Meerdere keren gezakt voor het inburgeringsexamen? Dit zijn uw opties

Eén keer zakken voor het inburgeringsexamen is frustrerend. Twee, drie of meer keer zakken kan overweldigend voelen — vooral als uw termijn van drie jaar blijft tikken en boetes een reële mogelijkheid lijken. Maar dit is belangrijk: het Nederlandse systeem is niet ontworpen om mensen te straffen die het echt proberen. Er zijn officiële procedures voor mensen die zich enorm hebben ingespannen en het toch niet halen. Deze gids legt elke optie in detail uit, afhankelijk van welke wet op u van toepassing is.

Belangrijkste punten

Voordat we in de details duiken, is hier een korte samenvatting van uw belangrijkste opties als u meerdere keren bent gezakt voor het inburgeringsexamen:

Stap 1: Welke wet geldt voor u?

Uw opties hangen volledig af van of u onder de Wet inburgering 2013 of de Wet inburgering 2021 valt. De scheidslijn is simpel: als uw inburgeringsplicht startte vóór 1 januari 2022, valt u onder de Wet 2013. Als deze startte op of na 1 januari 2022, valt u onder de Wet 2021. Controleer uw oorspronkelijke brief van DUO of log in op Mijn Inburgering om te bevestigen welke wet op u van toepassing is.

Dit onderscheid is belangrijk omdat de Wet 2013 een specifieke, op cijfers gebaseerde ontheffingsregel heeft (de '600-urenregel'), terwijl de Wet 2021 een flexibelere aanpak via de gemeente hanteert. Hieronder behandelen we beide routes uitgebreid.

Optie 1: Ontheffing op basis van inspanning — AGI (alleen Wet 2013)

De ontheffing wegens aantoonbaar geleverde inspanningen, vaak afgekort als AGI, is het belangrijkste vangnet voor mensen onder de Wet 2013 die ondanks aanzienlijke inspanningen niet kunnen slagen. Als deze wordt toegekend, wordt uw inburgeringsplicht als voldaan beschouwd — u hoeft geen examens meer te doen. De exacte eisen hangen af van het type cursus dat u heeft gevolgd.

Als u een cursus Nederlands heeft gevolgd (NT2-niveau A2 of hoger)

Dit is de meest voorkomende route. U moet aan al deze voorwaarden voldoen:

Als u een alfabetiseringscursus heeft gevolgd

Als u eerst moest leren lezen en schrijven, zijn de voorwaarden iets anders. U heeft nog steeds minstens 600 uur nodig, maar minstens 300 daarvan moeten uren alfabetiseringscursus zijn. De rest mogen uren Nederlandse taalles op A2-niveau zijn. Uw school moet vermeld hebben gestaan op zoekinburgerschool.nl.

Er is een belangrijke extra stap voor cursisten van de alfabetiseringscursus: na het indienen van uw aanvraag zal DUO u vragen een leerbaarheidstoets te doen. Deze toets kost €150 en bepaalt of u het vermogen heeft om Nederlands te leren. Als DUO concludeert dat u wel Nederlands kunt leren, wordt uw ontheffing afgewezen. U moet ook actief deelnemen aan de toets — het niet beantwoorden van vragen leidt ook tot afwijzing.

Als u Praktijkonderwijs, VSO of ISK heeft gevolgd

Jonge inburgeraars die praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs (VSO) of een Internationale Schakelklas (ISK) hebben gevolgd, hebben hun eigen route. U heeft 600+ uur onderwijs in de Nederlandse taal en KNS nodig, wat gecombineerd kan worden over deze onderwijstypes en aangevuld met uren van een school vermeld op zoekinburgerschool.nl. Het onderwijs moet zijn afgerond binnen de twee jaar voorafgaand aan uw aanvraag.

Wat als u niet elk examen 3 keer heeft geprobeerd?

Dien de aanvraag toch in. DUO staat specifiek toe dat u de aanvraag indient, zelfs als u niet aan de eis van drie pogingen heeft voldaan. In dat geval bent u verplicht de leerbaarheidstoets (€150) te doen. Als DUO vaststelt dat u niet in staat bent om voldoende Nederlands te leren, krijgt u de ontheffing alsnog. Dit is een realistische route voor veel mensen die de examens echt te moeilijk vinden.

Hoe vraagt u de AGI-ontheffing aan?

Het aanvraagproces is eenvoudig, maar vereist enige voorbereiding:

Als uw school niet meer bestaat, verzamel dan zoveel mogelijk bewijs van uw aanwezigheid — uw cursuscontract, presentielijsten, facturen — en stuur deze mee met uw aanvraag.

Voor meer informatie over de 600-urenregel specifiek, bekijk onze uitgebreide gids over de 600-urenregel.

Optie 2: Pas uw plan aan met uw gemeente (Wet 2021)

Als uw inburgeringsplicht op of na 1 januari 2022 is gestart, is de AGI-ontheffing niet op u van toepassing. De Wet 2021 hanteert een andere aanpak: uw gemeente is veel meer betrokken bij uw inburgeringstraject en heeft de bevoegdheid om uw route aan te passen als het niet lukt.

Als u herhaaldelijk zakt voor examens, is dit wat u moet doen:

Het belangrijkste verschil met de Wet 2013 is dat er geen vaste formule van uren en pogingen is. In plaats daarvan is het een op gesprekken gebaseerd proces waarbij uw gemeente uw individuele situatie beoordeelt en aanpassingen doet. Dit betekent dat u voorbereid moet komen: neem uw examenresultaten en bewijs van uw studie-inspanningen mee, en wees eerlijk over de moeilijkheden die u ervaart.

Optie 3: Vraag extra tijd aan (beide wetten)

Ongeacht welke wet op u van toepassing is: als uw inburgeringstermijn van drie jaar afloopt en u nog niet alle examens heeft gehaald, moet u altijd onderzoeken of u extra tijd kunt krijgen. Een verlenging geeft u meer maanden om te blijven studeren en examens te doen zonder boetes te riskeren.

Onder zowel de Wet 2013 als de Wet 2021 kunt u extra tijd aanvragen in situaties zoals:

Specifiek onder de Wet 2013 kunt u ook extra tijd aanvragen als u 300 cursusuren heeft gevolgd en elk examen minstens twee keer heeft geprobeerd — zelfs als u nog niet in aanmerking komt voor de volledige AGI-ontheffing. Onder de Wet 2021 komt u mogelijk in aanmerking als u uitgebreid cursusonderwijs heeft gevolgd en minstens 2 van de 4 examenonderdelen heeft gehaald.

Verlengingen vraagt u aan via DUO. U vult het juiste formulier in (beschikbaar op inburgeren.nl), voegt eventuele bewijsstukken toe en stuurt het per post op. DUO beslist binnen 8 weken. Voor alle details over hoe verlengingen werken, lees onze gids over de termijn van drie jaar en extra tijd.

Optie 4: BIO-ontheffing — Bijzondere individuele omstandigheden

In zeer zeldzame en extreme gevallen kan DUO een ontheffing bijzondere individuele omstandigheden (BIO) toekennen. Dit beëindigt uw inburgeringsplicht volledig. Het wordt echter alleen toegekend als alle andere wegen zijn uitgeput.

De voorwaarden voor BIO zijn streng:

Typische BIO-gevallen betreffen mensen met ernstige, blijvende medische aandoeningen of beperkingen die hen verhinderen een taal te leren. Als u denkt dat dit op u van toepassing kan zijn, verzamel dan medisch bewijs en overleg met DUO voordat u een aanvraag indient.

Hoe zit het met boetes?

Veel mensen die meerdere keren zakken, maken zich zorgen over de boete. Onder beide wetten kan DUO een boete opleggen als u uw inburgering niet binnen de vereiste termijn afrondt. Het goede nieuws is dat actief studeren, examens doen en verlengingen aanvragen allemaal uw zaak versterken dat u zich inspant. DUO bekijkt uw totale situatie voordat er over een boete wordt beslist.

De allerbeste manier om uzelf te beschermen is door een dossier bij te houden: bewaar uw schoolcontracten, exameninschrijvingen en verlengingsverzoeken. Als DUO een consistent patroon van inspanning ziet, is de kans veel kleiner dat u een boete krijgt. Voor een gedetailleerd overzicht van hoe boetes werken, zie onze gids over boetes en straffen.

Kwijtschelding van lening als u laat slaagt

Als u asielstatushouder bent onder de Wet 2013 en u een lening van DUO heeft gebruikt om uw cursussen te betalen, is er een belangrijk financieel detail. Als u uw inburgeringsplicht op tijd afrondt — of dat nu is door examens te halen, een AGI-ontheffing of een volledige vrijstelling — wordt uw volledige lening kwijtgescholden. Maar zelfs als u te laat klaar bent, komt u mogelijk in aanmerking voor gedeeltelijke kwijtschelding.

Gedeeltelijke kwijtschelding is van toepassing als u niet meer dan twee examenonderdelen over had en deze binnen zes maanden na uw deadline heeft afgerond (of een AGI-ontheffing of leerbaarheidstoets-ontheffing heeft gekregen). De kwijtschelding varieert van 40% tot 90%, afhankelijk van hoeveel examens te laat waren en hoe snel u ze heeft afgerond. DUO past dit automatisch toe — u hoeft dit niet apart aan te vragen, hoewel u bezwaar kunt maken als u vindt dat er geen rekening is gehouden met bijzondere omstandigheden.

Naturalisatie en sterkere verblijfsvergunningen

Als u moeite heeft om het inburgeringsexamen te halen, maar wilt naturaliseren (Nederlander worden) of een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd wilt aanvragen, zijn er mogelijk aparte vrijstellings- of ontheffingsroutes via de IND. Een AGI-ontheffing van DUO onder de Wet 2013 wordt bijvoorbeeld door de IND geaccepteerd als bewijs dat u aan de inburgeringseis voor naturalisatie voldoet — u hoeft de examens niet apart te halen.

Voor de Wet 2021 geldt: als uw gemeente heeft bevestigd dat uw inburgering is voltooid (zelfs op een lager niveau of via de Z-route), telt dit ook. Bezoek ind.nl voor de laatste eisen omtrent naturalisatie en sterkere verblijfsvergunningen.

Vind uw beste vervolgstap

Weet u niet zeker welke optie op uw situatie van toepassing is? Beantwoord een paar korte vragen voor een persoonlijk advies.

Hoe voor te bereiden: Vervolgstappen

Ongeacht welke optie op u van toepassing is, zijn hier de praktische stappen die u nu moet nemen:

Officiële bronnen