Aan het eind -d of -t? Woordeindes spellen in het Nederlands

Hond schrijf je met een -d op het eind. De laatste medeklinker klinkt als t, dus aan de korte vorm hoor je niet welke letter je moet schrijven. Een verwante vorm met een klinker na de medeklinker onthult de spelling: honden heeft een d.

Gebruik een verwante vorm waarin na de medeklinker een klinker volgt. Hond → honden geeft een -d op het eind. Kat → katten geeft een -t op het eind.

Deze controle werkt alleen als dezelfde medeklinker in een regelmatige verwante vorm direct vóór de klinker staat. Is dat niet zo, kijk dan in een woordenboek.

1. Kies een verwante vorm die je kent. Het meervoud -en, de bijvoeglijke uitgang -e en de uitgang van de vergrotende trap -er werken vaak: hond → honden en hard → harder.
2. Zoek dezelfde medeklinker direct vóór de klinker: honden heeft een d, terwijl katten een t heeft.
3. Neem die medeklinker over in de korte vorm: schrijf hond en kat.

Dit uitspraakpatroon heet eindverscherping. Een lettergreep is één gesproken deel van een woord: hond heeft er één en admiraal heeft er drie. Aan het eind van een lettergreep klinkt een d meestal als t. Een b klinkt meestal als p. De Nederlandse spelling houdt d of b als hetzelfde deel van het woord die letter in een verwante vorm laat zien.

Het gaat om het eind van een lettergreep, niet per se om het eind van een woord. De geschreven d in admiraal spreek je ook uit als t, omdat hij de eerste lettergreep afsluit.

Krab klinkt alsof het op p eindigt, terwijl krabben de geschreven b onthult. De werkwoordsvorm ik heb houdt ook b, omdat hebben die letter laat zien.

Ik word en hij wordt gebruiken de geschreven stam word van worden. De vorm met ik krijgt geen uitgang. De vorm met hij krijgt -t, dus de spelling bestaat uit de laatste d van de stam plus de uitgang t: word + t → wordt.

Zowel word als wordt eindigt op één t-klank. Aan de uitspraak hoor je de toegevoegde -t na de laatste d van de stam niet. Gebruik daarom de regel voor het onderwerp; zie de -dt-regel en de snelle controle in d, t of dt?.

Brieven wordt brief en huizen wordt huis. Bij regelmatige Nederlandse woordparen van dit type schrijf je in de korte vorm f of s; je houdt geen v of z. Lees waarom v een f wordt en z een s voor die regel.

Een leenwoord is een woord dat uit een andere taal is overgenomen. Ook leenwoorden krijgen eindverscherping: club houdt de geschreven b, maar eindigt meestal op een p-klank. Sommige leenwoorden houden hun overgenomen spelling: quiz houdt de geschreven z, hoewel de laatste medeklinker in het Nederlands meestal als s klinkt. Zoek onbekende leenwoorden op in een woordenboek.

De controle met een langere vorm werkt alleen als in een regelmatige verwante vorm na dezelfde medeklinker een klinker volgt. Honden onthult d; in honds staat de medeklinker aan het eind van een lettergreep, dus de klank onthult de spelling niet.

Ook sommige vaste vormen werken niet met deze controle. Het bijvoeglijk naamwoord bijdehand wordt vóór een zelfstandig naamwoord bijdehante. Deze standaardvorm heeft een t en onthult dus niet de laatste d van bijdehand. Kijk in een woordenboek als een vaste vorm het regelmatige patroon niet volgt.