Het krijgen-passief: Hij kreeg het formulier toegestuurd
Zo maakt het krijgen-passief de ontvanger tot onderwerp, terwijl het overgedragen of toegewezen ding in de zin blijft staan.
Mila krijgt morgen een toegangscode toegestuurd. In dit passief is de ontvanger Mila het onderwerp, terwijl een toegangscode het verstuurde ding blijft.
Hoe vorm je het krijgen-passief?
Maak de ontvanger tot onderwerp, vervoeg krijgen bij dat onderwerp, laat het overgedragen of toegewezen ding na krijgen staan en zet het voltooid deelwoord achteraan.
- Begin met een actieve zin met een ontvanger en een ding: De school stuurt de cursist een uitnodiging toe.
- Bepaal de twee voorwerpen. de cursist is het meewerkend voorwerp, de persoon die iets ontvangt; een uitnodiging is het lijdend voorwerp, het verstuurde ding.
- Maak de ontvanger tot onderwerp en vervoeg krijgen: De cursist krijgt ...
- Laat het lijdend voorwerp in de zin staan en zet het voltooid deelwoord achteraan: De cursist krijgt een uitnodiging toegestuurd.
| Tijd | Patroon | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Tegenwoordige tijd, enkelvoudige ontvanger | onderwerp + krijgt + ding + voltooid deelwoord | De deelnemer krijgt het tegoed uitbetaald. |
| Tegenwoordige tijd, meervoudige ontvanger | onderwerp + krijgen + ding + voltooid deelwoord | De vrijwilligers krijgen hun reiskosten vergoed. |
| Onvoltooid verleden tijd, enkelvoudige ontvanger | onderwerp + kreeg + ding + voltooid deelwoord | Het bedrijf kreeg een sanctie opgelegd. |
| Onvoltooid verleden tijd, meervoudige ontvanger | onderwerp + kregen + ding + voltooid deelwoord | De huurders kregen een andere woning toegewezen. |
De persoonsvorm van krijgen congrueert met het ontvangende onderwerp. Het getal van het achterblijvende lijdend voorwerp bepaalt het werkwoord niet: De student krijgt twee documenten toegestuurd. Vergelijk De studenten krijgen één document toegestuurd.
Hoe verschilt dit van het worden-passief?
In het gewone worden-passief wordt het lijdend voorwerp tot onderwerp gemaakt. In het krijgen-passief wordt juist het meewerkend voorwerp bevorderd: de ontvanger of een andere getroffen persoon.
| Zinsvorm | Nederlands | Onderwerp |
|---|---|---|
| Actief | De rechter legt de bestuurder een rijverbod op. | de rechter, de handelende persoon |
| Gewoon worden-passief | Een rijverbod wordt de bestuurder opgelegd. | een rijverbod, het opgelegde ding |
| krijgen-passief | De bestuurder krijgt een rijverbod opgelegd. | de bestuurder, de getroffen persoon |
Alle drie de zinnen beschrijven dezelfde rollen vanuit een ander gezichtspunt. Kies het gewone passief als het ding het onderwerp van het gesprek moet zijn; kies het krijgen-passief als de ontvanger of getroffen persoon centraal moet blijven staan.
Welke werkwoorden laten het krijgen-passief toe?
Gebruik dit passief bij ingeburgerde werkwoorden waarvan het actieve patroon een ontvanger, doel, begunstigde of vergelijkbaar getroffen meewerkend voorwerp bevat. Het is geen vrij alternatief voor elk actief of passief werkwoord.
| Werkwoord | Wat gebeurt er? | Voorbeeld |
|---|---|---|
| toesturen | iets wordt naar de ontvanger gestuurd | U krijgt de afspraakbevestiging per e-mail toegestuurd. |
| toewijzen | iets wordt aan de ontvanger toegewezen | Nieuwe cursisten krijgen een begeleider toegewezen. |
| uitbetalen | geld wordt aan de ontvanger uitbetaald | De winnaar krijgt het prijsgeld volgende week uitbetaald. |
| vergoeden | kosten of schade worden vergoed | Reizigers krijgen de extra kosten vergoed. |
| opleggen | een straf, plicht of maatregel wordt opgelegd | De onderneming kreeg een tijdelijke beperking opgelegd. |
Overdrachtswerkwoorden moeten normaal uitdrukken hoe het ding de ontvanger bereikt. De kale werkwoorden geven en sturen vormen dit passief niet vrij, terwijl extra informatie in doorgeven, overhandigen en toesturen de constructie ondersteunt. Leer de combinatie van het werkwoord en zijn voltooid deelwoord.
De standaardtaal geeft ook de voorkeur aan een ontvanger of doel boven een bron: de persoon van wie iets wordt afgenomen. Gebruik het gewone passief in De telefoon werd Amir afgenomen. Sommige regionale variëteiten gebruiken ook het overeenkomstige patroon met krijgen. Behandel dat gebruik daarom als regionale variatie en niet als een universele fout.
Waar staat het lijdend voorwerp?
Zet het ding in een hoofdzin na de persoonsvorm van krijgen en vóór het laatste voltooid deelwoord: ontvanger + krijgt/krijgen + ding + overige informatie + voltooid deelwoord.
| Onderdeel | Voorbeelddeel | Functie |
|---|---|---|
| Ontvangend onderwerp | De aanvrager | de persoon die in het passief centraal wordt gesteld |
| Persoonsvorm | krijgt | congrueert met het ontvangende onderwerp |
| Lijdend voorwerp | het besluit | het overgedragen of toegewezen ding; het blijft in de zin staan |
| Overige informatie | morgen per post | tijd, wijze, bron of een ander detail |
| Voltooid deelwoord | toegestuurd | benoemt de handeling en sluit de werkwoordgroep van de hoofdzin af |
Samen vormen de delen De aanvrager krijgt het besluit morgen per post toegestuurd. De ruimere regels voor de werkwoordelijke eindgroep en de plaats van het lijdend voorwerp gelden rond dit kernpatroon.
Hoe verschilt passief krijgen van lexicaal krijgen?
Lexicaal krijgen betekent ontvangen en kan alleen met een zelfstandig naamwoord voorkomen. Passief krijgen combineert met een voltooid deelwoord en verandert welk voorwerp tot onderwerp wordt gemaakt.
| Gebruik | Voorbeeld | Lezing |
|---|---|---|
| Lexicaal krijgen | Lena krijgt een bericht. | krijgt beschrijft zelf het ontvangen |
| krijgen-passief | Lena krijgt een bericht doorgestuurd. | doorgestuurd benoemt een handeling door een niet-genoemde of later genoemde uitvoerder |
De betekenis van ontvangen blijft voelbaar, maar het deelwoord maakt dit tot een passief patroon. Lees krijgt ... toegewezen als één constructie waarin iets wordt toegewezen, en krijgt ... opgelegd als een constructie waarin iets wordt opgelegd, niet als twee losstaande handelingen.
Wanneer gebruik je het krijgen-passief?
- Gebruik het als een kennisgeving of uitleg vertelt wat iemand overkomt: U krijgt binnen vijf werkdagen een schriftelijke reactie toegestuurd.
- Gebruik het als de actieve zin zowel een geschikt getroffen meewerkend voorwerp als een lijdend voorwerp bevat dat in de zin blijft staan.
- Gebruik worden als het verstuurde, uitbetaalde, toegewezen of opgelegde ding het grammaticale onderwerp moet zijn.
- Gebruik de bedrijvende vorm als de handelende persoon centraal staat: De gemeente wijst de woning toe.
Veelgemaakte fouten
- Laat het achterblijvende lijdend voorwerp de congruentie niet bepalen. In De bewoners krijgen een vergoeding uitbetaald is het meervoudige de bewoners het onderwerp.
- Maak niet het ding tot onderwerp en noem het resultaat dan nog een krijgen-passief. Het formulier wordt de kandidaat toegestuurd is een gewoon worden-passief.
- Laat het voltooid deelwoord niet weg als je het passief bedoelt. Zij krijgt de brief beschrijft alleen de ontvangst; Zij krijgt de brief toegestuurd stelt de verstuurhandeling voor.
- Combineer krijgen niet naar analogie met elk voltooid deelwoord. Gebruik combinaties die door een passend ontvangerspatroon worden toegelaten, zoals toegestuurd, toegewezen, uitbetaald, vergoed of opgelegd.
Zie ook
Vergelijk de gewone lijdende vorm, herhaal voltooide deelwoorden en plaats het achterblijvende voorwerp en de werkwoorddelen met werkwoordgroepen achteraan en de plaatsing van het lijdend voorwerp.
- Zet *De commissie wijst Samira een studio toe* om in een krijgen-passief.
- Een studio krijgt Samira toegewezen.
- Samira krijgt een studio toegewezen.
- Samira wordt een studio toegewezen.
- De commissie krijgt Samira een studio.
De ontvanger *Samira* wordt het onderwerp, terwijl *een studio* het lijdend voorwerp blijft: *Samira krijgt een studio toegewezen.*
- Wat is het lijdend voorwerp in *De kandidaat krijgt een werkplek toegewezen*?
- De kandidaat
- krijgt
- een werkplek
- toegewezen
*een werkplek* is het toegewezen ding en blijft het lijdend voorwerp. *De kandidaat* is de ontvanger die tot onderwerp is gemaakt.
- Welke zin bevat een correct gevormd krijgen-passief met *vergoeden*?
- De reiziger krijgt de extra kosten vergoed.
- De extra kosten krijgen de reiziger vergoed.
- De reiziger krijgt de extra kosten vergoeden.
- De reiziger wordt de extra kosten vergoed krijgen.
De ontvanger is het onderwerp, *krijgt* congrueert ermee, de kosten blijven in de zin en het voltooid deelwoord *vergoed* sluit het patroon af.
- Welke zin bevat passief *krijgen* en niet alleen lexicaal *krijgen*?
- Lena krijgt een nieuwe fiets.
- Lena krijgt trek.
- Lena krijgt de code doorgestuurd.
- Lena krijgt morgen bezoek.
*doorgestuurd* is een voltooid deelwoord dat een handeling door iemand anders beschrijft. *krijgt ... doorgestuurd* is dus het passieve patroon.
- Kies de zin met de juiste congruentie en woordvolgorde in de hoofdzin.
- De bewoners krijgt morgen een brief toegestuurd.
- De bewoners krijgen morgen een brief toegestuurd.
- Een brief krijgen morgen de bewoners toegestuurd.
- De bewoners worden morgen een brief toegestuurd krijgen.
Het meervoudige ontvangende onderwerp *de bewoners* vereist *krijgen*. Het lijdend voorwerp en de tijdsbepaling staan vóór het laatste *toegestuurd*.
Test jezelf
Question 1 of 5
Zet De commissie wijst Samira een studio toe om in een krijgen-passief.