al, alle, allemaal, elk, ieder, alles, iedereen: 'alle' en 'elke' in het Nederlands

Het Nederlands heeft verschillende woorden voor 'alle' en 'elke', en welk woord je kiest hangt af van waar het staat en of het naar personen of dingen verwijst: alle kinderen, al mijn geld, Ze zijn allemaal ziek. Deze pagina zet al, alle, allen en allemaal op een rij, plus elk en ieder, en de zelfstandige woorden alles en iedereen.

Gebruik alle direct vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord, al vóór een lidwoord of ander voornaamwoord, en allemaal wanneer 'alle' ná het bijbehorende zelfstandig naamwoord komt. Allen is een formeel woord dat alleen naar personen verwijst.

• Alle kinderen kregen een cadeau. — alle + meervoudig zelfstandig naamwoord.
• Hij heeft al mijn boeken geleend. — al vóór het bezittelijk voornaamwoord mijn.
• De borden zijn allemaal schoon. — allemaal ná het onderwerp.
• Allemaal kan naar personen of dingen verwijzen; allen is formeel en alleen voor personen.

Elk en ieder staan vóór een enkelvoudig zelfstandig naamwoord; ze krijgen -e vóór een de-woord en blijven onverbogen vóór een het-woord — dezelfde de/het-splitsing die ook de uitgangen van bijvoeglijke naamwoorden stuurt. De twee woorden zijn onderling verwisselbaar, met een lichte neiging om ieder voor personen en elk voor dingen te gebruiken.

Elke ochtend drink ik koffie. — ochtend is een de-woord, dus elke krijgt -e. Vóór een het-woord blijft de vorm onverbogen: Elk kaartje kost vijf euro. Omdat elk en ieder enkelvoudig zijn, blijven het zelfstandig naamwoord en het werkwoord ook enkelvoudig: Iedere klant krijgt korting. Hetzelfde patroon zie je in de uitdrukking Op elk potje past een dekseltje.

Alles en iedereen staan op zichzelf, zonder zelfstandig naamwoord erachter, en gelden allebei als enkelvoud — dus het werkwoord is ook enkelvoud.

• Alles is klaar. — enkelvoudig werkwoord is, niet zijn.
• Iedereen is welkom op het feest.
• Iedereen heeft een geldig ticket nodig.
• Net als iemand splitst het Nederlands 'everyone' niet van 'anyone': beide zijn iedereen.

Een zelfstandig gebruikt alle- of beide-woord dat naar personen verwijst (zonder zelfstandig naamwoord erachter) krijgt -n; voor dingen niet. Zo blijft het beide vóór een zelfstandig naamwoord of voor dingen, maar wordt het beiden wanneer het op zichzelf staat en naar personen verwijst.

• beide boeken — vóór een zelfstandig naamwoord, geen -n.
• Beide zijn goed. — zelfstandig, voor dingen, geen -n.
• Beiden kwamen te laat. — zelfstandig, voor personen, -n toegevoegd.
• In het alledaagse Nederlands wordt 'beide' vaak vervangen door allebei: Ze zijn allebei geslaagd.

Dezelfde -n-regel geldt voor allen, sommigen, enkelen en velen. Zie de korte gids over de -n-regel voor personen en de aangrenzende pagina over enkele, meerdere, weinig en veel.

Wanneer 'alle' gevolgd wordt door de, het, die, mijn of een ander lidwoord of voornaamwoord, gebruik je al, niet alle: al de gasten, al het geld, al die vragen. Leerders grijpen overal naar alle en maken zo alle de gasten, wat fout is. Houd alle voor het geval zonder lidwoord ertussen: alle gasten.