Uitleg over de B1-route: Eisen, Examens, Kosten & Tijdlijn (2026)

Bent u op of na 1 januari 2022 begonnen met inburgeren, dan wijst uw gemeente u toe aan een van de drie leerroutes. Voor de meeste nieuwkomers is dat de B1-route — het standaardtraject dat u voorbereidt op betaald werk, vrijwilligerswerk of een vervolgopleiding in Nederland. Deze gids behandelt alles wat u moet weten: de examens die u moet halen, de kosten, de termijn van drie jaar, wat er gebeurt als u tijd tekortkomt en hoe u afschalen of extra tijd kunt aanvragen.

Belangrijkste punten in het kort

Hier is een korte samenvatting voordat we de details induiken:

Wat is de B1-route?

Onder de Wet inburgering 2021 zijn er drie leerroutes: de B1-route, de Onderwijsroute en de Zelfredzaamheidsroute (Z-route). De B1-route komt het vaakst voor. Het doel is taalniveau B1 — geclassificeerd als "onafhankelijk gebruiker" volgens het ERK (Europees Referentiekader) — wat betekent dat u zich in de meeste dagelijkse situaties kunt redden, standaardteksten begrijpt en over vertrouwde onderwerpen kunt meepraten.

In tegenstelling tot de oude Wet inburgering 2013, die slechts A2 vereiste, legt de wet van 2021 de lat hoger op B1. Het idee is dat het bereiken van B1 u een sterkere basis geeft voor het vinden van werk of het volgen van een vervolgopleiding. De Onderwijsroute is gericht op studenten die naar het mbo, hbo of universiteit gaan en kan B1 of B2 vereisen. De Z-route is voor mensen die niveau B1 echt niet kunnen halen of de onderwijsroute niet kunnen volgen, en richt zich op zelfredzaamheid op A1-niveau.

Hoe het begint: De Brede Intake en uw PIP

Uw inburgeringstraject begint nadat u uw verblijfsvergunning heeft ontvangen en u zich heeft ingeschreven bij uw gemeente. DUO stuurt u een brief — dit kan tot acht weken duren — waarin wordt bevestigd dat u inburgeringsplichtig bent. Uw gemeente nodigt u vervolgens uit voor een brede intake.

De brede intake omvat een gesprek over uw achtergrond, doelen en omstandigheden, plus een Leerbaarheidstoets (LBT) — een test die uw leervaardigheid en huidige niveau meet. Op basis van de resultaten stelt de gemeente samen met u uw PIP (persoonlijk plan inburgering en participatie) op. In uw PIP staat welke leerroute u volgt, welke examens u moet halen en op welk niveau. Zodra het PIP definitief is, stuurt DUO nog een brief met uw officiële startdatum. Op die datum gaat de termijn van drie jaar in.

Verplichte examens

De B1-route vereist dat u binnen uw termijn van drie jaar verschillende onderdelen haalt. Uw PIP en het Mijn Inburgering-portaal laten precies zien welke onderdelen voor u gelden.

Taalexamens (Staatsexamen NT2 Programma I)

U moet alle vier de taalexamens op B1-niveau halen. Deze maken deel uit van het Staatsexamen NT2 Programma I, dat wordt afgenomen door DUO. Elk examen toetst een andere vaardigheid:

Deze examens op B1-niveau zijn aanzienlijk moeilijker dan het inburgeringsexamen op A2-niveau. De teksten zijn langer, de woordenschat is breder en er wordt van u verwacht dat u nuances begrijpt en meningen kunt uiten — niet alleen basiszaken regelen. Als u alle vier de onderdelen haalt, ontvangt u uw Staatsexamen NT2 Programma I diploma binnen ongeveer vier weken per post. Voor een vergelijking van wat elk niveau vereist, zie onze gids over A2 vs B1.

Kennis- en participatie-eisen

Naast de vier taalexamens moet u ook de volgende onderdelen afronden:

Tijdlijn: De termijn van drie jaar

U heeft drie jaar de tijd vanaf uw officiële startdatum (de datum in de brief van DUO, niet de datum van aankomst in Nederland) om alle onderdelen af te ronden. U kunt uw exacte deadline bekijken in Mijn Inburgering. Twee maanden voor uw deadline stuurt DUO een waarschuwingsbrief met een overzicht van uw voortgang.

Drie jaar klinkt lang, maar het gaat snel — zeker als u rekening houdt met wachtlijsten voor scholen, examenaanmeldingen en het verwerken van uitslagen. De meeste mensen wordt geadviseerd om zo vroeg mogelijk te beginnen met studeren en examens te boeken. Voor een gedetailleerd overzicht van hoe u uw tijd kunt indelen, zie ons artikel over de termijn van drie jaar en het aanvragen van extra tijd.

Kosten: Wie betaalt wat?

Hoeveel de B1-route kost, hangt af van of u asielstatushouder bent of gezinsmigrant/overige migrant. Elke examenpoging kost EUR 50, wat neerkomt op een totaal van EUR 250 voor de vijf examens (vier taalexamens + KNM). MAP en PVT zijn gratis.

Asielstatushouders

Als u een asielstatus heeft, betaalt de gemeente uw taalcursus. U krijgt ook de eerste twee pogingen per examen gratis — zolang u het examen doet op het niveau dat in uw PIP staat (of hoger). Als u de eerste keer slaagt, mag u hetzelfde examen één keer op een hoger niveau overdoen, ook gratis. Een derde poging en volgende pogingen zijn voor eigen rekening. Onder de Wet 2021 kunnen asielstatushouders niet lenen bij DUO voor extra kosten.

Gezinsmigranten en overige nieuwkomers

Gezinsmigranten en andere nieuwkomers moeten hun eigen taalcursussen en examens betalen. U kunt echter een lening bij DUO aanvragen om deze kosten te dekken. U kunt lenen voor cursussen op A2-, B1- of B2-niveau (de school moet vermeld staan op zoekinburgerschool.nl), lesmateriaal zoals boeken en examengeld. U kunt niet lenen voor zaken als een laptop, administratiekosten of intakekosten. De hoogte van de lening hangt af van uw inkomen — DUO bepaalt waarvoor u in aanmerking komt.

Het terugbetalen begint zes maanden nadat u klaar bent met inburgeren en u heeft tien jaar de tijd om af te lossen. De rente voor 2025 is 2,21%, wat telkens voor vijf jaar vaststaat. Lees voor een volledig overzicht onze gids over kosten, leningen en tarieven.

Wat als B1 te moeilijk is? Afschalen naar A2

Niet iedereen kan binnen de termijn niveau B1 halen, en de wet houdt daar rekening mee. Als u ten minste 600 uur taalles heeft gevolgd en het lukt u nog steeds niet om de B1-examens te halen, kunt u het gesprek aangaan over afschalen met uw gemeente. Als zij akkoord gaan, wordt uw PIP aangepast zodat u de taalexamens op A2-niveau (het inburgeringsexamen) doet in plaats van B1.

Dit is geen automatisch recht — het vereist een gezamenlijke beslissing met uw contactpersoon bij de gemeente op basis van uw inzet en voortgang. De drempel van 600 uur is belangrijk: het toont aan dat u een serieuze poging heeft gedaan voordat u om aanpassing vroeg. Zelfs na het afschalen blijft u administratief gezien in de B1-route, wat van belang is voor zaken als verlenging van de termijn. Voor meer informatie over de 600-urenregel en hoe deze werkt met vrijstellingen, zie ons artikel over de 600-urenregel.

De deadline missen: Boetes en extra tijd

Als uw termijn van drie jaar verloopt en u niet alle onderdelen heeft afgerond, stuurt DUO een vooraankondiging met de mogelijke boete. Na beoordeling van uw situatie beslissen zij of de boete wordt opgelegd en hoe hoog deze zal zijn.

Boetes onder de Wet 2021

De maximale boete voor het niet tijdig afronden van uw leerroute is EUR 1.000. Het exacte bedrag hangt af van verschillende factoren: of u asielstatushouder of gezinsmigrant bent, hoeveel cursusuren u heeft gevolgd, hoeveel examenpogingen u heeft gedaan en hoeveel onderdelen u al heeft gehaald. Daarnaast zijn er aparte boetes van EUR 340 elk voor het niet tijdig afronden van PVT of MAP. Lees onze boetegids voor een gedetailleerd overzicht van hoe boetes worden berekend.

Extra tijd na een boete

Het krijgen van een boete beëindigt uw verplichting niet — u moet uw inburgering nog steeds afronden. Na de boete krijgt u extra tijd, gebaseerd op hoeveel examens u al heeft gehaald:

Voor het te laat afronden van PVT of MAP krijgt u zes maanden extra per onderdeel (of een jaar als beide te laat zijn). Als u meerdere boetes heeft, geldt alleen de langste verlenging — ze worden niet bij elkaar opgeteld.

Extra tijd aanvragen vóór de deadline

U hoeft niet te wachten tot u de deadline mist. Onder de Wet 2021 kunt u proactief verlenging van uw inburgeringstermijn aanvragen als u een geldige reden heeft. Voor de meeste verlengingen geldt dat uw termijn minstens 2,5 jaar geleden is gestart. Veelvoorkomende redenen zijn:

Er is ook een automatische verlenging van zes maanden voor mensen die veel cursusuren en examens hebben gedaan, maar nog niet klaar zijn. Voor asielstatushouders vereist dit dat u minstens twee van de vier taalexamens heeft gehaald, geslaagd bent voor KNM, alle in uw PIP vermelde cursusuren heeft gevolgd en PVT en MAP heeft afgerond. Voor gezinsmigranten heeft u minstens 450 uur taalcursus nodig bij een school met het BOW-keurmerk (Blik op Werk). Alle details vindt u in onze gids over extra tijd.

Vrijstellingen en bijzondere situaties

In sommige gevallen kunt u gedeeltelijk of volledig worden vrijgesteld van de inburgeringsplicht. Een vrijstelling kan van toepassing zijn als u al een Nederlands, Belgisch of Surinaams diploma heeft dat in het Nederlands is behaald, of als u 10 jaar of langer in Nederland woont en minstens 5 jaar heeft gewerkt. Ernstige ziekte of een beperking kan u ook in aanmerking laten komen voor een ontheffing, wat betekent dat u vrijgesteld wordt van sommige of alle examens.

Als u al een of meer onderdelen van het Staatsexamen NT2 heeft gehaald voordat u begon met inburgeren, hoeft u deze niet opnieuw te doen — onder de Wet 2021 wordt dit automatisch erkend zolang het niveau overeenkomt met uw PIP of hoger is. Zodra u de AOW-leeftijd bereikt, bent u niet langer inburgeringsplichtig. Voor de volledige lijst met vrijstellingen en hoe u deze aanvraagt, zie onze gids over vrijstellingen en bijzondere situaties.

Na de afronding: Diploma en vervolgstappen

Zodra u alle vier de taalexamens heeft gehaald, ontvangt u uw Staatsexamen NT2 Programma I diploma per post, meestal binnen vier weken. In combinatie met het behalen van KNM, het afronden van MAP en het ondertekenen van het PVT, betekent dit dat u aan uw inburgeringsplicht heeft voldaan. DUO zal uw status bijwerken in Mijn Inburgering.

Uw diploma opent deuren die verder gaan dan alleen inburgering. Om te naturaliseren (Nederlander worden), heeft u ofwel het inburgeringsdiploma op A2-niveau nodig, of het Staatsexamen NT2 op B1- of B2-niveau. Om een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd aan te vragen, heeft u het inburgeringsdiploma nodig. Het afronden van B1 in plaats van A2 geeft u voor beide een sterkere uitgangspositie.

Hoe u zich voorbereidt: Volgende stappen

De B1-route is veeleisend, maar met de juiste voorbereiding goed te doen. Dit kunt u nu al doen:

Officiële bronnen