Hollandacada v neden f, z neden s olur
Bir Hollandaca sözcük v veya z ile bitemez, bu yüzden brief, brieven'den ve huis, huizen'den gelir — işte kural ve nerede ortaya çıktığı.
Bir Hollandaca sözcük asla v veya z harfleriyle bitmez. Bir biçim böyle bitecek olduğunda, harf kendi eşine dönüşür: v, f olur ve z, s olur. İşte bu yüzden brieven (mektuplar) çoğulunun tekili brief, huizen (evler) çoğulunun tekili de huis'tir.
Kural nasıl çalışır
Ses sözcüğün en sonunda olduğunda f ve s yaz; bir sesli harf ardından geldiğinde ve ses sözcüğün içine kaydığında v ve z yaz. f/v ve s/z aynı ses çiftidir — Hollandaca sözcük sonu konumunu yalnızca daha sade harfle yazar.
- Sözcüğün, sessiz harfin ardından bir sesli harfin geldiği daha uzun bir biçimine bak — genellikle çoğul ya da tam mastar: brieven, huizen, leven.
- Orada gerçek harfi görürsün: brieven'deki v, huizen'deki z, leven'deki v.
- O harf bir sözcüğün sonuna geldiğinde (ardında hiçbir şey yokken), onu değiştir: v → f, z → s. Yani brief, huis ve fiil gövdesi leef.
| Ardından bir sesli harfle | Sözcüğün sonunda |
|---|---|
| brieven (mektuplar) | brief (mektup) |
| huizen (evler) | huis (ev) |
| prijzen (fiyatlar) | prijs (fiyat) |
| druiven (üzümler) | druif (üzüm) |
| leven (yaşamak) | leef (gövde: yaşıyorum) |
| reizen (seyahat etmek) | reis (gövde: seyahat ediyorum) |
Bunu nerede görürsün
Aynı değişim birkaç yerde ortaya çıkar, çünkü Hollandaca sürekli bir -en eki ekler ya da atar.
- Çoğuldan tekil: çoğul -en biçimi v veya z'yi korur, tekil ise f veya s'ye döner. rozen → roos (gül), neuzen → neus (burun).
- Mastardan fiil gövdesi: -en'i at ve harfi değiştir. leven → leef, geloven → geloof (inanmak), blijven → blijf (kalmak).
- Eksiz sıfat: lieve (sevgili, bir ismin önünde) → tek başına lief; halve → half.
Neden -ven ve -zen fiilleri geçmişte -de alır
Bu yazım kuralı bir fiil tuzağını açıklar. Geçmiş zaman gövdeye -te veya -de ekler ve 't kofschip püf noktası, f ya da s ile biten bir gövdenin -te aldığını söyler. Ama mastarı -ven ya da -zen ile biten fiiller bunun yerine -de alır: leven → leefde, reizen → reisde.
leef ve reis gövdeleri, yalnızca yukarıdaki değişim yüzünden f ve s ile biter — gerçek harf v ve z'dir (leven, reizen). Hollandaca gerçek harfi izler, bu yüzden bu fiiller sanki tonlu bir harfle bitiyormuş gibi davranır ve -de alır. Alttaki aynı v/z, -d ile biten bir geçmiş zaman ortacı verir: geleefd, gereisd.
Kaçınılacak hatalar
Bu v/z → f/s değişimini, yazılışı d kalan sondaki -d ile karıştırma. hond (köpek) gibi bir sözcük sanki t ile bitiyormuş gibi duyulur, ama yine de d yazarsın, çünkü çoğulu honden'dir. Orada harf kâğıt üzerinde değişmez; v ve z'de ise değişir. Bu ayrı kural sondaki -d mi -t mi yazımı bölümünde ele alınır.
- Çoğulu *huizen*. Tekili nedir?
- huiz
- huis
- huus
- huize
Bir Hollandaca sözcük *z* ile bitemez, bu yüzden *huizen*'in *z*'si sözcüğün sonunda *s* olur → *huis*.
- *geloven* (inanmak) fiilinin gövdesi nedir?
- gelov
- geloof
- geloofd
- gelove
*-en*'i atınca *gelov* elde edersin; bir sözcük *v* ile bitemez, bu yüzden *f* olur ve *o*, sözcüğün sonunda uzun kalması için çift yazılır → *geloof*.
- Vul in: *Mijn opa ___ tot zijn negentigste.* (leven, geçmiş zaman)
- leefte
- leefde
- leevde
- leefd
*Leven*, *-ven* ile biter, bu yüzden *leef* gövdesi *f* ile bitse de **-de** alır → *leefde* (dedem doksan yaşına kadar yaşadı). Alttaki gerçek harf *v*'dir.
- Hangi tekil doğru yazılmış?
- brief (brieven'den)
- briev (brieven'den)
- brif (brieven'den)
- brieve (brieven'den)
*v* bir sözcüğü bitiremez, bu yüzden *brieven → brief*. Sesli harf *ie* olduğu gibi kalır.
- Neden *reizen*'in gövdesi için *reiz* değil de *reis* yazarsın?
- çünkü *z*'ye asla bir sözcüğün sonunda izin verilmez
- çünkü *reizen* düzensizdir
- çünkü *s* söylemesi daha kolaydır
- çünkü çoğul bunu zorunlu kılar
Hiçbir Hollandaca sözcük *z* ile bitmez; sonda *s* olur, bu yüzden mastar *z* gösterse de gövde *reis*'tir.
Kendini test et
Question 1 of 5
Çoğulu huizen. Tekili nedir?