Z-route: wat moet je doen voor inburgering?

De Zelfredzaamheidsroute, kortweg Z-route, is een leerroute onder de Wet inburgering 2021. Je leert zelfstandig leven en Nederlands op A1 (Nederlands op basisniveau voor eenvoudige dagelijkse taken). DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) beschrijft de routes in het overzicht van de drie leerroutes (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Je volgt de Z-route samen met je gemeente. In je persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP) staan je leerroute en de onderdelen die je moet afronden.

Je moet het participatieverklaringstraject (PVT) en de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) afronden, tenzij je een vrijstelling hebt. De pagina van DUO over kennisexamens (Externe website, opent in een nieuw tabblad) legt deze onderdelen uit.

Je gemeente bepaalt na de brede intake welke leerroute je volgt. Bij deze eerste beoordeling kijkt de gemeente naar je leerbaarheid, opleiding, werkervaring, gezondheid, gezinssituatie en zelfstandigheid. De Z-route is voor mensen die verplicht moeten inburgeren. Deze route past als de B1-route (route naar B1, Nederlands waarmee je zelfstandig dagelijkse zaken kunt regelen) of de onderwijsroute te moeilijk is binnen de inburgeringstermijn.

Na de brede intake stelt je gemeente je PIP op. Staat daarin dat je de Z-route volgt? Vraag de gemeente om uitleg over je uren, activiteiten, begeleiding en controlemomenten. De regels voor alle drie de routes staan in Wet inburgering 2021: leerroutes en eisen.

De routes hebben verschillende doelen: Nederlands op B1, verder leren op een opleiding of dagelijks Nederlands gebruiken en meedoen.

Lees over de verschillen tussen Nederlands op A1, A2 en B1 in Nederlandse taalniveaus van A1 tot B2 (Nederlands voor ingewikkeldere onderwerpen).

Voor de Z-route moet je normaal 800 uur les volgen in Nederlands als tweede taal (NT2) en Kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM). Lessen in lezen en schrijven voor beginners kunnen ook meetellen. De regels voor de Z-route in het Besluit inburgering 2021 (Externe website, opent in een nieuw tabblad) bepalen deze eisen.

Asielstatushouders zijn mensen met een asielverblijfsvergunning en bepaalde gezinsleden die bij deze groep horen. Zij moeten ook 800 uur participatie doen. Met deze activiteiten leer je zelfstandig leven en meedoen in de samenleving. Je moet ze samen met andere mensen doen in een Nederlandstalige omgeving. Gezinsmigranten en overige migranten buiten deze asielgroep hoeven geen aparte 800 uur participatie te doen.

De uren voor PVT en MAP tellen mee voor de 800 participatie-uren van asielstatushouders. In je PIP staat welke onderdelen je moet afronden en welke vrijstellingen je hebt gekregen.

Sinds 10 juli 2025 kan je gemeente bepaalde onderwijsuren laten meetellen voor de 800 lesuren. De wijziging voor onderwijsuren (Externe website, opent in een nieuw tabblad) geldt voor lessen in Nederlands en kennis van de samenleving vanaf twee jaar vóór je PIP. Dezelfde regels gelden als je PIP vóór 10 juli 2025 is vastgesteld. De gemeente beslist welke uren meetellen.

Je gemeente beoordeelt of meer lessen in de klas binnen de Z-route je Nederlands zouden verbeteren. Eerdere onderwijsuren kunnen alleen meetellen voor jonge deelnemers aan de Z-route voor wie die lessen geen meerwaarde hebben. Divosa (vereniging voor leidinggevenden in het sociaal domein) legt deze grens uit in de toelichting op het meetellen van eerdere onderwijsuren (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Vraag of deze mogelijkheid voor je geldt als je één van deze soorten onderwijs hebt gevolgd:

• Praktijkonderwijs.
• Voortgezet speciaal onderwijs, met een uitstroomprofiel voor werk of dagbesteding.
• Een entreeopleiding (basisopleiding voor een beroep).
• Een internationale schakelklas (klas voor nieuwkomers) die je voorbereidt op één van deze opleidingen.

Je moet bij deze lessen persoonlijk aanwezig zijn geweest om ze te laten meetellen. Digitale lessen kunnen meetellen als ze vanwege de coronacrisis via internet werden gegeven. Elk lesuur telt één keer, ook als het over zowel Nederlands als de samenleving ging. Vraag je gemeente welke uren mogen meetellen. De uitleg van Divosa over lesuren die meetellen (Externe website, opent in een nieuw tabblad) beschrijft deze voorwaarden.

Door deze uren mee te tellen, hoef je minder lesuren te volgen. De 800 participatie-uren voor asielstatushouders blijven wel gelden. Vraag je gemeente om schriftelijk te bevestigen welke uren meetellen of welke eisen zijn aangepast.

A2-taalexamens zijn vrijwillig in de Z-route. Wil je een examen doen en vindt je gemeente dat je dat kunt? Dan zet de gemeente deze keuze in je PIP. Je moet de verplichte lessen, activiteiten en het eindgesprek nog steeds afronden.

Oefen Nederlands voor dagelijkse taken, zoals bellen, afspraken maken, school, zorg, werk, vervoer en brieven van de gemeente lezen.

Kies je voor een A2-examen? Begin dan met de officiële A2-oefenexamens van DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad). Voor extra gratis oefenmateriaal kun je de A2-samenvattingen en werkboeken van Inburgering.org gebruiken.

MAP is de module over werk onder de Wet inburgering 2021. Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt (ONA) is een apart examen onder de Wet inburgering 2013 of voor vrijwillige inburgering.

Heb je MAP afgerond en wil je vrijwillig het A2-inburgeringsdiploma halen? Dan kun je een vrijstelling van ONA krijgen. Onder de Wet inburgering 2021 regel je dat in twee stappen:

1. Geef aan DUO door dat je vrijwillig het A2-inburgeringsdiploma wilt halen.
2. Vraag na het afronden van MAP aan je gemeente om de datum van je MAP-eindgesprek in je PIP te zetten.

DUO stuurt je daarna binnen 8 weken een brief met je vrijstelling van ONA. Je hoeft deze vrijstelling niet apart aan te vragen. Lees de regels van DUO voor vrijstelling van ONA na MAP (Externe website, opent in een nieuw tabblad).

Als je de verplichte onderdelen hebt afgerond, sluit je de Z-route af met een eindgesprek bij je gemeente. Je krijgt een inburgeringscertificaat. Heb je een kopie nodig? Vraag die dan aan de gemeente. De pagina van DUO over diploma’s en certificaten (Externe website, opent in een nieuw tabblad) legt het verschil uit tussen dit certificaat en een inburgeringsdiploma.

Je Z-routecertificaat kan een reden zijn voor vrijstelling van de inburgeringseis bij bepaalde sterkere verblijfsvergunningen. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) (Externe website, opent in een nieuw tabblad) beslist of je daarvoor in aanmerking komt. Lees voor de andere voorwaarden Nederlandse verblijfsvergunningen: welke past bij je situatie?.

De normale inburgeringstermijn is drie jaar. Bekijk je datums in Mijn Inburgering (de persoonlijke omgeving van DUO). Onder de Wet inburgering 2021 stuurt DUO je startdatum nadat je gemeente je PIP heeft vastgesteld.

Asielstatushouders moeten doorgaan met inburgeren. DUO geeft hun geen boete als ze te laat klaar zijn. Gezinsmigranten en overige migranten kunnen wel een boete krijgen als ze de termijn missen en geen recht hebben op extra tijd. De boeteregels van DUO (Externe website, opent in een nieuw tabblad) leggen dit verschil uit.

Je gemeente kan je apart een boete geven als je niet meewerkt aan de begeleiding uit je PIP of de verplichte activiteiten. Dit geldt ook voor asielstatushouders. Artikel 23 van de Wet inburgering 2021 (Externe website, opent in een nieuw tabblad) beschrijft deze gemeentelijke boetes.

Bij ziekte, een laat cursusaanbod van je gemeente, problemen met je school of een andere ernstige situatie kun je soms extra tijd krijgen. Vraag je gemeente vroeg welke regels van DUO voor extra tijd (Externe website, opent in een nieuw tabblad) voor je gelden. Controleer wanneer je een aanvraag kunt doen en begin alvast bewijs te verzamelen.

Heb je een brief over een boete? Lees dan de gids over inburgeringsboetes.

Staat in je PIP dat je de Z-route volgt? Controleer dan deze punten samen met je gemeente:

• Je leerroute, lesuren, activiteiten en eerdere onderwijsuren die mogen meetellen.
• Je verplichtingen voor PVT en MAP, eventuele vrijwillige examens en het eindgesprek.
• Je termijn, begeleiding en controlemomenten.

Vraag welke plaatselijke activiteiten meetellen voor participatie. Bewaar aanwezigheidslijsten, elektronische berichten, brieven over afspraken en bevestigingen van activiteiten. Is je route vertraagd of onduidelijk, of past die niet bij wat je kunt leren? Neem schriftelijk contact op met je gemeente en bewaar een kopie.

Heb je een verblijfsvergunning nodig of wil je Nederlander worden? Controleer vóór je aanvraag welke regels gelden voor je certificaat.

Dreig je de termijn te missen? Controleer de regels voor extra tijd en verzamel bewijs van de vertraging.

• PIP: wat controleer je in je persoonlijk plan?
• Je inburgeringstermijn van drie jaar en extra tijd
• Inburgeringsbewijs voor naturalisatie