Zelfstandige bezittelijke voornaamwoorden: de mijne, het jouwe, van mij

Is dit jouw boek of het mijne? Een zelfstandig bezittelijk voornaamwoord vervangt een zelfstandig naamwoord dat al duidelijk is. Het Nederlands gebruikt drie verwante patronen. De/het mijne vervangt het zelfstandig naamwoord. Van mij zegt van wie iets is. Die/dat van mij vervangt een bekend zelfstandig naamwoord met een woordgroep met van. Een niet-zelfstandig bezittelijk voornaamwoord blijft juist voor een zelfstandig naamwoord staan: mijn boek.

In het Standaardnederlands staat er een bepaald lidwoord voor de zelfstandige vorm: de mijne of het mijne, niet alleen mijne. Kies het lidwoord van het weggelaten zelfstandig naamwoord. Een de-woord en elk meervoud krijgen de; een enkelvoudig het-woord krijgt het. Leer elke rij hieronder als een volledige vorm; probeer de vorm niet zelf te maken door een uitgang toe te voegen.

De bezitter bepaalt de rij in de tabel; het weggelaten zelfstandig naamwoord bepaalt de of het. Twijfel je over het lidwoord van een woord, kijk dan bij de of het. Ook in gesprekken hoor je de/het mijne en de/het jouwe. De andere zelfstandige vormen komen vaker voor in geschreven taal. Het is dus niet juist om de hele reeks simpelweg ‘formeel’ te noemen.

De bezitter hoeft geen persoon te zijn: het kan ook om een dier, ding of instantie gaan. Het Nederlands heeft geen aparte zelfstandige vorm die alleen voor een onzijdige bezitter dient. Dezelfde vorm zijne hoort zowel bij hij als bij het: Het ministerie publiceerde zijn plan; het bedrijf publiceerde het zijne. Hier is plan een het-woord. Daarom gebruikt de instantie het bedrijf de vorm het zijne.

Die tas is van mij. Hier blijft het zelfstandig naamwoord staan. Met van plus een persoonlijk voornaamwoord zeg je van wie het is. Dit standaardpatroon komt veel voor in gesproken en geschreven taal: van mij, van jou, van u, van hem, van haar, van ons, van jullie, van hen. Vooral van jullie is belangrijk: voor de tweede persoon meervoud bestaat geen zelfstandige vorm van jullie.

Die tas is de mijne. Deze versie met een zelfstandig bezittelijk voornaamwoord is ook juist, maar de twee patronen werken niet precies hetzelfde. Van mij volgt zonder lidwoord op een vorm van zijn. De/het mijne vervangt het weggelaten zelfstandig naamwoord en bevat altijd de of het. Het algemenere gebruik van van om een bezitter te noemen staat bij bezit uitdrukken met van.

Het patroon met die/dat van komt vooral veel voor in gesproken taal. Het is ook verplicht wanneer de bezitter jullie is: gebruik die van jullie bij een de-woord of meervoud en dat van jullie bij een enkelvoudig het-woord. Maak geen vormen als de jullie of het jullie. Lees ook de algemene regel over die en dat als vervanging van een zelfstandig naamwoord.

In gesprekken en gewone schrijftaal zijn van mij en die/dat van mij veilige keuzes. Je kunt de/het mijne en de/het jouwe ook in gesprekken gebruiken; de andere zelfstandige vormen kom je vaker in geschreven taal tegen.

In het Standaardnederlands heeft mijn een zelfstandig naamwoord erachter nodig. Dit is mijn is dus niet standaard. Blijft het zelfstandig naamwoord in de zin staan, zeg dan Dit boek is van mij. Wordt een bekend het-woord weggelaten, dan kun je Dit is het mijne. zeggen. Je kunt ook een vervanging gebruiken, zoals Dat van mij ligt hier. Dezelfde regel geldt voor jouw, zijn en haar: zeg Die pen is van jou, niet Die pen is jouw.