Engelse woorden in Nederlandse samenstellingen: één woord of twee?

In het Engels schrijf je account manager en management team met een spatie, maar de gevestigde Nederlandse samenstellingen zijn accountmanager en managementteam. Een Engelse combinatie die in het Nederlands als samenstelling functioneert, volgt de Nederlandse aaneenschrijfregel. Alle Engelse spaties laten staan veroorzaakt de spelfout die de Engelse ziekte wordt genoemd.

Schrijf de delen aan elkaar wanneer ze in het Nederlands een gevestigde samenstelling vormen. Kijk naar de functie van de combinatie in het Nederlands, niet naar de schrijfwijze in een Britse of Amerikaanse bron. De regel geldt zowel als beide delen Engels zijn als wanneer een Engels deel met een Nederlands deel wordt gecombineerd.

De algemene regel voor samengestelde zelfstandige naamwoorden doet hier dus nog steeds het meeste werk. Een Engelse herkomst levert niet automatisch een spatie of koppelteken op. In veel samenstellingen mag je voor de leesbaarheid een koppelteken toevoegen, bijvoorbeeld assessment-center, maar ook de gewone aaneengeschreven vorm is correct.

Een Engelse woordgroep met meerdere woorden kan het eerste blok van een langere Nederlandse samenstelling vormen. Dan verdwijnen ook de spaties binnen die Engelse groep: human resources + afdeling → humanresourcesafdeling. Dit is de Engelse variant van een Nederlandse samenstelling die op een woordgroep is gebaseerd.

Het koppelteken in socialmedia-account is verplicht, omdat de twee aangrenzende a's anders bij de grens een misleidende klinkerreeks zouden vormen. Ook verduidelijkende vormen als human-resourcesafdeling, humanresources-afdeling en human-resources-afdeling zijn mogelijk, maar laat niet zomaar een spatie staan.

Niet iedere Engelse reeks die in het Nederlands wordt gebruikt, is een samenstelling geworden. De officiële spelling behoudt in verschillende categorieën de spaties, vooral bij functienamen met meerdere woorden en bij veel combinaties van een bijvoeglijk en een zelfstandig naamwoord.

Een woordgroep kan los blijven staan en zich toch sluiten wanneer ze één blok in een langere samenstelling wordt: low budget maar lowbudgetfilm; intensive care maar intensivecarearts. ‘Eén begrip is één woord’ is daarom slechts een eerste aanwijzing en geen volledige test.

Bij Engelse samenstellingen geldt de gewone Nederlandse regel voor het koppelteken als aaneenschrijven de klinkergrens onduidelijk zou maken. Je gebruikt ook een koppelteken wanneer een initiaal, losse letter, getal of teken een van de delen vormt.

Het algemene mechanisme staat op de pagina over koppeltekens in samenstellingen. Hier is vooral van belang dat een Engelse schrijfwijze deze Nederlandse grensregel niet opzijzet.

Als het Engelse non of no het eerste deel vormt, behoud je het voorgeschreven koppelteken: non-profit, non-stopvlucht, no-nonsensepolitiek, no-iron. In een langere samenstelling blijft het bestaande koppelteken staan en wordt het nieuwe hoofdwoord aaneengeschreven: non-profitorganisatie.

Veel Engelse samenstellingen met als tweede deel een partikel als in, out of up krijgen in het Nederlands een koppelteken: plug-in, lay-out, back-up, follow-up, time-out. Dat koppelteken blijft staan als je nog een woord toevoegt: back-upbestand, plug-inmodule, time-outprocedure.

De uitzonderingen zijn lexicaal: het huidige officiële advies vermeldt pullover, countdown, breakdown, feedback en playback uitdrukkelijk zonder koppelteken. Bedenk niet op basis van de uitspraak zelf een koppelteken, maar zoek een onbekend leenwoord in de officiële woordenlijst op.

Sommige Engelse leenwoorden gelden om andere redenen dan het partikelpatroon als gekoppelde combinaties. Gelijkwaardige of nevengeschikte delen krijgen vaak een koppelteken. Dat geldt ook voor verschillende vormen die in het Engels al volgens vaste conventie met koppeltekens worden geschreven.

Door zulke kleine lexicale categorieën blijft opzoeken noodzakelijk. Een betrouwbare productieregel is: schrijf een gevestigde Nederlandse samenstelling aaneen, behoud ieder verplicht intern koppelteken en laat een gevestigde Engelse woordgroep los totdat ze één blok van een langere Nederlandse samenstelling wordt.

• Bepaal of het Nederlands de combinatie als samenstelling gebruikt of als woordgroep behoudt.
• Sluit bij een gevestigde samenstelling de Engelse spaties: managementteam.
• Wordt een behouden woordgroep het eerste blok van een langere samenstelling, sluit dan ook de interne spaties: lowbudgetfilm.
• Controleer op klinkerbotsing, non/no, een leenwoord met een partikel achteraan of een ander vast koppelteken.
• Twijfel je of een vorm gevestigd is of een uitzondering vormt, raadpleeg dan de actuele Woordenlijst in plaats van de Engelse typografie over te nemen.

• Schrijf in gewone Nederlandse tekst niet account manager als je de gevestigde vorm accountmanager bedoelt.
• Schrijf niet iedere Engelse woordgroep aaneen: chief executive officer en het zelfstandige low budget houden hun spaties.
• Laat geen interne spaties in humanresourcesafdeling staan; schrijf alles aaneen of gebruik verduidelijkende koppeltekens.
• Verwijder het verplichte koppelteken niet uit back-up en voeg er geen toe aan de officiële uitzondering feedback.
• Neem niet aan dat de Engelse bronschrijfwijze de Nederlandse vorm bepaalt.

Herhaal de regels voor Nederlandse samengestelde zelfstandige naamwoorden, tussenletters en de apostrof. De pagina over vreemde meervouden behandelt het getal en niet de spaties binnen samenstellingen.