De aan het-vorm: zeggen dat je iets aan het doen bent (aan het werken)

De aan het-vorm gebruik je om te zeggen dat een handeling bezig is, net zoals het Engels de -ing-vorm gebruikt: Ik ben aan het lezen. Je bouwt hem met het werkwoord zijn, de vaste woorden aan het en een werkwoord.

Neem een vorm van zijn, voeg de twee vaste woorden aan het toe en eindig met de infinitief — het hele werkwoord in de -en-vorm: Wij zijn aan het koken.

1. Vervoeg zijn zodat het bij het onderwerp past: ik ben, jij bent, hij/zij is, wij/jullie/zij zijn.
2. Voeg de vaste woorden aan het toe (die veranderen nooit).
3. Zet de infinitief helemaal achteraan: lezen, werken, koken. Ik ben aan het werken.

Voor de verleden tijd gebruik je de verledentijdsvormen van zijn — was voor één onderwerp, waren voor meer dan één: Wij waren aan het wandelen.

Als de handeling een object heeft (datgene waarop de handeling gericht is) of een wederkerend voornaamwoord, komt dat woord tussen de vorm van zijn en aan het te staan, en de infinitief blijft achteraan.

• Ik ben een brief aan het schrijven. — het object een brief komt vóór aan het.
• Hij is de tuin aan het harken.
• Mijn zus is zich aan het wassen. — het wederkerend voornaamwoord zich komt op dezelfde plek.

Een scheidbaar werkwoord splitst hier niet: het blijft heel aan het eind staan. Ik ben mijn kamer aan het opruimen. — opruimen houdt zijn voorvoegsel.

• Voor een handeling die nu bezig is: Wacht even, ik ben aan het eten.
• Voor een handeling op de achtergrond die door een andere gebeurtenis onderbroken wordt, meestal in de verleden tijd: Hij was de ramen aan het schoonmaken toen de telefoon ging.
• Om te benadrukken dat iets bezig en nog niet klaar is, waar de gewone tegenwoordige tijd meer als een gewoonte of een feit zou klinken.
• zitten, staan, liggen of lopen + te + infinitief is een nauw verwant alternatief dat ook de lichaamshouding aangeeft — zie de vorm met houdingswerkwoorden.

Het Nederlands zet de aan het-vorm bijna nooit in de voltooide tijd. Het Engels rekt een activiteit moeiteloos over de tijd op met have been — I have been reading all evening — maar het Nederlands kiest in plaats daarvan de gewone voltooide tijd: Ik heb de hele avond gelezen. Wil je toch het gevoel van een uitgerekte activiteit vasthouden, dan kun je de aan het-vorm afronden met geweest: Ze zijn de hele middag aan het tuinieren geweest. Je komt dit patroon zelden tegen; het heeft maar één taak: aangeven hoe lang de activiteit duurde.

Engelstaligen grijpen te vaak naar de aan het-vorm. Het Engels gebruikt de -ing-vorm ook voor gewoontes en plannen (I am working in Amsterdam, I am flying home tomorrow), maar het Nederlands gebruikt daarvoor de gewone tegenwoordige tijd: Ik werk in Amsterdam; Ik vlieg morgen naar huis. Bewaar aan het voor een handeling die echt bezig is. Een tweede misser is het weglaten van het — de woorden zijn aan het, nooit aan alleen: Ik ben aan het werken, niet Ik ben aan werken.