iemand, niemand, iets, niets, men: Hollandaca belirsiz zamirler
Hollandaca biri, hiç kimse, bir şey ve hiçbir şeyi nasıl söyler; ayrıca 'insan' ya da 'insanlar' anlamında men ve genel je/ze.
Belirsiz zamirler, adlandıramadığın ya da adlandırmak istemediğin bir kişinin veya şeyin yerine geçer: Er staat iemand voor de deur. (Kapıda biri var.) Ik heb niets gehoord. (Hiçbir şey duymadım.) Bu sayfa günlük kümeyi — iemand, niemand, iets, niets — ve Hollandacanın genel bir özneyi ('insan', 'insanlar' anlamında) anlatma yollarını ele alır: men, ve konuşmada je ile ze.
Temel sözcükler
İnsanlar için iemand / niemand, şeyler için iets / niets kullan; her çift bir olumlu ve bir olumsuz sözcükten oluşur. Hollandaca 'herhangi biri / herhangi bir şey' için ayrı bir sözcük yapmaz — iemand ve iets ikisini de kapsar.
| Dutch | Türkçe | Neyi belirtir |
|---|---|---|
| iemand | biri, herhangi biri | insanlar |
| niemand | hiç kimse | insanlar |
| iets | bir şey, herhangi bir şey | şeyler |
| niets | hiçbir şey | şeyler |
| men | insan, insanlar (resmî) | genel bir özne |
Cümlede sıradan isimler gibi davranırlar — özne ya da nesne olarak: Is er iemand thuis? (Evde kimse var mı?) Ik ken hier niemand. (Burada kimseyi tanımıyorum.) Wil je iets drinken? (İçecek bir şey ister misin?) Er is niets aan de hand. (Bir sorun yok.)
Bir sıfattan önce iets ve niets: -s ekle
iets ya da niets'ten sonra bir sıfat geldiğinde, sıfat fazladan bir -s alır: iets leuks (güzel bir şey), niets nieuws (yeni bir şey yok).
- Ik wil iets lekkers eten. (Lezzetli bir şey yemek istiyorum.)
- Ze zei iets grappigs. (Komik bir şey söyledi.)
- Er is niets bijzonders gebeurd. (Özel bir şey olmadı.)
- Heb je iets moois gekocht? (Güzel bir şey aldın mı?)
Bu sıfat burada her zamanki -e ekini asla almaz — -s onun yerini alır. Bu, bir Hollandaca sıfatın çekimsiz kaldığı sabit durumlardan biridir; bkz. sıfat ne zaman -e almaz.
men, je ve ze: 'insan' ya da 'insanlar' demek
İnsanlardan genel olarak söz etmek için — İngilizcedeki one, you, they gibi — Hollandaca resmî yazıda men, günlük konuşmada je veya ze kullanır. Men, normal sözcük dizilişinde herhangi bir tekil özne gibi davranır: çekimli fiil ikinci konumda kalır, dolayısıyla men ya fiilden önce gelir (Men mag hier niet roken) ya da başka bir öğe öne çekildiğinde fiilden sonra gelir (In Nederland eet men vaak brood).
- Men mag hier niet roken. (Burada sigara içmek yasaktır — kelimesi kelimesine: burada insan sigara içemez.) Resmî; tabelalarda ve resmî duyurularda tipiktir.
- In Nederland eet men vaak brood als lunch. (Hollanda'da insanlar öğle yemeği olarak sık sık ekmek yer.)
- Je weet maar nooit. (Hiç belli olmaz.) Genel je; konuşmadaki olağan seçim.
- Ze zeggen dat het gaat regenen. (Yağmur yağacak diyorlar.) Adı anılmayan bir grup için genel ze.
Men'in kendine ait bir iyelik biçimi yoktur, dolayısıyla İngilizcenin one's dediği yerde Hollandaca zijn (onun) sözcüğüne başvurur: Men doet zijn best om Nederlands te leren. (İnsan Hollandaca öğrenmek için elinden geleni yapar.)
Kaçınılacak hatalar
Niemand ve niets zaten olumsuzdur, dolayısıyla ikinci bir olumsuz sözcük eklemezsin. İngilizce ağızlarda ikisini üst üste koyabilir ("I don't know nobody"), ama standart Hollandaca bunu yapamaz: Ik ken niemand (Kimseyi tanımıyorum) de, asla ik ken niet niemand deme. Aynısı niets için de geçerlidir: Ik heb niets gezien (Hiçbir şey görmedim), ik heb niet niets gezien değil. Cümlede zaten niemand, niets, nooit ya da nergens varsa, niet ve geen sözcüklerini dışarıda bırak.
- Vul in: *Er staat ___ voor de deur.* (biri)
- iemand
- niemand
- iets
- men
*Iemand*, adını koyamadığın bir kişi için kullanılan sözcüktür (biri/herhangi biri). *Iets* bir şey olurdu, *niemand* ise olumsuzu.
- 'Lezzetli bir şey' demenin doğru yolu hangisidir?
- iets lekker
- iets lekkere
- iets lekkers
- iets lekkeren
*iets* (ve *niets*) sözcüğünden sonra bir sıfat *-s* alır ve *-e* eki almaz → *iets lekkers*.
- Vul in: *___ weet het antwoord; de klas bleef stil.* (Hiç kimse)
- Niets
- Niemand
- Iets
- Men
Cevap bir insan grubunda eksik, dolayısıyla *niemand* (hiç kimse) gerekir. *Niets* şeyler içindir.
- Hangi cümle 'Hiç kimseyi görmedim' anlamını doğru verir?
- Ik heb niemand gezien.
- Ik heb niet niemand gezien.
- Ik heb geen niemand gezien.
- Ik heb niets gezien.
*Niemand* olumsuzluğu zaten taşır, dolayısıyla fazladan *niet* ya da *geen* olmaz. *Niets* 'hiçbir şey' (şeyler) anlamına gelirdi, 'hiç kimse' değil.
- Vul in (resmî bir duyuru): *___ mag hier niet parkeren.*
- Men
- Iemand
- Niemand
- Iets
*Men*, resmî genel öznedir ('insan/insanlar'), bir duyuruya uygundur. Konuşmada büyük olasılıkla *je* ya da *ze* duyarsın.
Kendini test et
Question 1 of 5
Vul in: Er staat ___ voor de deur. (biri)