De juiste verkleinuitgang kiezen: -je, -tje, -etje, -pje, -kje

Het verkleinwoord maakt iets klein, schattig of informeel, en de gewone uitgang is -je: het huis → het huisje. Veel woorden staan niet prettig naast een kale -je, dus krijgen ze een uitgebreidere vorm — -tje, -etje, -pje of -kje — die goed klinkt: de man → het mannetje, nooit manje. Welke van de vijf je pakt, wordt bepaald door de klank waarop het woord eindigt.

Luister naar de laatste klank van het woord. De gewone -je is de standaard en dekt de meeste woorden; elk van de andere vier uitgangen hoort bij één specifieke groep eindklanken. De tabel loopt van de meest voorkomende uitgang naar de zeldzaamste.

Dezelfde keuze, gelezen als vier vragen over het einde van het woord:

1. Eindigt het op een volle klinker, op -w, of op een onbeklemtoonde -el, -en, -er of -or? Neem -tje: de mouw → het mouwtje, de koe → het koetje, de sleutel → het sleuteltje, de lepel → het lepeltje.
2. Sluit een korte, beklemtoonde klinker af op één l, m, n of r — of op -ng? Neem -etje: de pan → het pannetje, de kam → het kammetje, de ster → het sterretje, het ding → het dingetje.
3. Volgt de laatste m op een lange klinker, of eindigt het woord op -lm of -rm, of op een doffe -em of -um? Neem -pje: de riem → het riempje, de arm → het armpje, de helm → het helmpje, de bodem → het bodempje.
4. Eindigt het op een onbeklemtoonde -ing? Vervang de g door een k en voeg -je toe (-ing → -inkje), wat -kje geeft: de tekening → het tekeninkje, de wandeling → het wandelinkje.

Welke uitgang ook wint, het verkleinwoord is altijd een het-woord en het meervoud is -s: het stoeltje → de stoeltjes.

Twee uitgangen dwingen een kleine spellingsverandering af, zodat de klinker dezelfde klank houdt als daarvoor. Het is de gewone spelling van open en gesloten lettergrepen die haar werk doet.

• -etje wil dat de korte klinker kort blijft, dus wordt de afsluitende medeklinker dubbel geschreven: de pan → het pannetje, de kam → het kammetje, de ster → het sterretje. De enige uitzondering is -ng, waar de klinker sowieso nooit lang was, dus wordt er niets verdubbeld: de ring → het ringetje houdt zijn enkele g.
• -tje na een kale a, i, o of u schrijft die klinker dubbel zodat hij lang blijft: de opa → het opaatje, de taxi → het taxietje, de kano → het kanootje.
• Een woord dat eindigt op één y — bijna altijd een leenwoord uit het Engels — markeert de lange klinker met een apostrof in plaats van een dubbele letter: de pony → het pony'tje. Het is dezelfde apostrof die opduikt in het meervoud pony's.

Het paar dat mensen doet struikelen is -etje tegenover -tje na l, n of r, en de klinkerlengte is het hele verschil. Een korte klinker trekt -etje aan en verdubbelt de medeklinker (de bel → het belletje — bel heeft een korte e; de kar → het karretje), terwijl een lange klinker bij een gewone -tje blijft (het verhaal → het verhaaltje — verhaal heeft een lange aa). Zeg het woord hardop: een korte, afgeknepen klinker wijst naar -etje.