De Nederlandse lijdende vorm met worden en zijn

In een bedrijvende zin doet het onderwerp de handeling: De bakker bakt het brood. In een zin in de lijdende vorm wordt datgene waarop de handeling wordt uitgevoerd het onderwerp: Het brood wordt gebakken. Wie het doet, kan worden weggelaten of later worden toegevoegd.

Bouw de lijdende vorm met een vorm van worden of zijn plus het voltooid deelwoord van het hoofdwerkwoord, met het deelwoord aan het einde van de zin.

1. Maak het object van de bedrijvende zin het nieuwe onderwerp: het brood.
2. Zet de juiste vorm van worden of zijn op de tweede plaats (zie hieronder welke).
3. Zet het voltooid deelwoord aan het einde: Het brood wordt gebakken.

Je hebt de vormen van worden nodig: ik word, jij/hij wordt, wij/jullie/zij worden in de tegenwoordige tijd; werd (enkelvoud) en werden (meervoud) in de verleden tijd.

Gebruik worden voor een handeling die nog bezig is (of was); gebruik zijn voor het voltooide resultaat van die handeling. Dit is de grootste valkuil voor Engelstaligen, omdat het Engels voor beide to be gebruikt.

• worden = de handeling is bezig: De ramen worden gewassen. (iemand is er nu mee bezig)
• zijn = de handeling is klaar en het resultaat is er: De ramen zijn gewassen. (nu schoon)
• Dus is/was + deelwoord is in het Nederlands de voltooide lijdende vorm, niet de tegenwoordige tijd. Waar het Engels 'the house is sold' zegt als een voltooid feit, zegt het Nederlands Het huis is verkocht; zolang het te koop staat, is het Het huis wordt verkocht.

Om te zeggen door wie de handeling wordt gedaan — de handelende persoon — gebruik je door met die persoon, meestal midden in de zin vóór het deelwoord.

• Het brood wordt door de bakker gebakken.
• De les werd door een gastdocent gegeven.
• De door-bepaling is optioneel. Het Nederlands laat de handelende persoon vaak weg als die onbekend of onbelangrijk is: Er wordt aan gewerkt.

Vertaal het Engelse 'is/was' niet klakkeloos naar is/was + deelwoord. Het Engelse the letter is written (op dit moment) is De brief wordt geschreven met worden; De brief is geschreven betekent dat het al af is. Let op hetzelfde verschil in de verleden tijd: werd is de handeling die bezig is, was is het voltooide resultaat. De keuze weerspiegelt die van de voltooid tegenwoordige tijd, waar het deelwoord ook aan het einde van de zin komt.