al, nog, nog niet en niet meer: begonnen, doorgaand of gestopt

Met vier korte uitdrukkingen laat je zien of iets is gebeurd, doorgaat of is gestopt. Heb je al een huisarts? — Nee, nog niet. Werk je nog in Leiden? — Nee, ik werk daar niet meer.

Kies al of nog niet als je vraagt of iets is begonnen of gebeurd. Kies nog of niet meer als je vraagt of iets nu doorgaat.

• Vraag met al als je verwacht dat iets inmiddels kan zijn gebeurd: Heeft Fatima al betaald? Een kort ontkennend antwoord is Nee, nog niet.
• Vraag met nog als je wilt weten of een situatie doorgaat: Is de apotheek nog open? Als de apotheek is gesloten, antwoord je Nee, hij is niet meer open.

Als het zelfstandig naamwoord in een bevestigende zin een of geen lidwoord krijgt, gebruik je geen in plaats van niet. Zo ontstaan twee handige patronen: nog geen + zelfstandig naamwoord en geen + zelfstandig naamwoord + meer.

Houd de onderdelen in deze volgorde. Zeg nog niet of nog geen als iets tot nu toe niet is gebeurd; draai de woorden voor deze betekenis niet om. Bij geen ... meer staat het zelfstandig naamwoord tussen beide woorden: We hebben geen melk meer. Lees meer over de algemene plaatsingsregels op de pagina over de plaats van niet.

Bij een tijdsduur of hoeveelheid kan al aangeven dat je iets eerder, langer of meer vindt dan verwacht. Met pas presenteer je dezelfde soort informatie als slechts of nog niet veel: Nora woont hier al zes jaar. Leo woont hier pas twee maanden. Niet het getal, maar het perspectief van de spreker bepaalt welk woord past.

• Gebruik niet niet nog als iets tot nu toe niet is gebeurd. Zeg De bus is nog niet vertrokken.
• Zet meer niet vóór een onbepaald zelfstandig naamwoord dat je met geen ontkent. Zeg Ik heb geen werk meer, niet Ik heb geen meer werk.
• Vervang geen niet door niet vóór een onbepaald zelfstandig naamwoord: We hebben nog geen antwoord, niet nog niet een antwoord.

Herhaal de keuze tussen niet en geen, de plaats van niet en onbepaalde personen en zaken. De pagina over onbepaalde hoeveelheden en alles behandelt verwante hoeveelheidswoorden.