De toekomende tijd: zullen en gaan

Het Nederlands heeft geen aparte toekomende tijd zoals het Engels met will. In plaats daarvan wijst het op drie manieren naar de toekomst: vaak gewoon de tegenwoordige tijd met een tijdwoord (Morgen werk ik thuis), gaan + een infinitief voor plannen (Ik ga koken), en het hulpwerkwoord zullen + een infinitief als je iets wilt beloven of voorspellen (Ik zal komen). Deze pagina laat zien wanneer je welke gebruikt.

De meeste toekomsttaal in het Nederlands heeft helemaal geen speciaal werkwoord nodig. Als de zin al zegt wanneer — met een woord als morgen, straks of volgende week — draagt de gewone tegenwoordige tijd de toekomst vanzelf: Straks bel ik je. Volgende week ben ik jarig. Het tijdwoord doet het werk, dus er is geen hulpwerkwoord nodig. Dit is dezelfde tegenwoordige tijd die wordt beschreven bij de onvoltooid tegenwoordige tijd.

Voor een plan of iets wat op het punt staat te gebeuren, zet je gaan voor de infinitief — het patroon komt overeen met het Engelse going to: Ik ga volgend jaar verhuizen. Het gaat regenen. Gaan geeft een voornemen of een naderende gebeurtenis aan en meer niet — niets van de belofte of gissing die zullen met zich meedraagt.

• Een plan dat je van plan bent uit te voeren: We gaan dit weekend schilderen.
• Iets wat op het punt staat te gebeuren: Pas op, je gaat vallen!

Vervoeg zullen en zet het hoofdwerkwoord, onveranderd, aan het eind van de zin: Ik zal je bellen. Zullen is onregelmatig, dus leer de vormen — het is een van de Nederlandse modale werkwoorden.

Bij jij zijn zowel zult als zal correct en betekenen ze hetzelfde. Merk op dat het tweede werkwoord in de infinitief blijft en naar het eind gaat: Wij zullen morgen beginnen.

Zullen doet meer dan een gebeurtenis in de toekomst zetten — het voegt een tint toewijding, voorspelling of beleefdheid toe, wat mede verklaart waarom het formeel kan klinken. Gebruik het in deze gevallen:

• Iets aanbieden of voorstellen, meestal als vraag met Zal ik...? of Zullen we...?: Zal ik het raam opendoen? Zullen we samen eten?
• Een belofte doen of je ergens aan verbinden: Ik zal je nooit vergeten. We zullen ons best doen.
• Benadrukken dat een uitkomst zeker is: Het zal niet meevallen.
• Gissen naar wat waarschijnlijk waar is — vaak met het partikel wel, dat de betekenis richting waarschijnlijk duwt: Ze zal wel in de file staan.

Engelstaligen grijpen voor elke will naar zullen, waardoor het Nederlands stijf klinkt. Voor een informeel plan is gaan of de kale tegenwoordige tijd natuurlijker: zeg Ik ga morgen boodschappen doen of Ik doe morgen boodschappen, in plaats van Ik zal morgen boodschappen doen. Bewaar zullen voor beloften, aanbiedingen en voorspellingen.