Wanneer een Nederlands bijvoeglijk naamwoord geen -e krijgt: een groot huis

Een bijvoeglijk naamwoord vóór een zelfstandig naamwoord krijgt meestal een -e-uitgang: de grote hond. De bekendste uitzondering is een groot huis. Deze pagina legt die regel uit en nog twee veelvoorkomende patronen waarin de gewone -e niet verschijnt.

De tabel hieronder behandelt drie veelvoorkomende patronen. Een het-woord is een zelfstandig naamwoord dat het krijgt, zoals huis. Het Nederlands heeft ook vaste uitdrukkingen en stilistische uitzonderingen, dus de tabel is niet volledig.

Een gewoon bijvoeglijk naamwoord vóór een enkelvoudig het-woord krijgt na een onbepaalde bepaler normaal geen verbuigingsuitgang -e. Het krijgt meestal wel -e als de naamwoordgroep bepaald is, bijvoorbeeld na het, een aanwijzend voornaamwoord of een bezittelijk voornaamwoord. Vergelijk het het-woord huis met het de-woord auto:

In deze tabel verdwijnt de -e alleen in de twee onbepaalde vakjes bij het het-woord. De regel geldt voor het enkelvoud: vergelijk een nieuw huis met nieuwe huizen.

Andere veelvoorkomende woorden die dit patroon oproepen, zijn elk, ieder, welk en zo'n. Voorbeelden zijn elk klein kind en zo'n groot huis.

Een ontelbaar het-woord kan hetzelfde patroon volgen na een hoeveelheidswoord of zonder lidwoord: veel warm water of gewoon warm water. Hier zijn kind, huis en water allemaal het-woorden.

Na iets, niets, wat, veel of weinig krijgt een volgend bijvoeglijk naamwoord meestal een partitieve -s. Bijvoorbeeld: Ik heb iets leuks gekocht. Dit is een ander patroon dan een groot huis.

Andere voorbeelden zijn niets nieuws, wat lekkers en iets moois.

Als het bijvoeglijk naamwoord al op een s-klank eindigt, schrijf je geen tweede s: iets grijs. De iemand/iets-pagina behandelt meer woorden uit deze groep.

Sommige bijvoeglijke naamwoorden zijn onverbuiglijk: hun vorm verandert niet vóór een zelfstandig naamwoord. Eén belangrijke groep eindigt op onbeklemtoond -en en krijgt nooit een aparte verbuigingsuitgang -e.

Veel stoffelijke bijvoeglijke naamwoorden horen bij deze groep: houten, gouden, zilveren, stenen en glazen. Sommige stoffelijke bijvoeglijke naamwoorden eindigen niet op -en. De vormen op -en blijven hetzelfde vóór een de-woord en een het-woord.

• de houten tafel: een de-woord, nog steeds zonder extra -e.
• het glazen dak: een het-woord, met dezelfde vorm van het bijvoeglijk naamwoord.
• een gouden ring, een stenen muur.

De regel voor een enkelvoudig onbepaald het-woord betekent niet: ‘laat de -e weg na een’. Een de-woord met een houdt zijn -e: een grote tafel, niet een groot tafel.

Tafel, auto en film zijn de-woorden. Gebruik:

• een grote tafel
• een nieuwe auto
• een leuke film

Twijfel je, controleer dan of het zelfstandig naamwoord een de-woord of een het-woord is.