Hollandacada evet/hayır soruları: fiili başa al
Hollandaca bir evet/hayır sorusunu çekimli fiili başa alarak kur (Werk jij?) ve ja, nee ya da jawel ile cevap ver.
Evet/hayır sorusu (Hollandacada gesloten vraag, yani kapalı soru) ja (evet) ya da nee (hayır) ile cevaplayabileceğin bir sorudur. Hollandaca bunu fiili başa alarak kurar: Werk jij? (Sen çalışıyor musun?).
Nasıl oluşturulur
Cümleyi al ve çekimli fiili — yani çekimlenmiş fiili — başa, öznenin önüne taşı. İngilizcenin aksine Hollandaca yardımcı bir sözcük eklemez: do ya da does gibi bir karşılık yoktur.
- Cümleden başla: Jij werkt in Amsterdam. (Sen Amsterdam'da çalışıyorsun.)
- Özneyle çekimli fiilin yerini değiştir, böylece fiil başa gelsin: Werk jij in Amsterdam? (Sen Amsterdam'da çalışıyor musun?)
- Bir soru işareti ekle. Başka hiçbir şey değişmez — fiil hâlâ Hollandacanın ona ayırdığı ikinci konumda durur, yalnızca artık özne onun ardından gelir (fiilin ikinci sırada durması kuralına bak).
| Düz cümle | Evet/hayır sorusu |
|---|---|
| Jij werkt. (Sen çalışıyorsun.) | Werk jij? / Werk je? |
| Hij komt. (O geliyor.) | Komt hij? |
| Wij hebben tijd. (Bizim vaktimiz var.) | Hebben wij tijd? |
| Jij bent klaar. (Sen hazırsın.) | Ben jij klaar? |
-t, jij/je ile fiilden sonra düşer
jij ya da je fiilin hemen ardından geldiğinde, normalde jij ile gelen -t kaybolur: jij werkt ama Werk jij? / Werk je? Bu yalnızca jij/je ile ve yalnızca fiilin ardından geldiğinde olur. hij ya da zij ile -t kalır: Werkt hij? Aynı düşme düzensiz fiiller için de geçerlidir — jij bent, Ben jij? olur ve jij hebt, Heb jij? olur. Bu ek hakkında daha fazlası için geniş zaman konusuna bak.
ja, nee ve jawel ile cevap vermek
- Normal bir soruya ja (evet) ya da nee (hayır) ile cevap ver: Werk je? — Ja. / Nee.
- Olumsuz bir soruya olumlu cevap vermek için jawel kullan. Kom je niet? (Sen gelmiyor musun?) — Jawel, ik kom. (Evet, geliyorum.) Jawel, Almanca doch ya da Fransızca si gibi çalışır: olumsuzluğa karşı çıkar.
- Bir cümlenin içinde wel, niet'in olumlu karşıtıdır: Ik werk niet. — Je werkt wel. (Sen çalışıyorsun.)
Kaçınılacak hatalar
İngilizce konuşanlar bir do yardımcısına uzanır, çünkü İngilizce Do you work? diye sorar. Hollandacada böyle bir sözcük yoktur. Doe jij werken? kurma — fiilin kendisi başa taşınır: Werk jij? Sadece özneyle çekimli fiilin yerini değiştir, işte soru hazır.
- *Jij hebt een fiets.* (Senin bir bisikletin var.) cümlesini evet/hayır sorusuna çevir.
- Heb jij een fiets?
- Hebt jij een fiets?
- Doe jij een fiets hebben?
- Jij hebt een fiets?
Fiili başa al; *jij*'den sonra *-t* düşer → *Heb jij een fiets?* (*jij hebt* → *heb jij*).
- Doğru evet/hayır sorusu hangisi?
- Werk hij hier?
- Werkt hij hier?
- Werken hij hier?
- Doet hij hier werken?
*-t* yalnızca *jij/je* ile düşer, *hij* ile düşmez. Yani *hij* onu korur → *Werkt hij hier?* (O burada çalışıyor mu?)
- Bir soruda *jij werkt* neden *werk je* olur?
- çünkü *je* fiili takip eder, bu yüzden *-t* düşer
- çünkü *werken* düzensizdir
- çünkü sorular her zaman yalın gövdeyi kullanır
- çünkü *je* çoğuldur
*jij/je* fiilin hemen ardından geldiğinde *-t* kaybolur → *Werk je?* *hij* ile kalırdı: *Werkt hij?*
- Biri *Je komt toch niet?* (Gelmiyorsun, değil mi?) diyor — ama sen geliyorsun. Hangi cevap uygun?
- Nee, ik kom.
- Ja, ik kom niet.
- Jawel, ik kom.
- Nee, ik kom niet.
*Jawel* olumsuz bir soruyu çürütür: *Jawel, ik kom.* (Evet, geliyorum.) Buradaki düz bir *ja* fazla zayıf kalırdı.
- Hatayı bul: *Doe jij van koffie houden?*
- Yanlış bir şey yok.
- *Houd jij van koffie?* olmalı — Hollandacada *doen* yardımcısı yoktur
- *Jij houdt van koffie?* olmalı
- *Houdt jij van koffie?* olmalı
Hollandaca evet/hayır sorularını bir *do* sözcüğü olmadan kurar; fiil yukarı taşınır ve *jij*'den sonra *-t* düşer → *Houd jij van koffie?* (Kahve sever misin?)
Kendini test et
Question 1 of 5
Jij hebt een fiets. (Senin bir bisikletin var.) cümlesini evet/hayır sorusuna çevir.