d, t of dt? De werkwoordsuitgang goed schrijven

Een van de meest gemaakte spelfouten is de werkwoordsuitgang in de tegenwoordige tijd: is het ik word of ik wordt, hij vindt of hij vind? Het probleem is dat een d en een t aan het eind van een woord identiek klinken, dus je oor kan het niet uitmaken. Een korte test wel.

In de tegenwoordige tijd is de ik-vorm de kale stam (het werkwoord zonder de -en-uitgang) en krijgt geen letter; jij, hij, zij, het en u voegen -t toe aan die stam. Als de stam al op -d eindigt, geeft het toevoegen van -t de dubbele uitgang -dt.

1. Vind de stam met de ik-vorm: worden → ik word, vinden → ik vind. Dat is je startpunt, zonder uitgang.
2. Voor jij / hij / zij / het / u voeg je -t toe: hij loopt, hij vindt. Als de stam op -d eindigt, krijg je nu -dt: word + t → wordt.
3. Voeg nooit een -d toe. De tegenwoordige tijd voegt altijd alleen -t toe, dus hij verandert, nooit hij veranderd.

Het addertje: je hoort de -t niet op een d-stam: word en wordt klinken hetzelfde. Wissel dus een werkwoord in waarbij je de uitgang wél hoort — lopen is de klassieker. Vraag je af wat lopen op diezelfde plek zou doen: als lopen een -t krijgt, dan jouw werkwoord ook.

• Hij ___ het leuk (vinden)? Test met lopen: hij loopt heeft een duidelijke -t, dus het is hij vindt.
• Ik ___ het leuk? Ik loop heeft geen -t, dus het is ik vind.

Eén omkering: als jij of je direct na het werkwoord komt — in een vraag of nadat er eerst een ander woord staat — valt de -t weg. Dus jij wordt maar word jij?, en je vindt maar vind je? Dit gebeurt alleen met jij/je, nooit met u (wordt u?). Meer gevallen en het volledige beeld vind je op de pagina over de -dt-regel en in de tegenwoordige tijd.

De meest gemaakte fout is ik wordt. De ik-vorm is altijd de kale stam, dus het is ik word, ik vind, ik antwoord — geen -t. De -t hoort bij jij/hij/u.

De tweede valkuil is de verleden tijd en het voltooid deelwoord, waar wél een -d verschijnt: het is veranderd, ik werd. Dat zijn andere vormen; de test ik = stam, jij/hij = stam + t geldt hier alleen voor de tegenwoordige tijd. Waarom een -d aan het eind als d wordt geschreven en niet als t, ook al klinkt het als t, lees je in het spellen van een -d of -t aan het eind.

Tot slot: een stam die al op -t eindigt, krijgt geen tweede -t: zitten → ik zit → hij zit (niet zitt), omdat een Nederlandse lettergreep nooit op twee dezelfde medeklinkers eindigt.