Vergelijken met dan, als en hoe ... hoe
Kies dan of als aan de hand van het signaalwoord. Gebruik hoe ... hoe als twee veranderingen samen oplopen.
Deze tafel is groter dan die. Het woord groter is een vergrotende trap en krijgt dan. Vaste patronen als even ... als en (net) zo ... als krijgen als.
Hoe kies je dan of als?
Deze tafel is groter dan die. Deze tafel is even groot als die. In de eerste zin is groter het signaalwoord; in de tweede is dat even. Het signaalwoord bepaalt of je dan of als gebruikt.
Kijk naar de vergelijkingswoorden vóór de open plek. Gebruik dan na een vergrotende trap of ander(s), en gebruik als na even, (net) zo, hetzelfde, dezelfde of eenzelfde.
- Zoek het signaalwoord vóór het ontbrekende woord. Een vergrotende trap kan eindigen op -er, zoals groter, of onregelmatig zijn, zoals beter, meer en minder.
- Kies dan na die vergrotende trap en na ander, andere, anderen of anders: Dit plan is beter dan het vorige.
- Kies als na even, (net) zo, hetzelfde, dezelfde of eenzelfde: Wij kiezen dezelfde route als vorig jaar.
| Signaalwoord vóór dan of als | Gebruik | Voorbeeld |
|---|---|---|
| vergrotende trap op -er | dan | Deze jas is goedkoper dan die. |
| onregelmatige vergrotende trap | dan | Dit is beter dan niets. |
| ander, andere, anderen of anders | dan | Vandaag gaat het anders dan gisteren. |
| even | als | Noor is even oud als Sam. |
| (net) zo | als | Deze fiets is net zo duur als die. |
| hetzelfde, dezelfde of eenzelfde | als | Wij hebben dezelfde hobby als zij. |
Wat schrijf je in een verzorgde tekst?
groter dan is de standaardvorm op schrift.
groter als bestaat al eeuwen en komt veel voor in spreektaal en informele teksten. Gebruik in een verzorgde tekst dan na een vergrotende trap.
De omgekeerde fout is even groot dan. De signaalwoorden even en (net) zo krijgen als. Schrijf dus even groot als en net zo groot als.
Het signaalwoord werkt beter dan gelijkheid als vuistregel
Suriname is vier keer zo groot als Nederland. De twee oppervlakten zijn niet gelijk. Toch krijgt de zin als, omdat het signaalwoord zo bij het patroon zo ... als hoort.
- Een getal verandert het signaalwoord niet. vier keer zo zwaar als volgt het patroon zo ... als. vijf kilo zwaarder dan bevat de vergrotende trap zwaarder en krijgt daarom dan.
- Een ontkenning verandert het signaalwoord evenmin. Schrijf niet zo groot als, maar nauwelijks groter dan.
Gebruik vier keer zo veel als als je precies viermaal de hoeveelheid bedoelt. vier keer meer dan is dubbelzinnig: het kan viermaal het totaal betekenen, maar ook vier extra hoeveelheden en dus vijfmaal het totaal.
Welke voornaamwoordsvorm volgt op dan of als?
Noor is ouder dan ik. Vul de weggelaten bijzin aan: dan ik ben. ik is daarin het onderwerp. Daarom krijgt deze vergelijking in verzorgde schrijftaal de onderwerpsvorm ik.
Gebruik een voorwerpsvorm als het voornaamwoord in de weggelaten bijzin een voorwerp blijft: Ik nodig Sam liever uit dan jou. De aangevulde vergelijking is dan dat ik jou uitnodig. Daarin is jou het voorwerp.
Dezelfde test geldt na als. Zij is even snel als hij. vergelijkt twee onderwerpen, terwijl Ik vind haar even snel als hem. twee voorwerpen vergelijkt.
Woordvolgorde met hoe ... hoe
Hoe langer ik wacht, hoe zenuwachtiger ik word. Met hoe ... hoe koppel je twee veranderingen. Zet in beide delen hoe vóór de vergrotende trap. In het eerste deel staat het werkwoord achteraan. In een langere zin kan het formelere des te het tweede hoe vervangen.
| Patroon | Woordvolgorde in het tweede deel | Voorbeeld |
|---|---|---|
| hoe ... hoe | werkwoord achteraan (gebruikelijk) | Hoe meer ik lees, hoe meer ik leer. |
| hoe ... des te | werkwoord achteraan | Hoe meer je oefent, des te sneller je vooruitgaat. |
| hoe ... des te | inversie is ook standaard | Hoe meer je oefent, des te sneller ga je vooruit. |
In korte versies kunnen beide werkwoorden wegvallen: Hoe eerder, hoe beter.
Na het tweede hoe komt ook inversie voor: Hoe langer ik wacht, hoe zenuwachtiger word ik. De beoordeling van deze woordvolgorde verschilt. Gebruik in je eigen teksten het gebruikelijke patroon met het werkwoord achteraan: hoe zenuwachtiger ik word.
Zie ook
Gebruik de snelle vergelijkingspagina voor de korte beslisregel op A2-niveau. Deze B1-pagina voegt ontkennende vergelijkingen, veelvouden, voornaamwoordsvormen en de woordvolgorde met hoe ... hoe toe. Bekijk de vergrotende en overtreffende trap om groter, beter en verwante vormen te maken.
- Vul in: *Mijn broer is ouder ___ ik.*
- *als*
- *dan*
- *als dan*
- *zo*
*ouder* is een vergrotende trap. In een verzorgde tekst gebruik je daarom *dan*: *ouder dan ik*. Vul de bijzin aan als *dan ik ben*. *ik* is daarin het onderwerp, dus je gebruikt de onderwerpsvorm.
- Vul in: *Wij hebben dezelfde hobby ___ onze buren.*
- *dan*
- *als*
- *dan als*
- *hoe*
*dezelfde* krijgt *als*: *dezelfde hobby als onze buren*.
- Welke zin volgt de huidige schrijftaalnorm?
- *Deze kamer is niet zo groot dan de vorige.*
- *Deze kamer is niet zo groot als de vorige.*
- *Deze kamer is niet groter als de vorige.*
- *Deze kamer is niet even groot dan de vorige.*
Een ontkenning bepaalt niet of je *dan* of *als* gebruikt. Het signaalwoord *zo* krijgt nog steeds *als*: *niet zo groot als de vorige*.
- Vul in: *Deze doos is vier keer zo zwaar ___ die.*
- *dan*
- *als*
- *dan als*
- *meer*
Een getal verandert het patroon niet. *zo ... als* krijgt *als*: *vier keer zo zwaar als die*.
- Vul in: *Hoe meer ik lees, ___ ik leer.*
- *hoe meer*
- *dan meer*
- *als meer*
- *meer dan*
Het patroon voor gekoppelde veranderingen herhaalt *hoe* + vergrotende trap: *Hoe meer ik lees, hoe meer ik leer.* De tweede bijzin heeft de gebruikelijke volgorde met het werkwoord achteraan: *ik leer*.
Test jezelf
Question 1 of 5
Vul in: Mijn broer is ouder ___ ik.