zijn, vallen en staan + te + infinitief voor kunnen en moeten

De beschadigde scan is nog te herstellen. Het hele werkwoord herstellen ziet er actief uit, maar de beschadigde scan is het ding dat iemand zou kunnen herstellen.

Zet het ding waarop de handeling gericht is vóór zijn en voeg daarna te + infinitief toe. Gebruik vallen in bepaalde onpersoonlijke patronen en staan alleen in een kleine groep vaste uitdrukkingen.

1. Begin met een actieve gedachte: Een monteur kan de lift repareren.
2. Laat de persoon die de handeling uitvoert ongenoemd en maak het getroffen ding tot onderwerp: de lift.
3. Vervoeg zijn en voeg te + infinitief toe: De lift is te repareren.
4. Zet in een bijzin het hele werkwoord vóór de laatste vorm van zijn: We blijven open omdat de lift snel te repareren is.

Deze vorm heet vaak een modale of passieve infinitief. Hij drukt mogelijkheid, noodzakelijkheid of een verwant oordeel uit zonder een gewone lijdende vorm met worden te bouwen.

Het onderwerp van zijn komt normaal overeen met het lijdend voorwerp van de bijbehorende actieve zin: het ondergaat de handeling in plaats van haar uit te voeren.

Het regelmatige patroon werkt daarom het best met een werkwoord dat op een lijdend voorwerp kan werken. Vaste onpersoonlijke uitdrukkingen zoals Er valt hier weinig te lachen vormen een beperkte uitbreiding; leer ze met hun volledige zinsbouw.

Predicatief X is te + infinitief drukt normaal vermogen of mogelijkheid uit. Attributieve vormen vóór een zelfstandig naamwoord kunnen ook een verplichting uitdrukken, terwijl een kleine groep waarderende uitdrukkingen advies, hoop of vrees weergeeft.

Bij een attributieve vorm bepaalt de context de keuze tussen kunnen en moeten. Het te betalen voorschot kan een verplichte betaling benoemen, terwijl een niet te negeren waarschuwing een praktische noodzaak beschrijft. Het infinitief zelf drukt geen vaste graad van noodzakelijkheid uit.

Gebruik vallen + te + infinitief voor mogelijkheid in een beperkte groep patronen, vaak met er, een voorzetselgroep, een ontkenning of een hoeveelheidswoord.

• Er valt genoeg te bespreken.
• Aan de planning valt niets meer te veranderen.
• Dat valt moeilijk te bewijzen.

Leer staan + te als vaste combinaties en niet als vrij alternatief voor zijn: te wachten staan, te gebeuren staan, te doen staan en te bezien staan. In Het appartement staat te koop is koop een zelfstandig naamwoord en geen infinitief. Die uitdrukking hoort dus niet bij deze constructie.

Zet zijn in de onvoltooid verleden tijd voor een eerder gezichtspunt: De extra reistijd was te verwachten. Houd de modale infinitief in de vorm te + infinitief; vervang hem niet door een voltooid deelwoord.

• Gebruik zijn + te + infinitief om te beoordelen of een voorwerp kan worden behandeld, gelezen, gerepareerd, bereikt of begrepen.
• Gebruik in plannen, regels en formele instructies vóór een zelfstandig naamwoord een attributieve modale infinitief: de nog te beantwoorden vragen.
• Gebruik de vaste patronen met vallen en staan waar ze passen; beschouw ze als beperktere patronen dan het algemene zijn + te.
• Gebruik worden + voltooid deelwoord als je zegt dat een gebeurtenis plaatsvindt, en moeten + worden als je een ondubbelzinnige verplichting geeft.

• Zie het zichtbare onderwerp niet als de uitvoerder van de handeling. In De code is te controleren controleert iemand de code; de code controleert zelf niets.
• Voeg geen om toe. Deze modale infinitief gebruikt te controleren, terwijl een doelzin of aanvullingszin om te kan gebruiken.
• Gebruik gewoon predicatief zijn + te niet als vast bevel als moeten worden de verplichting duidelijk uitdrukt: Het formulier moet vandaag worden ondertekend.
• Verzin geen nieuwe combinaties met staan + te. Het productieve patroon voor vermogen gebruikt zijn; staan leeft voort in een kleine groep uitdrukkingen.

Herhaal gewone infinitieven met te, vergelijk de lijdende vorm en houd dit patroon apart van de kale infinitief en bijzinnen met om + te.