niet kunnen halen en ook de onderwijsroute niet kunnen volgen. U leert Nederlands op A1-niveau en richt zich op deelname aan de Nederlandse samenleving. U mag taal- en kennisexamens doen, maar deze zijn niet verplicht. De Z-route eindigt met een eindgesprek bij uw gemeente. In plaats van een diploma ontvangt u certificaten van de gemeente.

MAP vervangt ONA

Het oude portfolio-examen Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt (ONA) is geschrapt. In plaats daarvan is er de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) — een meer praktische module die volledig door uw gemeente wordt beheerd. De MAP richt zich op werken en werk zoeken in Nederland en bestaat uit twee delen: arbeidsmarkt en participatie. Uw gemeente legt de details uit tijdens de brede intake. Of u de MAP moet afronden, staat in uw PIP. De MAP is kosteloos.

Kosten en financiering

Een van de grootste veranderingen in de wet van 2021 is de manier waarop inburgering wordt gefinancierd. De nieuwe regels verschillen afhankelijk van uw migratiestatus. Zie voor een volledig overzicht onze gids over kosten, leningen en tarieven.

Asielstatushouders: uw gemeente betaalt uw cursuskosten. De eerste twee pogingen van elk examen zijn gratis, mits u ze doet op het niveau dat in uw PIP staat (een hoger niveau mag, een lager niveau niet). Als u meer dan twee pogingen nodig heeft, betaalt u de extra pogingen zelf. U kunt niet lenen bij DUO.

Gezinsmigranten en overige migranten: u kunt ervoor kiezen om zelf te betalen of een lening aan te vragen bij DUO. Leningen van DUO zijn alleen geldig voor cursussen bij goedgekeurde scholen die vermeld staan op zoekinburgerschool.nl. Onder de wet van 2013 konden asielstatushouders ook lenen — dat is niet langer het geval. Elk examenonderdeel kost € 50 (prijspeil 2026), met een totaal van € 250 voor vijf examens (Lezen, Luisteren, Schrijven, Spreken, KNM). De MAP is gratis.

Het participatieverklaringstraject (PVT) — het programma waarin u leert over de Nederlandse kernwaarden en de participatieverklaring ondertekent — is onder de wet van 2021 voor iedereen gratis. Onder de oude wet moesten niet-asielmigranten hier € 150 voor betalen.

De termijn van drie jaar en boetes

Zowel de oude als de nieuwe wet geven u drie jaar om uw inburgering af te ronden. Onder de wet van 2021 begint de klok te lopen wanneer DUO uw PIP bevestigt, niet wanneer u zich voor het eerst inschrijft bij een gemeente. Twee maanden voor uw deadline stuurt DUO een waarschuwingsbrief. Als u de deadline mist en geen reden heeft voor verlenging, kan DUO u een boete opleggen tot € 1.000 voor het niet afronden van uw leerroute, € 340 voor een onvoltooid PVT en € 340 voor een onvoltooide MAP.

Een boete beëindigt uw verplichting niet — u moet nog steeds inburgeren. Na een boete krijgt u extra tijd (tot twee jaar, afhankelijk van hoeveel examens u al heeft gehaald). In bepaalde situaties kunt u vóór de deadline om verlenging vragen: bijvoorbeeld als u een alfabetiseringscursus nodig had, als u een Nederlandse opleiding volgt of als uw gemeente te laat was met het regelen van uw cursus. Zie onze gids over vrijstellingen en bijzondere situaties voor details.

Oude wet vs. nieuwe wet: een vergelijking

De onderstaande tabel vat de belangrijkste verschillen samen tussen de Wet inburgering 2013 en de Wet inburgering 2021.

Vervolgstappen

Begrijpen welke wet op u van toepassing is, is de eerste stap. Dit is wat u vervolgens moet doen:

Officiële bronnen

De informatie in dit artikel is gebaseerd op de volgende officiële bronnen (peildatum februari 2026):

Bron: DUO / Inburgeren.nl, Rijksoverheid, Wet inburgering 2021 (februari 2026)