Hollandacada zou ve zouden: biçim ve kullanımlar
Zou ya da zouden seçip mastarı sona yerleştirerek varsayımsal sonuçları, nazik ricaları, geçmişte gelecek olan olayları ve yumuşak tavsiyeleri anlat.
Ik zou nog even wachten. (Biraz daha beklerdim.) Zou ve zouden için Türkçede tek bir karşılık yoktur. Varsayımsal sonuçta “-ardı/-erdi”, geçmişte gelecek olan bir olayda “-acaktı/-ecekti”, nazik bir ricada ise “-ebilir miydiniz” gibi yapılar kullanılır. Bu iki biçim, gelecek anlamı veren zullen yardımcı fiilinin geçmiş zaman biçimleridir; ancak zou eylemi tek başına geçmişe yerleştirmez.
Zou ve zouden nasıl oluşturulur?
Tekil bir özneyle zou, çoğul bir özneyle zouden kullan. Düz bir ana cümlede zou/zouden çekimli fiildir ve mastar sona gider: Ik zou de blauwe jas kiezen. (Mavi paltoyu seçerdim.) Başka bir yardımcı fiil varsa iki mastar yan yana kalır: Ik zou morgen kunnen komen. (Yarın gelebilirdim.)
| Özne | Biçim | Örnek |
|---|---|---|
| ik (ben) | zou | Ik zou het proberen. (Onu denerdim.) |
| jij / je (sen) | zou | Zou jij dat kiezen? (Onu seçer miydin?) |
| u (resmî hitap) | zou | Zou u even wachten? (Biraz bekler miydiniz?) |
| hij / zij / het (o) | zou | Hij zou dat doen. (O bunu yapardı.) |
| wij / jullie / zij (biz / siz / onlar) | zouden | Wij zouden helpen. (Yardım ederdik.) |
Modern standart Hollandacada u ile normalde zou u kullanılır. Eski veya çok resmî metinlerde zoudt u görebilirsin. “Yapmış olurdu” anlamı için koşulun tamamlanmış biçimini kullan: Ik zou het hebben gedaan. (Onu yapmış olurdum.) Bu, düz zou + mastar yapısından farklıdır.
Gerçek dışı bir koşul-sonuç cümlesi nasıl kurulur?
Als ik meer tijd had, zou ik vaker koken. (Daha çok zamanım olsaydı daha sık yemek yapardım.) Türkçe koşulda “-saydı/-seydi”, sonuçta ise “-ardı/-erdi” kullanır. Hollandaca als (eğer) yan cümlesine basit geçmiş zamanı, sonuç bölümüne de zou/zouden + mastarı koyar. Buradaki had daha eski bir zamanı değil, gerçek dışı bir durumu gösterir. als sonrasında fiiller yan cümlenin sonuna gider. Ayrıntı için yan cümle bağlaçlarına bak.
Basit geçmiş + zou, standart kalıplardan biridir. Standart Hollandacada als yan cümlesinde de zou kullanılabilir: Als ik meer tijd zou hebben, zou ik vaker koken. (Daha çok zamanım olsaydı daha sık yemek yapardım.) Sonuç bölümünde zou yerine basit geçmiş de görebilirsin. Bu çeşitler aynı gerçek dışı anlamı verebilir.
Zou ve zouden başka hangi anlamlara gelebilir?
| Kullanım | Örnek | Anlam |
|---|---|---|
| Kibar rica | Zou u mij even kunnen helpen? | Bana biraz yardım edebilir miydiniz? |
| Nazik istek | Ik zou graag een tafel bij het raam willen. | Pencere kenarında bir masa isterdim. |
| Geçmişten görülen gelecek | Nora zei dat ze later zou bellen. | Nora daha sonra arayacağını söyledi. |
| Plan veya beklenti | De afspraak zou om tien uur beginnen, maar werd uitgesteld. | Randevu saat onda başlayacaktı ama ertelendi. |
| Yumuşak tavsiye | Je zou vaker een pauze moeten nemen. | Daha sık ara versen iyi olur. |
Tavsiye için kalıp zou/zouden + moeten + mastardır. Türkçedeki her “-meli/-malı” ifadesini bu kalıpla otomatik olarak çevirme. Hollandaca kesin bir yükümlülük veya acil bir soru için çoğu zaman yalnızca moeten kullanır: Wat moeten we nu doen? (Şimdi ne yapmalıyız?)
Zou ve zouden ile sık yapılan hatalar
- Biçimi özneyle eşleştir: ik/jij/hij zou, ama wij/jullie/zij zouden. Wij zou standart Hollandaca değildir.
- Basit ve tamamlanmış koşulu ayır: zou gaan varsayımsal bir şimdiki ya da gelecek eylemi, zou zijn gegaan ise geçmişte gerçekleşmemiş bir eylemi anlatır.
- als sonrasındaki her geçmiş biçimin geçmiş zamanı anlattığını sanma. Als ik meer tijd had... cümlesinde had, şimdiki zamandaki gerçek dışı bir durumu anlatır.
İlgili kurallar
Hollandaca gelecek zaman sayfasında zou/zouden ile zal/zullen biçimlerini karşılaştır. “Yapmış olurdu” için tamamlanmış gelecek ve tamamlanmış koşul sayfasına geç. als ve dat sonrasındaki fiil yerleşimi için yan cümle bağlaçlarını gözden geçir.
- Boşluğu doldur: *Als ik meer tijd had, ___ ik Nederlands leren.*
- *zou*
- *zouden*
- *zal*
- *zullen*
Özne *ik* (ben) olduğu için sonuçta tekil *zou* kullanılır: *Als ik meer tijd had, zou ik Nederlands leren.* (Daha çok zamanım olsaydı Hollandaca öğrenirdim.) Bu, yaygın basit geçmiş + koşul kalıbıdır.
- Hangi biçim *wij* (biz) ile kullanılır?
- *wij zou helpen*
- *wij zouden helpen*
- *wij zult helpen*
- *wij zal helpen*
Çoğul özneler *zouden* alır: *wij zouden helpen* (yardım ederdik).
- Birinden kibarca biraz beklemesini nasıl istersin?
- *Wacht!*
- *Zou u even willen wachten?*
- *U zult wachten.*
- *Wachtte u even?*
*Zou u...* ricayı kibarlaştırır: *Zou u even willen wachten?* (Biraz bekler miydiniz?) *Wacht!* ise doğrudan emirdir.
- Hangi cümle yumuşak bir tavsiye verir?
- *Je zou de dokter moeten bellen.*
- *Je zal de dokter bellen.*
- *Je zou de dokter gebeld.*
- *Je bent de dokter bellen.*
Tavsiyede çoğu zaman *zou* + *moeten* + mastar kullanılır: *Je zou de dokter moeten bellen.* (Doktoru arasan iyi olur.) Kesin veya acil bir yükümlülükte Hollandaca çoğu zaman yalnızca *moeten* kullanır.
- Hatayı bul: *Hij zei dat hij morgen zou komen, maar wij zou niet thuis zijn.*
- *zou komen* yerine *zal komen* gelmeli
- *wij zou* yerine *wij zouden* gelmeli
- *morgen* yanlış yerde
- hiçbir hata yok
*Wij* çoğuldur, bu yüzden *zouden* gerekir: *wij zouden niet thuis zijn*. İlk yan cümledeki *zou komen*, geleceği *zei* (dedi) bakış açısından doğru biçimde verir.
Kendini test et
Question 1 of 5
Boşluğu doldur: Als ik meer tijd had, ___ ik Nederlands leren.