Fiil kümesinden sonra: art edatlar ve edat öbekleri

Bir Hollandaca cümlede çekimsiz fiiller sonda bir fiil kümesinde toplanır: Ik heb een boek gelezen. (Bir kitap okudum.) Küçük bir öğe kümesinin daha da sağda, bu fiillerin ardında durmasına izin verilir; ve bir tür kelime — art edat — tam onların önünde kenara sokulur: Ze liep de kamer uit. (Odadan dışarı çıktı.) Bu sayfa, sağ kenara neyin ait olduğunu ve neyin içeride kalması gerektiğini gösterir.

Bir art edat, ismin arkasına taşınmış sıradan bir edattır (in, op, uit, over, om, af); orada sabit bir konum yerine bir yöne doğru hareketi gösterir. Aynı kelimeyi ismin önüne koy, bir yer elde edersin; arkasına koy, bir yön elde edersin.

Bir art edat neredeyse her zaman bir hareket fiiliyle birlikte gelir — lopen (yürümek), rennen (koşmak), rijden (araç sürmek), fietsen (bisiklete binmek), gaan (gitmek): De hond rende het bos in. (Köpek ormanın içine koştu.) Bir hedefe doğru hareketi anlattığı için bileşik zaman zijn alır: Hij is het bos in gelopen. (Ormanın içine yürüdü.) Bu edatların daha geniş listesi ve düz anlamları için bkz. temel edatlar.

Art edatın nerede duracağı, cümlenin kaç fiili olduğuna bağlıdır. Tek fiille, isim + art edat en sona yerleşir: Ik loop de trap op. (Merdivenden yukarı yürüyorum.) Birden çok fiille, tam fiil kümesinin önünde durur: Ik ben de trap op gelopen. (Merdivenden yukarı yürüdüm.)

Yalnızca birkaç öğe son fiillerin sağına taşınabilir — başlıca bir edat öbeği ile zaman, tarz ya da yer zarfları — ve parça uzun olduğunda Hollandaca bunu rahatça yapar.

• Bir edat öbeği (bir edat + ismi): Ik heb gisteren lang gepraat met de nieuwe buren. (Dün yeni komşularla uzun uzun konuştum.) İçeride de durabilir — ... met de nieuwe buren gepraat — ama ne kadar uzunsa, fiillerin ardında o kadar doğal olur.
• Sabit bir edata kilitlenmiş bir fiil de aynı şekilde işler: We hebben genoten van de vakantie. (Tatilin tadını çıkardık.) Bkz. sabit fiil + edat.
• Ağır olduğunda bir zaman, tarz ya da yer zarf tümleci: Ze hebben een concert gegeven op het grote plein. (Büyük meydanda bir konser verdiler.) Bunların normal sırası hakkında daha fazlası: Zaman–Tarz–Yer.
• Bir hedefi saran çevre edat naar ... toe de aynı şekilde kenarda durur: Ze fietst naar het station toe. (Bisikletle istasyona gidiyor.) Bkz. naar ... toe ve ... heen.

Fiilin en yakın ortakları — doğrudan nesne, ayrılabilen bir önek ve yön art edatının kendisi — fiil kümesinin ötesine itilemez.

• Doğrudan nesne fiillerin önünde kalır: Ik heb een boek gelezen. (Bir kitap okudum.), asla Ik heb gelezen een boek. değil.
• Ayrılabilen bir önek, fiiline en sonda yeniden katılır: Ik heb mijn moeder opgebeld. (Annemi aradım.) op- öneki gebeld'e kenetlenir, sağa doğru savrulmaz.
• Yön art edatı tam fiillerden önce durur, asla ardından değil: Hij is de trap af gelopen. (Merdivenden aşağı yürüdü.), Hij is gelopen de trap af. değil.

İngilizce nesneyi fiilin hemen ardında tutar ("I have read a book"), bu yüzden İngilizce konuşanlar Ik heb gelezen een boek demeye kalkışır. Hollandaca nesneyi cümle çerçevesinin içine, son fiilden önce kenetler: Ik heb een boek gelezen. Kural şudur: bir edat öbeği sağa doğru kayabilir, ama düz bir doğrudan nesne kayamaz — o, kümenin önüne aittir.