Dubbele of enkele klinkers in het Nederlands (aa/a, oo/o)

Het Nederlands schrijft dezelfde lange klinkerklank met één letter of met twee, afhankelijk van de lettergreep. Je schrijft maan met een dubbele aa maar manen met een enkele a — de klank is identiek.

Schrijf een dubbele klinker (aa, ee, oo, uu) voor een lange klank in een gesloten lettergreep — een die eindigt op een medeklinker; schrijf een enkele klinker voor dezelfde lange klank in een open lettergreep — een die eindigt op de klinker zelf. Een korte klinker is altijd één letter in een gesloten lettergreep.

1. Lange klinker, gesloten lettergreep (eindigt op een medeklinker) → verdubbel hem: maan, boom, muur, steen.
2. Lange klinker, open lettergreep (eindigt op de klinker) → één letter: ma-nen, bo-men, mu-ren, ste-nen. Een lettergreep eindigt normaal niet op een dubbele klinker (de ee aan het woordeind hieronder is de uitzondering).
3. Korte klinker → altijd één letter, altijd in een gesloten lettergreep: man, bom, kat, pen.

De vijf lange klinkers zijn aa, ee, oo, uu en ie. Merk op dat de lange i wordt geschreven als ie (dier), niet als ii, en dat hij niet inkort tot één letter zoals de andere. Of een lettergreep open of gesloten is, wordt bepaald door de open/gesloten-lettergreepregel en hoe je het woord splitst.

Er is één plek waar een lange klinker zijn dubbele letter houdt in een open lettergreep: de ee aan het woordeind. Een enkele e aan het eind van een woord is de zwakke uh-klank (de, ze, je), dus om daar een lange e-klank te schrijven houd je beide letters: twee, zee, idee.

Als zo'n woord een uitgang krijgt, blijft de dubbele ee staan en markeert een trema de splitsing: zee → zeeën, idee → ideeën. De andere lange klinkers hebben dit niet nodig: een enkele a, o of u aan het eind van een woord is al lang (na, zo, nu), dus er is geen zwakke uh om te vermijden. Alleen een enkele e aan het eind wordt een sjwa, dus alleen ee blijft dubbel.

Een veelgemaakte misser is een dubbele klinker schrijven in een open lettergreep, zoals maanen of boomen. Moedertaalsprekers zien het meteen, want een klinker die zijn eigen lettergreep afsluit, is vanzelf lang — een tweede letter voegt niets toe en leest gewoon als een spelfout. Splits het woord eerst: als de klinker zijn lettergreep afsluit (ma-nen, bo-men), is één letter genoeg.