Nederlandse uitroepen: wat een, wat en hoe — Wat een mooie dag!

Met Wat een mooie dag! reageer je op een dag die opvalt. In het Nederlands maak je dit soort uitroepen met wat een voor een zelfstandig naamwoord of met wat of hoe voor een bijvoeglijk naamwoord.

Gebruik wat een aan het begin van een naamwoordgroep, wat om een bijvoeglijk naamwoord te versterken en het formelere hoe als alternatief voor een bijvoeglijk naamwoord.

Hetzelfde woord wat kan een vraag inleiden. Een uitroep geeft de reactie van de spreker; een vraag vraagt om een antwoord.

Wat een dure fiets!, Wat een dure fietsen! en Wat een mooi weer! houden allemaal wat een. In dit uitroeppatroon blijft een ook staan voor een meervoud of een niet-telbaar zelfstandig naamwoord, dat iets noemt wat je normaal niet telt.

Het bijvoeglijk naamwoord volgt de gewone regels voor de uitgang: mooie dag en mooie bloemen, maar mooi weer, omdat weer een enkelvoudig het-woord in een onbepaalde groep is. Bekijk die keuze opnieuw in de regel voor de bijvoeglijke -e. Voor de korte uitroep met een zelfstandig naamwoord schrijf je Wat een mooi weer! Het losse fragment met alleen een bijvoeglijk naamwoord is Wat mooi!

De persoonsvorm is de werkwoordsvorm die verandert bij het onderwerp en de tijd. In een volledige hoofdzin volgt die vorm op de eerste eenheid. Die eerste eenheid kan alleen wat zijn, wat of hoe met een bijvoeglijk naamwoord, of de volledige naamwoordgroep met wat een.

In een volledige zin splitst het Nederlands wat meestal van het bijvoeglijk naamwoord, zoals in Wat vond ik dat mooi!. Het bijvoeglijk naamwoord kan ook bij wat blijven. Het formelere hoe blijft bij het bijvoeglijk naamwoord, zodat de persoonsvorm na het hele begin komt. Een naamwoordgroep met wat een kan bij elkaar blijven of worden gesplitst.

• Gebruik een kort fragment voor een directe reactie: Wat een verrassing! of Wat aardig van je!.
• Gebruik een volledige zin als je de betrokken persoon of zaak noemt: Wat ben jij groot geworden!.
• Gebruik hoe voor een formelere uitroep met een bijvoeglijk naamwoord: Hoe prachtig is dit uitzicht!.
• Gebruik zo'n, zulke of zulk voor het Engelse woord “such”, niet voor het Engelse woord “what”: zo'n schattige poes, zulke lieve mensen, zulk lekker brood. Bekijk zo'n, zulke en dergelijk.