Hollandacada biraz, birkaç, az ve çok: een paar, enkele, weinig, veel
Hollandacada birkaç, birçok, az ve çok için kullanılan sözcükler — (een) paar, enkele, verscheidene/meerdere, weinig ve veel — ve her birinin nereye uyduğu.
Bu sözcükler, kesin bir sayı vermeden bir ismin önüne kabaca bir miktar koyar: een paar boterhammen (birkaç sandviç), veel geduld (çok sabır), weinig ruimte (az yer). Dilbilgisi bunlara belirsiz zamirler der — belirsiz bıraktığın bir miktarı anlatan sözcükler. Doğru olanı seçmenin en hızlı yolu iki soru sormaktır: ismi sayabiliyor muyum ve miktar az mı çok mu? Bu sayfa yanıtları tek tek ele alıyor.
Sayabildiğin birkaç şey: een paar ve enkele
İsim sayılabilir olduğunda ve ortada yalnızca birkaç tane varsa, sade seçim een paar'dır; enkele aynı şeyi daha resmi bir üslupla söyler. İkisi de çoğul bir ismin önünde durur ve hem şeyleri hem insanları kapsar.
- een paar — varsayılan: Er staan een paar fietsen voor de deur. (Kapının önünde birkaç bisiklet var.) Tek başına een paar, bir çift demektir, ama bir ismin önünde yalnızca küçük bir sayıya işaret eder.
- enkele — aynı fikir bir tık daha resmi, çoğul bir ismin önünde: Ik heb enkele foto's gemaakt. (Birkaç fotoğraf çektim.)
Enkele isimsiz de durabilir. İnsanları gösterirken bir -n alır: Enkelen van hen spraken al Nederlands. (Onlardan birkaçı zaten Hollandaca konuşuyordu.) Şeyleri gösterirken enkele kalır. Aynı insanlar--n-alır kalıbı bütün bu aileyi kapsar; ayrıntılar sommige, beide ve enkele için -n kuralı sayfasında.
Sayamadığın bir şeyden biraz: wat
Sayamadığın bir maddeden küçük bir miktar için — sıvılar, malzemeler, soyut şeyler — wat'a başvur. Rahat ve gündelik gelir ve een paar ya da enkele'nin aksine sayılamayan bir ismin önünde rahatça durur.
- sayılamayan bir ismin önünde (biraz): Wil je nog wat thee? (Biraz daha çay ister misin?), Doe er nog wat zout bij. (Biraz daha tuz ekle.)
- çoğul bir ismin önünde (biraz/bazı): Ik heb wat vrienden uitgenodigd. (Birkaç arkadaş davet ettim.) Burada wat, een paar ile örtüşür.
Birden fazla: verscheidene, verschillende ve meerdere
Birçok — birden fazla, ama teker teker saymadığın — demek için Hollandaca, hepsi çoğul bir ismin önüne gelen ve çoğunlukla serbestçe yer değiştirebilen üç sözcük sunar.
| Sözcük | Not | Örnek |
|---|---|---|
| verschillende | gündelik seçim | Hij heeft verschillende dichtbundels gepubliceerd. (Birçok şiir kitabı yayımladı.) |
| meerdere | günlük konuşma; tam olarak birden fazla demektir | Zij solliciteerde bij meerdere bedrijven. (Birçok şirkete başvurdu.) |
| verscheidene | üslupça daha resmi | Verscheidene bezoekers vroegen om hun geld terug. (Birçok ziyaretçi parasını geri istedi.) |
Bir uyarı: verschillende'nin ikinci bir hayatı var — farklı anlamına gelen sıradan bir sıfat olarak. Yani verschillende steden, birçok şehir ya da farklı şehirler diye okunabilir ve bunu yalnızca bağlam belirler — verscheidene salt sayıya yaslanırken verschillende, öğelerin birbirinden farklı olduğunu ima edebilir. Meerdere bu belirsizliğin dışında kalır; her zaman yalnızca birden fazla demektir.
Çok ya da az: veel ve weinig
İngilizce, ismin sayılabilir olup olmamasına göre sözcük değiştirir — many'ye karşı much, few'e karşı little. Hollandaca bununla uğraşmaz: isim ne olursa olsun veel büyük ucu, weinig küçük ucu karşılar.
- veel — çoğulla çok (veel kinderen — çok çocuk) ve sayılamayan bir isimle de çok (veel geduld — çok sabır).
- weinig — çoğulla az (weinig vrienden — az arkadaş) ve sayılamayan bir isimle de az (weinig slaap — az uyku).
Bir ismin önünde ikisi de çıplak kalır — -e eklenmez ve ismin de/het türü fark etmez: veel mensen, veel water, weinig regen. Ek yalnızca sözcük, bir tanımlık ile ismin arasına sıkıştığında ortaya çıkar (Türkçede tanımlık yoktur; tanımlık, Hollandaca de/het için kullanılan bir dilbilgisi terimidir): de weinige zonnige dagen van deze zomer (bu yazın az sayıdaki güneşli günleri), de vele reacties op het bericht (iletiye gelen pek çok tepki).
Her birini ne zaman kullanmalı
- Az ve sayılabilir → een paar ya da enkele: een paar minuten (birkaç dakika).
- Sayılamayan bir şeyden biraz → wat: wat melk (biraz süt). Een paar ve enkele buraya gelemez.
- Birden fazla, sayı belirtilmemiş → verschillende, meerdere ya da verscheidene: meerdere pogingen (birçok deneme).
- Büyük bir miktar → veel; küçük bir miktar → weinig. İkisi de sayılabilir ve sayılamayan isimlerle kullanılır.
- İnsanlar için tek başına → -n ekle: Enkelen / Velen / Weinigen stemden tegen. (Birkaçı / birçoğu / azı karşı oy verdi.)
Kaçınılacak hatalar
Öğrenciler çoğu zaman many için vele yazar; İngilizce many + çoğul kalıbını olduğu gibi Hollandacaya taşır. Standart gündelik biçim, eksiz çıplak veel'dir: vele mensen değil, Er wonen veel mensen in deze straat (Bu sokakta çok insan yaşıyor). Vele gerçek Hollandacadır, ama odağı öğelerin bütününden çok tek tek her birine kaydırır, bu yüzden nötr seçim değildir. Emin değilsen veel güvenlidir. Daha geniş miktar sözcükleri kümesi için al, alle, elk ve iedereen sayfasına bak.
- 'biraz / bir parça' anlamı vermek için sayılamayan *water* (su) isminin önüne hangi sözcük uyar?
- een paar
- wat
- enkele
- verscheidene
*Een paar* ve *enkele* yalnızca sayılabilir çoğul isimlerin önüne gelir. *Wat* ise sayılamayan bir ismin önünde de işler: *wat water* (biraz su).
- Vul in: *We hebben ___ tijd, we moeten opschieten.* (az)
- weinig
- veel
- een paar
- enkele
*Weinig*, hem sayılabilir hem sayılamayan isimler için *az* demektir. *Tijd* (zaman) sayılamaz, dolayısıyla *weinig tijd* (az zaman).
- Hangi sözcük 'birçok' anlamına GELMEZ?
- verscheidene
- verschillende
- meerdere
- weinig
*Verscheidene*, *verschillende* ve *meerdere*'nin hepsi *birçok* demektir. *Weinig* ise *az* demektir — tam tersi.
- Vul in (tek başına, insanlar için): *___ van de leerlingen haalden een onvoldoende.* (onlardan birkaçı)
- Enkele
- Enkelen
- Een paar
- Wat
Bu sözcüklerden biri tek başına durup insanları gösterdiğinde *-n* eklersin: *Enkelen haalden een onvoldoende.* Bir ismin önünde *enkele* olurdu.
- Vul in: *Hij maakt ___ fouten in zijn huiswerk.* (çok)
- vele fouten
- veel fouten
- veele fouten
- weinig fouten
Varsayılan *çok*, eksiz sade *veel*'dir: *veel fouten*. *Vele*, hataları tek tek vurgulardı; *veele* diye bir sözcük yok; *weinig* ise *az* demektir.
Kendini test et
Question 1 of 5
'biraz / bir parça' anlamı vermek için sayılamayan water (su) isminin önüne hangi sözcük uyar?