Nederlandse vraagwoorden: wie, wat, waar, wanneer, hoe, waarom

Een open vraag vraagt om informatie, niet alleen om ja of nee. Hij begint met een vraagwoord zoals wat, waar of waarom: Waar woon je?

Zet het vraagwoord voorop, de persoonsvorm op de tweede plaats, dan het onderwerp: vraagwoord + werkwoord + onderwerp. Zo blijft het werkwoord op de tweede plaats staan, dezelfde regel van het werkwoord op de tweede plaats die gewone mededelende zinnen volgen.

1. Kies het vraagwoord: Waar.
2. Zet daarna de persoonsvorm: Waar woon…
3. Dan het onderwerp en de rest: Waar woon je?

Nog een paar die een vraagwoord met een ander stukje combineren:

• hoe laat?: Hoe laat is het?
• hoe heet je? — zo vraag je in het Nederlands naar iemands naam (letterlijk: hoe word je genoemd, niet wat is je naam).
• waar … vandaan: Waar kom je vandaan?

Als wie of wat zelf het onderwerp van de zin is, valt er niets om te wisselen — het werkwoord volgt er gewoon op: Wie belt? Wat gebeurt er? Omdat het vraagwoord de eerste plaats al als onderwerp vult, blijft het werkwoord er direct achter staan, net als in een mededelende zin.

Voor dingen zet het Nederlands geen voorzetsel naast wat. In plaats daarvan plakt het waar aan het voorzetsel als één woord: niet met wat maar waarmee; niet over wat maar waarover. Dit lijkt op de manier waarop het verandert in er (zie er + voorzetsel).

• waarmee: Waarmee schrijf je?
• waarover: Waarover praten jullie?
• waarop, waaraan, waarvan.

Deze kunnen ook splitsen, met waar vooraan en het voorzetsel verderop: Waar denk je aan? betekent hetzelfde als Waaraan denk je?

Stuur het werkwoord niet naar het einde, ook al verleidt de Engelse woordvolgorde je daartoe. Waar je woont? is fout als directe vraag — het moet Waar woon je? zijn, met het werkwoord op de tweede plaats. De volgorde met het werkwoord achteraan (… waar je woont) hoort bij een indirecte vraag: Ik weet niet waar je woont.