Yerine geçen die ve dat: isim olmadan işaret etmek

Hangi şeyi kastettiğini zaten biliyorsan, Hollandaca işaret sözcüğünün ismin yerine tek başına durmasına izin verir: Welke wil je? Die. (Hangisini istiyorsun? Şunu.) İngilizce one ekler (this one, that one); Hollandaca eklemez — işaret zamiri anlamı kendi başına taşır. Bunlar deze, die, dit, dat sayfasında karşılaştığın aynı dört sözcüktür, şimdi arkasında bir isim olmadan kullanılıyor.

Sözcüğün ismin önünde alacağı biçimi koru ve ismi at: bir de-sözcüğü veya herhangi bir çoğul için deze/die, bir het-sözcüğü için dit/dat. Deze ve dit yakındaki bir şeyi gösterir; die ve dat daha uzaktaki bir şeyi gösterir.

• Welke jas neem je? Deze of die? (Hangi montu alıyorsun? Bunu mu şunu mu?) — jas bir de-sözcüğüdür, dolayısıyla deze/die.
• Welk boek is van jou? Dit. (Hangi kitap senin? Bu.) — boek bir het-sözcüğüdür, dolayısıyla dit/dat.
• Deze appels zijn zoet, maar die zijn zuur. (Bu elmalar tatlı, ama şunlar ekşi.) — çoğul, dolayısıyla deze/die.

Günlük konuşmada, bir nesneye (bir kişiye değil) geri gönderme yaptığında, Hollandaca genellikle hij, zij veya het kişi zamiri yerine die veya dat'a başvurur.

• Waar is mijn telefoon? Die ligt op tafel. (Telefonum nerede? Masada.) — de telefoon → die, burada hij'den daha doğal.
• Heb je het pakje gezien? Dat is al bezorgd. (Paketi gördün mü? Çoktan teslim edildi.) — het pakje → dat, het yerine.
• İnsanlar için hij ve zij'yi korursun: Waar is Anna? Zij komt zo. (Anna nerede? Birazdan geliyor.)

de-nesnesiyle ilgili bir soruya verilen sözlü cevabın bu yüzden çoğu zaman Die... ile başlar: Vind je die film goed? Ja, die vond ik prima. (O filmi beğeniyor musun? Evet, bence fena değildi.)

Yukarıdaki de/het ve çoğul kurallarının geçerli olmadığı tek bir durum var: bir şeyin ne olduğunu zijn (olmak) fiilinin bir biçimiyle tanıtmak. Şeyi adlandıran bir cümle — Dit is..., Dat zijn... — sonrasında hangi isim gelirse gelsin, bir de-sözcüğü veya bir çoğul da olsa, het-biçimi dit veya dat ile başlar. Tuhaf görünen kısım fiildir: fiil hâlâ gerçek ismi sayar, dolayısıyla dit/dat yerinde kalsa bile çoğul bir isim zijn'i çeker.

• Dit is mijn collega. (Bu benim iş arkadaşım.) — collega bir de-sözcüğüdür, ama tanıtan sözcük yine dit.
• Dat zijn nieuwe schoenen. (Şunlar yeni ayakkabılar.) — isim çoğuldur, dolayısıyla fiil zijn'dir, yine de işaret zamiri dat olarak kalır.
• Dit zijn mijn kinderen. (Bunlar benim çocuklarım.) — tekil dit ile çoğul zijn bir arada.

İngilizce these are ve those are dediği için, öğrenciler bir çoğul ortaya çıkar çıkmaz deze zijn veya die zijn'e yönelir. Oysa tanıtan bir cümlede o çoğul, işaret sözcüğüne değil fiile aittir — işaret sözcüğü dit veya dat olarak sabit kalır. Dit zijn mijn collega's (Bunlar benim iş arkadaşlarım) de, asla Deze zijn mijn collega's deme. deze veya die'nin zijn önünde doğru olduğu tek durum, hiç isim gelmediğinde ve onun yerine bir sıfat şeyi nitelediğinde olur: Deze zijn goedkoop. (Bunlar ucuz.) Orada hiçbir şey adlandırılmıyor, dolayısıyla yakın/uzak sözcüğü her zamanki gibi davranır.