Het Nederlandse alfabet: letternamen, IJ en hardop spellen

Het Nederlands wordt geschreven met dezelfde 26 letters als het Engels, a tot z. Wat verandert, is de naam van elke letter als je hem hardop zegt — de letter j heet jee (het klinkt als het Engelse "yay"). Je hebt die namen nodig zodra je je naam of je burgerservicenummer (het BSN) moet spellen aan een balie.

Het alfabet is identiek aan het Engelse; alleen de uitgesproken namen verschillen, plus één combinatie — ij — die het Nederlands als één geschreven geheel behandelt. Zo heet elke letter.

Vier namen laten Engelstaligen struikelen, omdat de Nederlandse letter totaal niet op de Engelse lijkt:

• g is gee, uitgesproken met de schrapende Nederlandse g — niet de Engelse "jee".
• j is jee, wat klinkt als het Engelse "yay".
• w is wee, wat klinkt als het Engelse "vay".
• y is zeldzaam in het Nederlands en heet Griekse y of ypsilon.

ij is twee letters die samen geschreven worden en één klinkerklank vormen — dezelfde klank als ei. Het Nederlands behandelt ij als één geheel, wat twee zichtbare gevolgen heeft.

1. Als een woord dat met ij begint een hoofdletter krijgt, gaan beide letters naar hoofdletters: IJsselmeer (een meer), IJsland, IJmuiden (een stad). Ijsland schrijven is fout — zie hoofdletters.
2. ij wordt nooit gesplitst aan het eind van een regel; het blijft samen als één geheel (meer over het afbreken van woorden in woorden in lettergrepen verdelen).
3. In een woordenboek wordt een woord met ij gesorteerd onder i, als i + j (dus tussen ii en ik), niet als een aparte letter na x.

De letter y is iets anders. Hij komt bijna alleen voor in leenwoorden — baby, systeem, yoga — en in een paar namen. Oorspronkelijk Nederlandse woorden gebruiken ij, niet y.

Om je naam, adres of BSN aan een loket te spellen, lees je de letternamen hierboven een voor een op.

• Bij een herhaalde letter zeg je dubbele: Aanders → a, a, n, d, e, r, s of dubbel-a, n, d, e, r, s.
• Als een letter onduidelijk is aan de telefoon, voeg je een naam toe: de b van Bernard.
• De combinatie ij spreek je uit als ij (één geheel), niet i, j: Wijnand → w, ij, n, a, n, d.
• Cijfers in een BSN lees je als losse cijfers, niet als één lang getal.

De meest gemaakte misser is de letters met hun Engelse namen lezen — Jan spellen als "jay, ay, en" in plaats van jee, aa, en. De letters die de meeste verwarring geven, zijn g, j, w en e/i: de Nederlandse letter i klinkt als de Engelse "ee" in see, terwijl de Nederlandse letter e klinkt als de Engelse "ay" in day — het omgekeerde van de Engelse letternamen. Oefen je eigen naam een paar keer voordat je hem aan de balie nodig hebt.