elkaar: het wederkerig voornaamwoord

Elkaar wijst op een wederkerige handeling tussen twee of meer mensen — ze doen iets over en weer. Ze kennen elkaar. Het is één vast woord dat nooit verandert voor persoon of getal, dus het is een van de makkelijkere voornaamwoorden om te gebruiken.

Zet elkaar op zijn gewone voorwerpsplaats — meestal direct na het werkwoord, of na een voorzetsel. Het heeft één bezitsvorm, elkaars, en twee stilistische varianten die je hoort of leest.

• elkaar — het standaard, alledaagse woord: We schrijven elkaar elke week.
• elkaars — de bezitsvorm: De kinderen dragen elkaars jassen.
• elkander — een formele, ouderwetse variant van elkaar, vooral in plechtigheden en schrijftaal.
• mekaar — een informele, gesproken variant: Ze hebben mekaar al jaren niet gezien.

Omdat elkaar een voorwerpsvoornaamwoord is, neemt het dezelfde plek midden in de zin in als andere voorwerpen — zie waar voorwerpsvoornaamwoorden staan.

Een voorzetsel komt gewoon vóór elkaar, en verschillende van deze combinaties zijn vaste uitdrukkingen geworden.

• met elkaar: Ze praten veel met elkaar.
• na elkaar: De gasten kwamen kort na elkaar aan.
• achter elkaar: Ze werkte drie dagen achter elkaar.
• door elkaar: Alle papieren liggen door elkaar.
• bij elkaar: We horen bij elkaar.

Verwar elkaar niet met een wederkerend voornaamwoord als zich. Zich richt de handeling terug op dezelfde persoon; elkaar stuurt hem tussen verschillende personen.

• Wederkerend — elke persoon handelt op zichzelf: Ze wassen zich.
• Wederkerig — ze handelen op elkaar: Ze wassen elkaar.
• Het verschil kan de betekenis volledig omdraaien: Ze stelden zich voor versus Ze stelden elkaar voor.

Het Engels schrijft 'each other' als twee woorden en voegt een apostrof toe voor 'each other's'. Het Nederlands doet geen van beide. Schrijf elkaar als één woord, en de bezitsvorm als elkaars — geen apostrof, alleen een -s: Ze vertrouwen elkaar, Ze waarderen elkaars werk.