Welke Nederlandse zelfstandige naamwoorden krijgen de?

De tafel staat buiten. De meeste zelfstandige naamwoorden in het enkelvoud krijgen de. Toch kun je het lidwoord bij veel woorden niet uit de vorm of betekenis afleiden. Leer zulke woorden daarom meteen met hun lidwoord.

Drie groepen geven houvast: namen voor personen, zoals de vrouw; namen voor fruitsoorten en planten, zoals de appel; en alle meervouden, zoals de glazen. Voor het meervoud geldt een vaste regel: als je een bepaald lidwoord gebruikt, is dat altijd de.

• De meeste woorden voor personen en beroepen krijgen de: de vrouw, de dokter, de leraar. Veelvoorkomende uitzonderingen in het enkelvoud zijn het kind, het lid en het slachtoffer. Een samenstelling volgt het laatste deel. Daarom zeg je het Kamerlid en het afdelingshoofd.
• Namen voor fruitsoorten, bomen en planten zijn meestal de-woorden: de appel, de boom, de bloem. Gebruik dit als aanwijzing, niet als volledige regel; het algemene woord is het fruit.
• Elk zelfstandig naamwoord in het meervoud krijgt de als het een bepaald lidwoord heeft. Het lidwoord in het enkelvoud maakt niet uit: het glas → de glazen, en het meisje → de meisjes.

de opleiding, de vrijheid en de politie krijgen allemaal de. Hun uitgangen geven nuttige aanwijzingen. Sommige aanwijzingen gelden alleen als de uitgang het zelfstandig naamwoord vormt; dezelfde laatste letters kunnen ook in woorden zonder zo’n verband staan.

Een achtervoegsel is meer dan alleen de laatste letters. In opleiding vormt -ing een zelfstandig naamwoord en bepaalt het achtervoegsel mede het lidwoord de. Het ding eindigt toevallig op dezelfde letters. Zo vormt -er een persoonsaanduiding in de bakker, terwijl het water alleen op de letters er eindigt.

de vriendschap en de wetenschap krijgen de, terwijl het lidmaatschap en het genootschap het krijgen. De betekenis geeft alleen een tendens. Woorden voor een toestand of eigenschap en sommige woorden die van werkwoorden zijn gemaakt, krijgen vaak de. Woorden voor een rol of status krijgen vaak het. Dat geldt ook voor sommige namen van instellingen. Verschillende veelvoorkomende woorden moet je apart leren, waaronder de boodschap (bericht of winkelklus), het gezelschap, het landschap en het gereedschap.

de vrouw wordt als verkleinwoord in het enkelvoud het vrouwtje en in het meervoud de vrouwtjes. Elk verkleinwoord in het enkelvoud krijgt het, ook woorden voor personen. Elk meervoud met een bepaald lidwoord krijgt de, ook meervouden van verkleinwoorden. Daarom is het het meisje, maar de meisjes.

Schrijf de tafel, niet alleen tafel, op een woordkaart. Zo leer je het lidwoord meteen bij het enkelvoud. Als er geen betrouwbare aanwijzing is, is de de waarschijnlijkste gok omdat de meeste zelfstandige naamwoorden de-woorden zijn. Controleer het woord daarna in een woordenboek of woordenlijst.

Gebruik het overzicht van de en het voor het bredere lidwoordsysteem en welke zelfstandige naamwoorden het krijgen voor de andere aanwijzingen. Bekijk het meervoud op -en om veelvoorkomende meervouden te vormen.