Open en gesloten lettergrepen: klinkers lang of kort houden

De Nederlandse spelling verandert een woord als je er een uitgang aan toevoegt, zodat de klinker hetzelfde blijft klinken. Daarom wordt maan manen maar man mannen. Wat erachter zit, is de open of gesloten lettergreep.

Een lettergreep die op een klinker eindigt, is open, en een enkele klinker is daar lang; een lettergreep die op een medeklinker eindigt, is gesloten, en een enkele klinker is daar kort. Als je -en toevoegt, past het Nederlands de spelling aan zodat de klinker in hetzelfde soort lettergreep blijft.

1. Verdeel het woord in lettergrepen. Eén medeklinker tussen twee klinkers gaat mee naar de volgende lettergreep (ma-nen), terwijl een dubbele medeklinker wordt gesplitst, één naar elke lettergreep (man-nen). (Meer hierover in woorden in lettergrepen verdelen.)
2. Als de klinker aan het eind van zijn lettergreep staat (open), is hij lang: ma-nen — de a is lang, dus één letter is genoeg.
3. Als een medeklinker de lettergreep sluit, is een enkele klinker kort: man-nen — de a is kort, kort gehouden door de n te verdubbelen.

Zo kan dezelfde beginletter a lang of kort zijn, alleen afhankelijk van wat de lettergreep sluit. Aan de klinker zelf verandert niets — alleen aan zijn omgeving.

Een woord met een lange klinker blijft lang als het groeit. -en toevoegen aan maan zou maa-nen geven, maar een lettergreep eindigt nooit op een dubbele klinker, dus valt er één a weg: ma-nen. De a staat nu aan het eind van zijn lettergreep, nog steeds lang. Andersom, van het meervoud bomen terug naar het enkelvoud, zou de o in een gesloten lettergreep terechtkomen (bom), waar een enkele klinker kort is — dus verdubbel je hem om hem lang te houden: boom.

Een woord met een korte klinker moet ook kort blijven. -en toevoegen aan man zou ma-nen geven, waar de a open en lang wordt — de verkeerde klank. Om de lettergreep gesloten te houden, verdubbel je de medeklinker: man-nen. De extra letter wordt niet twee keer uitgesproken; hij laat alleen zien dat de klinker ervoor kort is.

Deze motor stuurt de meeste spellingveranderingen in het Nederlands: het meervoud op -en, werkwoordsvormen en uitgangen van bijvoeglijke naamwoorden leunen er allemaal op. Welke letters je precies schrijft voor de lange klinker — één of twee — lees je in dubbele of enkele klinkers.

De regel geldt alleen voor een enkele klinker. Een vaste klinkercombinatie als oe, eu, ui of ei telt al als één geheel en verdubbelt nooit een volgende medeklinker en laat nooit een letter vallen. Dus deur → deuren, trein → treinen, niet deurren of treinnen. Controleer of je één gewone klinker of een vaste combinatie hebt voordat je de regel toepast.